---
title: "საავტორო უფლებების დარღვევა და მეკობრეობა (მუხლი 189)"
url: "https://legal.ge/ka/service/media-gartoba-da-sportis-samartali-ka/saavtoro-uflebebis-darghveva-da-mekobreoba-mukhli-189-ka"
field: "მედია, გართობა და სპორტის სამართალი"
description: "საავტორო უფლებების დარღვევა და მეკობრეობა – მუხლი 189: სასჯელი ჯარიმიდან სამ წლამდე, ზღვრები და ადვოკატის დაცვა. Legal.ge."
reviewed: "2026-07-09"
updated: "2026-10-14"
publisher: "legal.ge"
---

# საავტორო უფლებების დარღვევა და მეკობრეობა (მუხლი 189)

> Source: legal.ge, https://legal.ge/ka/service/media-gartoba-da-sportis-samartali-ka/saavtoro-uflebebis-darghveva-da-mekobreoba-mukhli-189-ka

## საავტორო უფლებების დარღვევა და „მეკობრეობა“ – როგორ ფასდება კანონით

ლამაზად ნათქვამი სიტყვა „მეკობრეობა“ სამართლებრივად საავტორო უფლებების დარღვევას ნიშნავს: ნაწარმოებების, ფონოგრამების, ვიდეოგრამების ან მონაცემთა ბაზების უნებართვო ასლების გავრცელებას და გამოყენებას. ასეთი ქმედება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 189-ით ფასდება, რომელიც იცავს საავტორო და მომიჯნავე უფლებების მფლობელისა და მონაცემთა ბაზის დამამზადებლის უფლებებს. ციფრულ ეპოქაში ეს სფერო განსაკუთრებით აქტუალურია – უნებართვო კოპირება და გავრცელება მასშტაბურ ზიანს აყენებს უფლების მფლობელებს.

მუხლი ორ მიმართულებას აერთიანებს. პირველი – პლაგიატი: საავტორო უფლების ობიექტზე ავტორობის მითვისება ან თანაავტორობაზე იძულება. მეორე – უნებართვო კოპირება და გავრცელება: „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ კანონის დარღვევით ნაწარმოების, ფონოგრამის, ვიდეოგრამის ან მონაცემთა ბაზის რეპროდუცირება ან მათი ასლების უნებართვო შეძენა, იმპორტი, შენახვა, გაყიდვა, გაქირავება, გადაცემა, ან/და უფლების მფლობელის უფლების სხვაგვარი ხელყოფა.

## რას ამტკიცებს ბრალდება – შემადგენლობის ელემენტები

პლაგიატის შემთხვევაში ბრალდებამ უნდა დაამტკიცოს ავტორობის მითვისება – რომ პირმა სხვისი შრომა საკუთარ სახელზე გამოაცხადა ან სხვა აიძულა თანაავტორობა. უნებართვო კოპირების შემთხვევაში – რომ ქმედება სცილდებოდა კანონით დაშვებულ ფარგლებს და ჩადენილი იყო დიდი ოდენობით შემოსავლის მიღების მიზნით. თითოეული ელემენტი მტკიცებულებით დგინდება – ხელშეკრულებებით, ლიცენზიებით, გამოყენების ისტორიით.

დაცვის პოზიცია ხშირად სწორედ უნებართვობაზე აგებს: არსებობდა თუ არა გამოყენების უფლება – ხელშეკრულება, ლიცენზია ან კანონით გათვალისწინებული შემთხვევა. მეორე ამოცანაა შემოსავლის ოდენობის შემოწმება: მუხლის შენიშვნა განსაზღვრავს, რომ ქმედება დიდი ოდენობით შემოსავლის მიღების მიზნით ჩადენილად ითვლება, თუ ასლების ღირებულება ან კანონიერი გამოყენების შემთხვევაში მისაღები შემოსავალი აღემატება ხუთი ათას ლარს, ხოლო განსაკუთრებით დიდი ოდენობით – თუ აღემატება ათი ათას ლარს.

## სანქციები – მუხლის ყველა ნაწილი ცალ-ცალკე

მუხლი 189 შემდეგ სასჯელებს განსაზღვრავს და თითოეული ნაწილი ცალკე უნდა აღიქმებოდეს:

-   პირველი ნაწილი – საავტორო უფლების ობიექტზე ავტორობის მითვისება ან თანაავტორობაზე იძულება – ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე;
-   მე-2 ნაწილი – იგივე ქმედება, ჩადენილი არაერთგზის, – ისჯება შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე;
-   მე-3 ნაწილი – კანონის დარღვევით რეპროდუცირება ან ასლების უნებართვო ქმედებები, ჩადენილი დიდი ოდენობით შემოსავლის მიღების მიზნით, – ისჯება ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ვადით ერთიდან ორ წლამდე;
-   მე-4 ნაწილი – მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი განსაკუთრებით დიდი ოდენობით შემოსავლის მიღების მიზნით ან წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, – ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე.

მუხლის შენიშვნის თანახმად, ამ ქმედებისათვის იურიდიული პირი ისჯება ჯარიმით, საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ან ლიკვიდაციითა და ჯარიმით. სასჯელის ინდივიდუალიზაციის წესი კოდექსის სხვა ნორმებით არის განსაზღვრული.

