---
title: "სასკოლო ოლქის სამართალი"
url: "https://legal.ge/ka/service/ganaTlebis-samarTali-ka/saskolo-olqis-samartali-ka"
field: "განათლების სამართალი"
description: "სასკოლო ოლქი ქართულ სამართალში არ არსებობს: მუხლი 7 — ხელმისაწვდომობა, მუხლი 9 — არჩევანი და მობილობა, მუხლი 34 — ქსელის რეორგანიზაცია. Legal.ge."
reviewed: "2026-06-24"
updated: "2026-10-23"
publisher: "legal.ge"
---

# სასკოლო ოლქის სამართალი

> Source: legal.ge, https://legal.ge/ka/service/ganaTlebis-samarTali-ka/saskolo-olqis-samartali-ka

ამერიკული მოდელით არსებული სკოლის ოლქი — ზონირება და რეზიდენციის მიხედვით მიმაგრება — ქართულ სისტემაში არ არსებობს. საქართველოში სკოლასთან წვდომა სხვანაირად არის მოწყობილი: „ზოგადი განათლების შესახებ“ კანონი განსაზღვრავს საცხოვრებლის ადგილთან ახლოს ხელმისაწვდომობის სახელმწიფო გარანტიას (მუხლი 7), სკოლის არჩევის თავისუფლებასა და მოსწავლის მობილობას (მუხლი 9), და სკოლების ქსელის რეორგანიზაციის წესს (მუხლი 34). აშშ-ის კონცეფცია აქ მხოლოდ კონტრასტად არის დასახელებული; გვერდს ქართული ნორმები ატარებს.

## ხელმისაწვდომობის გარანტია — მუხლი 7

სახელმწიფო უზრუნველყოფს თითოეული მოსწავლის — სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლის ჩათვლით — ზოგადი განათლების მიღების უფლებას საცხოვრებელ ადგილთან მაქსიმალურად ახლოს, სახელმწიფო ან მშობლიურ ენაზე. თუ ეს უფლება სტანდარტული ვაუჩერით შეუძლებელია, სახელმწიფო ასეთ მოსწავლეებს გაზრდილი ვაუჩერით ან/და დამატებითი დაფინანსებით უზრუნველყოფს. გაზრდილი ვაუჩერითა და დაფინანსებით უზრუნველყოფილია საჯარო სკოლის ყველასთვის ხელმისაწვდომობა, ინკლუზიური და მულტილინგვური განათლების დანერგვა, რესურსების გაუმჯობესება და უსაფრთხო გარემო.

## არჩევანის თავისუფლება და მობილობა — მუხლი 9

ყველას აქვს სრული ზოგადი განათლების მიღების თანაბარი უფლება; დაწყებითი და საბაზო განათლების მიღება სავალდებულოა. სახელმწიფო იცავს მოსწავლის და მშობლის საგანმანათლებლო არჩევანის თავისუფლებას — ეს არჩევანი არ გულისხმობს მხოლოდ სავალდებულო განათლებისგან თავის არიდებას ან კანონის მიზნებს ხელისშემშლელ განათლებას. მოსწავლეს უფლება აქვს გადავიდეს ერთი სკოლიდან სხვა სკოლაში იმავე საფეხურზე; გარიცხული მოსწავლე სწავლას სხვა სკოლაში აგრძელებს.

ზოგადი განათლების მიღება შესაძლებელია ექსტერნატის ფორმითაც — ეროვნული სასწავლო გეგმით დადგენილი მიღწევის დონის დაძლევის შემთხვევაში, აგრეთვე ალტერნატიული ფორმებით, ასაკობრივი თავისებურებებისა და ოჯახური პირობების გათვალისწინებით. ეს ნორმები ერთად ქმნის იმ ჩარჩოს, რასაც სხვაგან „ზონირებას“ უწოდებენ: ქართული სისტემა რეზიდენციას არ უკავშირებს სკოლაში ჩარიცხვის უფლებას.

## ქსელის რეორგანიზაცია — მუხლი 34

საჯარო სკოლის რეორგანიზაციას ან ლიკვიდაციას ახორციელებს მისი დამფუძნებელი — მაგალითად, ანტიკონსტიტუციური საქმიანობის, რესურსების ოპტიმიზაციის ან სამეწარმეო საქმიანობაზე გადასვლის შემთხვევაში. გაერთიანებას, მიერთებას, გაყოფას და ლიკვიდაციას მართვის ორგანოების უფლებამოსილების შეწყვეტა მოჰყვება; მინისტრი რეორგანიზებულ სკოლაში დირექტორის არჩევამდე ნიშნავს მოვალეობის შემსრულებელს. ეს არის ქსელის დაგეგმვის ქართული მექანიზმი — საზოგადოებრივი, და არა ბაზრის ზონირებისა.

ამ მოდელის შედარება ამერიკულთან მხოლოდ კონტრასტად იმსახურებს ყურადღებას: იქ, სადაც ოლქური სისტემაა, მისამართი ხშირად განსაზღვრავს სკოლას; საქართველოში პირიქით — კანონი მიმართავს სახელმწიფოს დაუახლოვდეს სკოლა მოსწავლეს, და არა მოსწავლეს მიამაგროს სკოლას. ეს განსხვავება ჩარიცხვის დავებშიც ჩანს: ქართულ სკოლას რეზიდენცია უარყოფითი საფუძველი ვერ უნდა გახდეს.

