---
title: "ფაქტორინგის ხელშეკრულება — სახეები, ფორმა და პირობები"
url: "https://legal.ge/ka/service/sabanko-da-safinanso-samartali-ka/paktoringis-khelshewruleba-ka"
field: "საბანკო და საფინანსო სამართალი"
description: "ფაქტორინგის ხელშეკრულება: სახეები, წერილობითი ფორმა, აუცილებელი პირობები და ბათილობის საფუძვლები. Legal.ge."
updated: "2026-10-14"
publisher: "legal.ge"
---

# ფაქტორინგის ხელშეკრულება — სახეები, ფორმა და პირობები

> Source: legal.ge, https://legal.ge/ka/service/sabanko-da-safinanso-samartali-ka/paktoringis-khelshewruleba-ka

## ფაქტორინგის ცნება და საგანი

ფაქტორინგი არის გარიგება, რომელიც გულისხმობს ძირითადი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დებიტორული დავალიანების გადაცემას და ამ გარიგების რეგისტრაციას ფაქტორინგის რეესტრში. რეგისტრაციის შედეგად დებიტორული დავალიანებიდან გამომდინარე მოთხოვნაზე საკუთრების უფლება შესაბამის ფაქტორს გადაეცემა. ამრიგად, ამ გარიგების არსი ორი ურთიერთდაკავშირებული ელემენტია — დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემა და მისი ასახვა ფაქტორინგის რეესტრში; რეგისტრაციის გარეშე მოთხოვნაზე საკუთრების გადასვლა არ ხდება.

დებიტორული დავალიანება ძირითადი ხელშეკრულების საფუძველზე საქონლის მიწოდების ან მომსახურების გაწევის — მათ შორის, ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული პროდუქტის ან/და მომსახურების მიწოდების — შედეგად წარმოშობილი ფულადი თანხის გადახდის მოთხოვნის ნებისმიერი არსებული მოკლევადიანი ვადამოუსვლელი უფლებაა, როგორც სრულად, ისე ნაწილობრივ. ამ განმარტებიდან გამორიცხულია [ჩეკიდან, თამასუქიდან, ფასიანი ქაღალდიდან](https://legal.ge/ka/service/sabanko-da-safinanso-samartali-ka/tamasukis-gapormeba-da-rekvizitebi-ka), აკრედიტივიდან ან სადეპოზიტო ანგარიშიდან გამომდინარე გადახდის მოთხოვნის უფლება. მოკლევადიანობა ნიშნავს, რომ დავალიანების გადახდის ვადა მისი წარმოშობიდან 1 წელს არ აღემატება. აღსანიშნავია ასევე, რომ ამ კანონის მიზნებისთვის მომსახურება არ მოიცავს შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობებს, ამიტომ შრომის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული მოთხოვნები ფაქტორინგის სფეროს მიღმა რჩება.

ფაქტორინგის საგანი მხოლოდ დებიტორული დავალიანების გადაცემა შეიძლება იყოს. დაუშვებელია, ფაქტორინგის საგანი იყოს იმ დებიტორული დავალიანების გადაცემა, რომელიც გამომდინარეობს პირადი ან საოჯახო მეურნეობის საჭიროებებისთვის საქონლის მიწოდებიდან ან მომსახურების გაწევიდან, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც საქონლით ვაჭრობა ან მომსახურების გაწევა მოთხოვნის დამთმობი მხარის სამეწარმეო საქმიანობის ნაწილია.

მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტი ფაქტორინგის მიზნებისთვის საგადასახადო ანგარიშფაქტურაა, რომელიც ელექტრონული ფორმითაა გამოწერილი. თუ საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევებში საგადასახადო ანგარიშფაქტურა არ გამოიწერება, დამადასტურებელ დოკუმენტად ინვოისი ჩაითვლება. ინვოისის იდენტიფიცირება მარტივი უნდა იყოს, რისთვისაც მას უნდა ჰქონდეს ინვოისის გამომწერის მიერ მინიჭებული უნიკალური საიდენტიფიკაციო კოდი.

სრული ტექსტი ხელმისაწვდომია legal.ge-ზე შესვლის შემდეგ: https://legal.ge/ka/service/sabanko-da-safinanso-samartali-ka/paktoringis-khelshewruleba-ka

### რა არის ფაქტორინგი და რა შეიძლება იყოს მისი საგანი?

ფაქტორინგი გარიგებაა, რომელიც გულისხმობს ძირითადი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დებიტორული დავალიანების გადაცემას და მის რეგისტრაციას ფაქტორინგის რეესტრში — ამის შედეგად მოთხოვნაზე საკუთრება ფაქტორს გადადის. საგანი მხოლოდ დებიტორული დავალიანების გადაცემაა; პირადი ან საოჯახო მოხმარების საჭიროებებთან დაკავშირებული დავალიანება ფაქტორინგის საგანი ვერ გახდება, თუ ეს არ არის მოთხოვნის დამთმობი მხარის სამეწარმეო საქმიანობის ნაწილი. მოთხოვნის არსებობა საგადასახადო ანგარიშფაქტურით (ან, კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, უნიკალური კოდის მქონე ინვოისით) დგინდება.

### რა განსხვავებაა რეგრესის უფლებით და რეგრესის უფლების გარეშე ფაქტორინგს შორის?

რეგრესის უფლების გარეშე ფაქტორინგში, თუ მოვალე დავალიანებას არ დაფარავს, ფაქტორს მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიმართ მოთხოვნის უფლება არ აქვს. რეგრესის უფლებით ფაქტორინგში ფაქტორი დაკმაყოფილებას მოვალესაც მოსთხოვს და მოთხოვნის დამთმობ მხარესაც; მოთხოვნის დამთმობი მხარე უარს იმაზე მანამდე ამბობს, სანამ ფაქტორი მოვალის მიმართ იძულებით აღსრულებას არ შეეცდება. თუ სახე დაუდგენელია, ფაქტორინგი რეგრესის უფლების გარეშე მიიჩნევა.

### რა არის რევერსიული ფაქტორინგი?

ეს ფაქტორინგის სახეა, რომლის ინიციატორია მოვალე. მისი განსახორციელებლად კრედიტორის წინასწარი წერილობითი თანხმობაა საჭირო, ხოლო შედეგად ფაქტორს წარმოეშობა დავალიანების დაფარვის ვალდებულება კრედიტორის მიმართ, რომელსაც ის მოვალესა და კრედიტორს შორის დადებული წერილობითი გარიგებით განსაზღვრულ ვადაში ან ამ ვადამდე ფარავს.

### რა უნდა იყოს მითითებული ფაქტორინგის ხელშეკრულებაში?

წერილობით (მათ შორის, ელექტრონულ) ხელშეკრულებაში უნდა იყოს მხარეთა დასახელებები, საიდენტიფიკაციო ნომრები, იურიდიული მისამართები და წარმომადგენლების ინფორმაცია, ფაქტორინგის სახე, დავალიანების საფუძვლები და მოცულობა გადახდის წესთან ერთად, ფაქტორის სარგებლის თანხა და გადახდის წესი, ორივე ხელშეკრულების დადების თარიღები და მოქმედების ვადა, ხელმოწერები, ხოლო უზრუნველყოფის დროს — უზრუნველყოფის საგნების ინფორმაცია. დანართად ერთვის ძირითადი ხელშეკრულება, მოთხოვნის დამადასტურებელი დოკუმენტი, თანხისა და გადახდის თარიღის ინფორმაცია, რევერსიული ფაქტორინგის დროს — კრედიტორის წერილობითი თანხმობაც.

### როდის არის ფაქტორინგის ხელშეკრულება ბათილი?

ერთი და იგივე დებიტორული დავალიანების რამდენიმე ფაქტორზე გადაცემა დაუშვებელია, გარდა ნაწილებად გადაცემისა. გარდა ამისა, დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის შემდეგ მოთხოვნის დამთმობი მხარის მიერ ამ დავალიანებასთან დაკავშირებით დადებული ნებისმიერი ფაქტორინგის ხელშეკრულება ბათილია.