## გამამწვავებელი ფორმები

პლაგიატისთვის გამამწვავებელი ფორმაა არაერთგზის ჩადენა – ასეთ შემთხვევაში საქმე მე-2 ნაწილზე გადადის. უნებართვო კოპირებისთვის გამამწვავებელია განსაკუთრებით დიდი ოდენობით შემოსავლის მიზანი და წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ ჩადენა – ეს ფორმები მე-4 ნაწილს ქმნის, სადაც სასჯელი მხოლოდ თავისუფლების აღკვეთაა, სამ წლამდე.

ასეთ საქმეებში ჯგუფურობის და შემოსავლის ოდენობის დადგენა ხშირად სადავოა: რამდენიმე პირის მონაწილეობა ვებგვერდის მართვაში ჯგუფურობისთვის არ კმარა – თანამოქმედება უნდა დადგინდეს; შემოსავლის „დიდი ოდენობა“ კი ფიქსირებულ ანგარიშებზე უნდა აგებოდეს და არა ვარაუდზე.

## უფლების მფლობელისა და ბრალდებულის პოზიცია

თუ თქვენი უფლება ირღვევა, ადვოკატი დაგეხმარებათ მტკიცებულებების ფიქსაციაში – რა ნაწარმოები, როგორ და რა მასშტაბით გამოიყენება – და იმაში, რომ საქმე ყურადღებით განიხილებოდეს. თუ ბრალდებულის პოზიციაში ხართ, ადვოკატი ამოწმებს გამოყენების უფლების არსებობას, შემოსავლის ოდენობას და იმას, სწორი ნაწილით მიდის თუ არა საქმე.

მნიშვნელოვანია გაითვალისწინოთ: საავტორო უფლების დარღვევის საკითხები სამოქალაქო-სამართლებრივ დავასთან არის მიჯაჭვული – საზღვარი იქ გადის, სადაც ქმედება სისხლისსამართლებრივი დაცვის ობიექტი ხდება. ეს საზღვარი ზუსტად შემოსავლის ოდენობისა და ქმედების ფორმის დადგენით წყდება.

## სამოქალაქო დავა თუ სისხლის სამართლის საქმე

საავტორო უფლებების დარღვევის ეპიზოდების უმეტესობა სამოქალაქო წესრიგში რჩება: უფლების მფლობელი ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს და არა სისხლისსამართლებრივ დევნას. სისხლის სამართლის საქმე მაშინ იბადება, როცა ქმედება ატარებს მუხლში ასახულ ნიშნებს – კერძოდ, ჩადენილია დიდი ოდენობით შემოსავლის მიღების მიზნით. ეს ნიშნავს, რომ პატარა მასშტაბის დავა და სისხლისსამართლებრივი საქმე სხვადასხვა სამართლებრივ რეჟიმში იმყოფება, და მათი არევა საერთო შეცდომაა.

ბრალდებულის პოზიციიდან ეს განსხვავება სასიცოცხლოა: თუ შემოსავალი ზღვარს არ აღწევს, სისხლისსამართლებრივი კვალიფიკაცია ეცემა. უფლების მფლობელის პოზიციიდან კი – სწორი გზის არჩევა დამოკიდებულია იმაზე, რას ისახავს მიზნად: კომპენსაციას თუ დევნას. ორივე შემთხვევაში გადაწყვეტილება მტკიცებულებებზე უნდა აგებოდეს.

## ადვოკატის დახმარება საავტორო უფლებების საქმეებში

Legal.ge-ის ადვოკატები მუშაობენ ინტელექტუალური საკუთრების საქმეებზე: შევაფასებთ კვალიფიკაციას, განვიხილავთ გამოყენების უფლების საკითხს, შემოსავლის ოდენობას და ჯგუფურობის ეპიზოდებს. ადრეული კონსულტაცია ხშირად წყვეტს, მიდის თუ არა საქმე სისხლის სამართლის წესით.

### რა სასჯელი ისჯება პლაგიატისთვის?

საავტორო უფლების ობიექტზე ავტორობის მითვისება ან თანაავტორობაზე იძულება ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ორ წლამდე. არაერთგზის ჩადენისას – შინაპატიმრობით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ან თავისუფლების აღკვეთით სამ წლამდე.

### როდის ითვლება შემოსავალი დიდი ოდენობით?

როცა ასლების ღირებულება ან კანონიერი გამოყენების შემთხვევაში მისაღები შემოსავალი აღემატება ხუთი ათას ლარს; განსაკუთრებით დიდი ოდენობით – როცა აღემატება ათი ათას ლარს.

### რა სასჯელი ეკისრება უნებართვო გავრცელებისთვის?

დიდი ოდენობით შემოსავლის მიზნით – ჯარიმა ან შინაპატიმრობა ერთიდან ორ წლამდე; განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ან წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ – თავისუფლების აღკვეთა სამ წლამდე.

### რა არის რეპროდუცირება?

ნაწარმოევის, ფონოგრამის, ვიდეოგრამის ან მონაცემთა ბაზის ასლის შექმნა – კანონის დარღვევით შესრულებული რეპროდუცირება მე-3 ნაწილით ფასდება.

### რას ამოწმებს ადვოკატი ასეთ საქმეში?

გამოყენების უფლების არსებობას, შემოსავლის ოდენობას, ქმედების ფორმას და კვალიფიკაციის სისწორეს – სასჯელი ჯარიმიდან სამ წლამდე ვრცელდება და პირდაპირ არის დამოკიდებული ამ ელემენტებზე.