ხელმისაწვდომობა და არჩევანი ამ ჩარჩოს ორი ღერძია და ისინი ერთად იკითხება: სახელმწიფო ხელმისაწვდომობას უზრუნველყოფს — სკოლა მაქსიმალურად ახლოს საცხოვრებელ ადგილთან, სახელმწიფო ან მშობლიურ ენაზე, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლის ჩათვლით, ხოლო სტანდარტული ვაუჩერის უუნარობისას — გაზრდილი ვაუჩერით ან დამატებითი დაფინანსებით; არჩევანის თავისუფლება კი მოსწავლეს და მშობელს ერთი სკოლიდან მეორეში გადასვლის და ექსტერნატის ან ალტერნატიული ფორმების შესაძლებლობას აძლევს. ორი ღერძი ერთმანეთს ავსებს: პირველი ზღუდავს დაშორებას, მეორე ხსნის მიბმას.

ქსელის რეორგანიზაცია (34-ე მუხლი) ამ ორ ღერძს მართვის ბოლო ინსტრუმენტს უმატებს: გაერთიანება, მიერთება, გაყოფა, ლიკვიდაცია და ანტიკონსტიტუციურ საქმიანობაზე რეაგირება დამფუძნებლის გადაწყვეტილებით ხდება, დირექტორის არჩევამდე კი მინისტრი მოვალეობის შემსრულებელს ნიშნავს — და ამგვარად ქსელი ბაზრის კი არა, საზოგადოებრივი დაგეგმვის ობიექტირჩება.

## ხშირად დასმული კითხვები

ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც სკოლასთან წვდომასთან და არჩევანთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.

### არსებობს თუ არა სკოლის ოლქები საქართველოში?

არა — რეზიდენციის მიხედვით მიმაგრება არ არსებობს; კანონი ხელმისაწვდომობას საცხოვრებელთან ახლოს გარანტიას აძლევს, მაგრამ არჩევანს თავისუფალს ტოვებს.

### შეიძლება თუ არა სხვა სკოლაში გადასვლა?

დიახ — მოსწავლეს უფლება აქვს გადავიდეს ერთი სკოლიდან სხვაში იმავე საფეხურზე; გარიცხულიც კი სწავლას აგრძელებს.

### რა ხდება, თუ ახლოს სკოლა არ არის?

თუ სტანდარტული ვაუჩერით უფლების განხორციელება შეუძლებელია, სახელმწიფო გაზრდილი ვაუჩერით ან/და დამატებითი დაფინანსებით უზრუნველყოფს.

### როგორ იცვლება სკოლების ქსელი?

დამფუძნებლის რეორგანიზაციით/ლიკვიდაციით, კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში — რესურსების ოპტიმიზაციიდან ანტიკონსტიტუციურობამდე.

### შეიძლება თუ არა სკოლის შეცვლა საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის გარეშე?

დიახ — მოსწავლეს უფლება აქვს გადავიდეს ერთი სკოლიდან სხვა სკოლაში იმავე საფეხურზე; გარიცხული მოსწავლეც სწავლას სხვა სკოლაში აგრძელებს.

## როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე

Legal.ge-ს გუნდი იცავს მოსწავლისა და მშობლის უფლებებს სკოლასთან წვდომისა და არჩევნის საკითხებში: გადავამოწმებთ ჩარიცხვაზე უარის კანონიერებას, დაგეხმარებთ მობილობასა და გაზრდილი ვაუჩერის მოთხოვნაში. დაგვიკავშირდით — თქვენი მისამართი არ უნდა იყოს განათლების ბარიერი.

საბოლოოდ, სამი ნორმა — ხელმისაწვდომობა, არჩევანი, მობილობა — ერთად ქმნის სასკოლო რუკის სამართლებრივ ლოგიკას: ქსელი სახელმწიფოს დაგეგმავს, მაგრამ მოსწავლე მასში თავისუფლად მოძრაობს. სწორედ ამ უფლებათა დაცვაა იურისტის საქმე ამ სფეროში.

სახელმწიფო ზოგადი განათლებას პენიტენციურ დაწესებულებაშიც უზრუნველყოფს — ეს ნორმა ხელმისაწვდომობის გარანტიის ნაწილია და შესაბამისი პირების რუკასაც ავსებს.

საჯარო სკოლის ყველა მოსწავლისთვის ხელმისაწვდომობა მთელი სიცოცხლის განმავლობაში კი იმას ნიშნავს, რომ განათლების მიღების უფლება ასაკით არ ქრება — ზრდასრულიც კი საჯარო სკოლაში ზოგადი განათლების მიღებას შეძლებს.

ჩარიცხვის დავის დროს სწორედ ეს სამი ნორმა ხდება დავის საგანი: მშობელი სკოლას ირჩევს, სკოლა კი არ უნდა ცდილობდეს მისამართით გადარიცხვას; ხელმისაწვდომობის გარანტია კი სახელმწიფოს მოვალეობაა, და არა მშობლის ტვირთი.

### არსებობს თუ არა სასკოლო ოლქები?

არა — რეზიდენციით მიმაგრება არ არსებობს; ხელმისაწვდომობა გარანტირებულია, არჩევანი კი თავისუფალია.

### შესაძლებელია სხვა სკოლაში გადასვლა?

დიახ — იმავე საფეხურზე; გარიცხულიც სწავლას აგრძელებს.

### რა ხდება, თუ ახლოს სკოლა არ არის?

გაზრდილი ვაუჩერი ან/და დამატებითი დაფინანსება.

### როგორ იცვლება ქსელი?

დამფუძნებლის რეორგანიზაციით/ლიკვიდაციით კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში.

### სკოლის შეცვლა გადასვლის გარეშე?

შესაძლებელია — იმავე საფეხურზე.