---
title: "უკანონო გატანილი კულტურული ფასეულობა და სახელმწიფოს უპირატესი შესყიდვა"
url: "https://legal.ge/ka/service/media-gartoba-da-sportis-samartali-ka/ukanono-gatqili-paseuloba-ka"
field: "მედია, გართობა და სპორტის სამართალი"
description: "უკანონოდ გატანილი კულტურული ფასეულობის დაბრუნება და სახელმწიფოს უპირატესი შესყიდვის უფლება — Legal.ge."
updated: "2026-10-14"
publisher: "legal.ge"
---

# უკანონო გატანილი კულტურული ფასეულობა და სახელმწიფოს უპირატესი შესყიდვა

> Source: legal.ge, https://legal.ge/ka/service/media-gartoba-da-sportis-samartali-ka/ukanono-gatqili-paseuloba-ka

## უკანონოდ გატანილი ან შემოტანილი ფასეულობის დაბრუნება

კულტურული ფასეულობის ექსპორტ-იმპორტის შესახებ საქართველოს კანონი სახელმწიფოს ავალდებულებს, მესაკუთრის უფლებების დაცვას. საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებებისა და კანონმდებლობის შესაბამისად კულტურული ფასეულობის მესაკუთრეს უფლება აქვს, თხოვნით მიმართოს საქართველოს შესაბამის ორგანოებს, მხარდაჭერა აღმოუჩინონ საქართველოდან უკანონოდ გატანილი ან უცხო სახელმწიფოს ტერიტორიაზე უკანონო მფლობელობაში მყოფი კულტურული ფასეულობის საქართველოში დასაბრუნებლად. ამავდროულად, საზღვარგარეთიდან საქართველოში უკანონოდ შემოტანილი კულტურული ფასეულობა დაუბრუნდება მესაკუთრეს საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებებითა და კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამრიგად, კანონი ორივე მიმართულებას აფარგლებს დაცვის გარანტიით — როგორც ქართული ფასეულობის უკან მობრუნებას, ისე უცხოური მესაკუთრის უფლებების პატივისცემას საქართველოს ტერიტორიაზე.

სრული ტექსტი ხელმისაწვდომია legal.ge-ზე შესვლის შემდეგ: https://legal.ge/ka/service/media-gartoba-da-sportis-samartali-ka/ukanono-gatqili-paseuloba-ka

### რა შემთხვევაში აქვს სახელმწიფოს უპირატესი შესყიდვის უფლება?

თუ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსის მქონე ფასეულობა საქართველოდან გატანას გაყიდვის მიზნით გეგმავს, მესაკუთრე ვალდებულია აცნობოს სამინისტროს. სამინისტროს უფლება აქვს ძეგლი უპირატესი შესყიდვით საქართველოში დაიტოვოს ან აუქციონის წესით გაყიდოს; გადაწყვეტილება იღება ნებართვის გაცემის ვადამდე და უნდა აღსრულდეს არა უგვიანეს 3 თვისა.

### ვის არ შეიძლება შეეხოს უპირატესი შესყიდვა?

წესი არ ვრცელდება რელიგიური და სასულიერო ღირებულების მქონე ეკლესიისა და სხვა რელიგიური ორგანიზაციების ფასეულობებზე; სახელმწიფო ფონდებში დაცულ ექსპონატებზე (მათი გაყიდვა შესაძლებელია მხოლოდ სამინისტროსთან შეთანხმებით და მიღებული თანხის ტოლფასი შეძენის პირობით); ასევე ავტორისა და მისი მემკვიდრის — ავტორის გარდაცვალებიდან 70 წლის განმავლობაში — შემთხვევებზე, როდესაც ისინი საზღვარგარეთ საცხოვრებლად მიემგზავრებიან: აქ შესყიდვა მხოლოდ მესაკუთრის თანხმობით ხდება.

### როგორ განისაზღვრება შესყიდვის ფასი?

თუ მყიდველის ოფიციალური შეთავაზება (ოფერტა) არსებობს, ფასი მასში დაფიქსირებული ოდენობაა. წინააღმდეგ შემთხვევაში საფუძვლად იღება აუქციონებზე დაფიქსირებული გაყიდვის ბოლო ფასი იმავე ავტორის (ან იმავე ეპოქის) შესაბამისი ჟანრისა და თემატიკის ნამუშევრებზე, ხოლო შეუძლებლობის შემთხვევაში — ფასი დგინდება მოლაპარაკებით.

### რა ხდება საბაჟოს მიერ დაკავებულ უპატრონო ფასეულობას?

მესაკუთრის დადგენამდე იგი შესანახად გადაეცემა სამინისტროს, რომელიც უზრუნველყოფს დაცვას, ექსპერტიზას და ინფორმაციის გავრცელებას. სასამართლოს მიერ მესაკუთრის დადგენისას ფასეულობა მას უბრუნდება; დაუდგენელი მესაკუთრის შემთხვევაში კი სამინისტრო მას საკუთრების უფლებით გადასცემს სახელმწიფო მუზეუმს, ბიბლიოთეკას ან არქივის ფონდს.

### როგორ ხდება უკანონოდ გატანილი ფასეულობის დაბრუნება?

მესაკუთრე საქართველოს შესაბამის ორგანოებს მხარდაჭერის თხოვნით მიმართავს, ხოლო სამინისტრო უკანონო გატანის თავიდან აცილებისთვის თანამშრომლობს უცხო სახელმწიფოთა სამსახურებთან. უცხო ქვეყნიდან დასაბრუნებელ ფასეულობას ისეთი ქვეყანა ითხოვს, რომელიც კეთილსინდისიერი მყიდველისთვის კომპენსაციის სრულ ანაზღაურებას გარანტირებს.