---
title: "გამოსაყენებელი სამართლის შერჩევა (კოლიზიური ნორმები)"
url: "https://legal.ge/ka/service/saerTashoriso-samarTali-ka/gamosaqenebeli-samartlis-shercheva-koliziuri-normebi-ka"
field: "საერთაშორისო სამართალი"
description: "გამოსაყენებელი სამართლის შერჩევა: მხარეთა არჩევანი, უახლოესი კავშირი, საჯარო წესრიგი და იმპერატიული ნორმები. Legal.ge."
reviewed: "2026-02-16"
updated: "2026-11-07"
publisher: "legal.ge"
---

# გამოსაყენებელი სამართლის შერჩევა (კოლიზიური ნორმები)

> Source: legal.ge, https://legal.ge/ka/service/saerTashoriso-samarTali-ka/gamosaqenebeli-samartlis-shercheva-koliziuri-normebi-ka

## კოლიზიური სამართლის არსი და კანონის სტრუქტურა

საერთაშორისო გარიგებაში ყოველთვის იმაზე წყდება კითხვა, რომელი ქვეყნის სამართალი გამოიყენება ხელშეკრულებაზე და მისგან გამომდინარე დავაზე. საქართველოში ეს საკითხი „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ კანონით წესრიგდება: კანონი განსაზღვრავს, თუ რომელი სამართლებრივი წესრიგი გამოიყენება უცხო ქვეყნის სამართალთან დაკავშირებული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არსებობისას, აგრეთვე საპროცესო სამართლის იმ ნორმებს, რომლებიც ასეთი საქმის წარმოებისას გამოიყენება (მუხლი 1). პრაქტიკოსისთვის კანონის საკუთარი სტრუქტურა სახელმძღვანელოს წააგავს: უცხო სამართლის შინაარსის დადგენა (მუხლი 3), მითითება (მუხლი 4), საჯარო წესრიგი (მუხლი 5), იმპერატიული ნორმები (მუხლი 6), მხარეთა არჩევანი (მუხლი 35), არჩევის არარსებობისას გამოსაყენებელი სამართალი (მუხლი 36) და სოციალური დაცვის იმპერატიული ნორმები (მუხლი 38).

## უცხო სამართლის შინაარსის დადგენა და მითითება

უცხო ქვეყნის სამართლის გამოყენებისას საქართველოს სასამართლო იღებს საჭირო ზომებს მისი ნორმების არსის დასადგენად — შესაბამის ქვეყანაში მათი ოფიციალური განმარტების, გამოყენების პრაქტიკისა და დოქტრინის გათვალისწინებით (მუხლი 3). თუ ეს უშედეგოა ან გაუმართლებელ ხარჯებს მოითხოვს, ხოლო პროცესის არც ერთ მხარეს არ შეუძლია ნორმების არსის დადგენა და გამოყენების დასაბუთება, სასამართლო იყენებს საქართველოს სამართალს. მითითების წესიც მნიშვნელოვანია: სხვა ქვეყნის სამართალზე მითითება გულისხმობს ამ ქვეყნის საერთაშორისო კერძო სამართლის გამოყენებასაც, თუ ეს მითითების აზრს არ ეწინააღმდეგება; საქართველოს სამართალზე უკუმითითებისას კი გამოიყენება კონკრეტულ საქმესთან დაკავშირებული საქართველოს სამართლის ნორმები (მუხლი 4).

## საჯარო წესრიგი და იმპერატიული ნორმები

პარტიული არჩევანის თავისუფლება გარკვეული ზღვრებით არის შეზღუდული. პირველი — საჯარო წესრიგი: საქართველოში უცხო ქვეყნის სამართლის ნორმები არ გამოიყენება, თუ ეს ეწინააღმდეგება საქართველოს ძირითად სამართლებრივ პრინციპებს (მუხლი 5). მეორე — იმპერატიული ნორმები: კანონის დებულებები არ ვრცელდება საქართველოს სამართლის იმპერატიული ნორმების მოქმედებაზე, მიუხედავად იმისა, თუ რომელი ქვეყნის სამართალი გამოიყენება ურთიერთობათა მოწესრიგებისას (მუხლი 6). სოციალური დაცვის იმპერატიული ნორმები ცალკე წესს წარმოადგენს: სამართლის არჩევა ჩაითვლება ბათილად, თუ იგი უგულებელყოფს იმ იმპერატიულ ნორმებს, რომლებიც მიღებულია მომხმარებელთა და მუშა-მოსამსახურეთა დასაცავად; ეს წესი გამოიყენება მოძრავი ნივთების მიწოდების, დაფინანსების, შრომის ან მომსახურების ხელშეკრულებების მიმართ, თუ ისინი იმ ქვეყანაშია შეთანხმებული ან დადებული, სადაც დაცულ მხარეს საცხოვრებელი ადგილი აქვს (მუხლი 38).

სრული ტექსტი ხელმისაწვდომია legal.ge-ზე შესვლის შემდეგ: https://legal.ge/ka/service/saerTashoriso-samarTali-ka/gamosaqenebeli-samartlis-shercheva-koliziuri-normebi-ka

### რას განსაზღვრავს კოლიზიური კანონი?

რომელი სამართლებრივი წესრიგი გამოიყენება უცხო სამართალთან დაკავშირებულ საქმეზე და რომელი საპროცესო ნორმები მოქმედებს ასეთი საქმის წარმოებისას.

### შეიძლება თუ არა არჩეული სამართლის შეცვლა?

დიახ — მხარეთა შეთანხმებით ხელშეკრულების დადების შემდეგაც.

### რა ზღუდავს მხარეთა არჩევანს?

უახლოეს კავშირთან დაკავშირებული ქვეყნის იმპერატიული ნორმები, საქართველოს იმპერატიული ნორმები, საჯარო წესრიგი და სოციალური დაცვის ნორმები.

### რა არის დამახასიათებელი ვალდებულების წესი?

არჩევის არარსებობისას ივარაუდება უახლოესი კავშირი იმ ქვეყანასთან, სადაც ასეთი ვალდებულების შემსრულებელ მხარეს ჰქონდა ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან ადმინისტრაციის რეზიდენცია.