---
title: "იურისდიქციის განსაზღვრა და ქვემდებარეობა"
url: "https://legal.ge/ka/service/saerTashoriso-samarTali-ka/iurisdiqtsiis-gansazghvra-da-qvemdebareoba-ka"
field: "საერთაშორისო სამართალი"
description: "იურისდიქცია და ქვემდებარეობა: კომპეტენციის პრინციპი, განსაკუთრებული შემთხვევები, პროროგაცია და პარალელური საქმეები. Legal.ge."
reviewed: "2026-04-12"
updated: "2026-11-07"
publisher: "legal.ge"
---

# იურისდიქციის განსაზღვრა და ქვემდებარეობა

> Source: legal.ge, https://legal.ge/ka/service/saerTashoriso-samarTali-ka/iurisdiqtsiis-gansazghvra-da-qvemdebareoba-ka

## ფორუმის სტრატეგია — სად ვიდავოთ

საერთაშორისო დავაში პირველი სტრატეგიული კითხვა სამართლის შინაარსი კი არა ფორუმია: რომელი ქვეყნის სასამართლო იქნება კომპეტენტური. „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონი ამ კითხვას სრულყოფილად აწესრიგებს: საერთაშორისო კომპეტენციის პრინციპი (მუხლი 8), კომპეტენციის შემთხვევები (მუხლი 9), განსაკუთრებული კომპეტენცია (მუხლი 10), მხარეთა შეთანხმება კომპეტენციაზე — პროროგაცია (მუხლი 18), პარალელური სამართალწარმოება (მუხლი 19) და უზრუნველყოფის ღონისძიებები (მუხლი 20).

## კომპეტენციის პრინციპი და შემთხვევები

საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ, თუ მოპასუხეს საქართველოში აქვს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი (მუხლი 8). გარდა ამისა, კომპეტენცია არსებობს იმ შემთხვევაში, თუ: მოპასუხე რამდენიმე პირია და ერთ-ერთ მათგანს საცხოვრებელი ადგილი საქართველოში აქვს; ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულების ადგილი საქართველოა; სარჩელი ეხება მართლსაწინააღმდეგო ან გათანაბრებული ქმედებით მიყენებულ ზიანს და ქმედება ან ზიანის მიყენება საქართველოში მოხდა; დავა ეხება იმ საწარმოს ფილიალს, რომლის რეზიდენციაც საქართველოშია; საქმე ეხება მამობის დადგენას ან ალიმენტს და ბავშვის ან ალიმენტის მიმღების საცხოვრებელი ადგილი საქართველოშია; ან სარჩელის საგანია სამემკვიდრეო — მამკვიდრებელს გარდაცვალებისას საცხოვრებელი ადგილი ან სამკვიდრო ქონება საქართველოში ჰქონდა (მუხლი 9).

## განსაკუთრებული კომპეტენცია

საქართველოს სასამართლოებს განსაკუთრებული საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ მხოლოდ იმ სარჩელებზე, რომლებიც ეხება: უძრავ ქონებას, თუ ეს ქონება საქართველოშია; იურიდიული პირის ან მისი ორგანოს გადაწყვეტილებათა ნამდვილობას ან შეწყვეტას, როცა მათი რეზიდენცია საქართველოშია; იურიდიული პირების რეგისტრაციას საქართველოში; პატენტის, სავაჭრო ნიშნის ან სხვა უფლების რეგისტრაციას, როდესაც ეს რეგისტრაცია ან მოთხოვნა საქართველოში განხორციელდა; და იძულებითი აღსრულების ღონისძიებებს, როცა მათი მოთხოვნა ან განხორციელება საქართველოში მოხდა (მუხლი 10). ამ სფეროებში მხარეთა შეთანხმება კომპეტენციაზე ბათილია.

სრული ტექსტი ხელმისაწვდომია legal.ge-ზე შესვლის შემდეგ: https://legal.ge/ka/service/saerTashoriso-samarTali-ka/iurisdiqtsiis-gansazghvra-da-qvemdebareoba-ka

### რა არის კომპეტენციის ძირითადი პრინციპი?

მოპასუხის საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში.

### როდის მუშაობს განსაკუთრებული კომპეტენცია?

უძრავ ქონებაზე, იურიდიული პირების გადაწყვეტილებებსა და რეგისტრაციებზე, უფლებათა რეგისტრაციასა და აღსრულების ღონისძიებებზე — საქართველოს კავშირის მიხედვით.

### რა ფორმით დგება პროროგაციული შეთანხმება?

წერილობით ან სიტყვიერად, წერილობითი დადასტურებით; საერთაშორისო ვაჭრობაში — ჩვეულებების შესაბამისი ფორმით.

### რა არის უზრუნველყოფის კომპეტენცია?

ქართული სასამართლო კომპეტენტურია, თუ ღონისძიებები საქართველოშია აღსასრულებელი ან სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვს.