---
title: "გენდერული თანასწორობის შესაბამისობა"
url: "https://legal.ge/ka/service/shromis-samartali-ka/genderuli-tanastsorobis-shesabamisoba-ka"
field: "შრომის სამართალი"
description: "გენდერული თანასწორობის შესაბამისობა შრომის კოდექსით: თანაბარი ანაზღაურება, ღამის სამუშაო, შვებულებები და ჯარიმები. Legal.ge."
reviewed: "2026-04-12"
updated: "2026-10-23"
publisher: "legal.ge"
---

# გენდერული თანასწორობის შესაბამისობა

> Source: legal.ge, https://legal.ge/ka/service/shromis-samartali-ka/genderuli-tanastsorobis-shesabamisoba-ka

## გენდერული თანასწორობის შესაბამისობა: საერთო ჩარჩო

გენდერული თანასწორობის შესაბამისობა საქართველოში სრულად გაზომადი სამართლებრივი ამოცანაა: შრომის კოდექსი აწესრიგებს როგორც აკრძალულ ქცევას, ისე დაცვის კონკრეტულ ბლოკებს და ჯარიმულ ზემოქმედებას. აშშ-ის თანაბარი ანაზღაურებისა და სამოქალაქო უფლებრივი ფედერალური ჩარჩოები და ევროკავშირის ხელფასის გამჭვირვალობის დირექტივა აქ არ მოქმედებს — ქართული ორგანიზაციის შესაბამისობას ქართული შრომის კოდექსი ატარებს, და სწორედ მისი მუხლებით იზომება რისკი.

შესაბამისობის საყრდენი ოთხი ბლოკია: დისკრიმინაციის ცნება და თანაბარი ანაზღაურების წესი, აკრძალვის ფარგლები, დაცვითი რეჟიმი ღამის სამუშაოსა და შვებულებების გარშემო, და სანქციები. თითოეული მათგანი ქვემოთ გაშლილია იმ რიცხვებით, რომლებიც კადრული პოლიტიკის აუდიტს ესაჭიროება.

## თანაბარი ანაზღაურება და დისკრიმინაციის ფორმები

კოდექსის 4-ე მუხლი დისკრიმინაციას განსაზღვრავს როგორც პირის განზრახ ან გაუფრთხილებლობით განსხვავებას, გამორიცხვას ან უპირატესობის მინიჭებას დაცულ ნიშნებზე — მათ შორის სქესზე, ოჯახურ მდგომარეობასა და შრომითი ხელშეკრულების სტატუსზე. განმარტებულია პირდაპირი და ირიბი დისკრიმინაცია: ირიბი ისეთი ნეიტრალური დებულებაა, რომელიც პირს არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს, თუ ის ობიექტურად არ არის გამართლებული კანონიერი მიზნით და აუცილებელ-თანაზომიერი საშუალებით. სამუშაო ადგილზე შევიწროება და სექსუალური შევიწროება დისკრიმინაციის ფორმაა; აკრძალულია შევიწროების მსხვერპლის მიმართ რეაგირება განცხადებისთვის ან საჩივრისთვის.

გენდერული თანასწორობის ცენტრალური ნორმა 4-ე მუხლის მე-4 პუნქტია: დამსაქმებელი ვალდებულია ქალი და მამაკაცი თანაბარი სამუშაოს შესრულებისას თანაბარი შრომის ანაზღაურებით უზრუნველყოს. ეს წესი აუდიტის ერთ-ერთი პირველი საზომია: ერთი და იმავე პოზიციის ანაზღაურების სხვაობა სქესის ნიშნით ამ მოთხოვნის პირდაპირი დარღვევაა. აკრძალვის ფარგლები კი — 5-ე მუხლით — ვაკანსიის გამოქვეყნებიდან შერჩევის ეტაპამდე, კარიერული წინსვლის, კვალიფიკაციის ამაღლების, შრომის, ანაზღაურების, შეწყვეტისა და სოციალური დაცვის პირობებამდე ვრცელდება.

## დაცვითი რეჟიმი: ღამის სამუშაო და მშობიარობის შვებულებები

28-ე მუხლით ღამის დრო არის 22 საათიდან 6 საათამდე პერიოდი; ღამის მუშაკად ითვლება პირი, რომელიც ღამით ჩვეულებრივ არანაკლებ 3 საათს მუშაობს. აკრძალულია ღამის სამუშაოზე არასრულწლოვნის, ორსულის, ახალნამშობიარებისა და მეძუძური ქალის დასაქმება; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის ან 3 წლამდე ბავშვის მშობლის — მხოლოდ თანხმობით. მძიმე და მავნე პირობებში ღამის სამუშაო 24 საათში 8 საათს არ უნდა აღემატებოდეს. ღამის მუშაკს მოთხოვნის შემთხვევაში დამსაქმებელი საკუთარ ხარჯზე წინასწარ და პერიოდულ სამედიცინო შემოწმებას უზრუნველყოფს, ხოლო ჯანმრთელობის პრობლემის დროს — დღის სამუშაოზე გადაყვანას.

37-ე მუხლი მშობიარობის ბლოკს აწესრიგებს: ორსულობისა და მშობიარობის გამო ანაზღაურებადი შვებულება არის 126 კალენდარული დღე, გართულების ან ტყუპის შობისას — 143 კალენდარული დღე; ბავშვის მოვლის გამო შვებულება — 604 კალენდარული დღე (გართულებისას 587), რომლიდანაც ანაზღაურებადია 57 კალენდარული დღე; ანაზღაურებადი ნაწილი თანამიმდევრულად გამოიყენება 183 ან 200 კალენდარული დღის განმავლობაში. მშობიარობამდელი შვებულება დედის ექსკლუზიური უფლებაა, მოვლის შვებულებას კი მშობელი საერთოდ ან ნაწილობრივ მამაც იყენებს; აღებამდე დამსაქმებელი 2 კვირით ადრე უნდა გააფრთხილოს.

## სანქციები: სამმაგი ჯარიმა და ცოდნის ტრიგერი

დარღვევის ფასი 78-ე მუხლით განისაზღვრება: დისკრიმინაციის — პირდაპირის, ირიბის, შევიწროების, სექსუალური შევიწროების — გონივრული მისადაგების და თანაბარი ანაზღაურების ნორმების დარღვევა გამოიწვევს გაფრთხილებას ან ჯარიმას შესაბამისი ჯარიმის სამმაგი ოდენობით; 1 კალენდარული წლის განმავლობაში განმეორებითი ქმედება — ჯარიმას გაორმაგებული ოდენობით. შევიწროების შემთხვევაში დამსაქმებლის პასუხისმგებლობა ცალკე წარმოიშობა: თუ მისთვის ფაქტი ცნობილი გახდა და მან შრომის ინსპექციას არ შეატყობინა ან ზომები არ მიიღო, სანქცია თავიდან ვერ აიცილებს.

## ხშირად დასმული კითხვები

ქვემოთ შევაჯამებთ იმ კითხვებს, რომლებიც გენდერული თანასწორობის შესაბამისობასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.

### რა არის თანაბარი ანაზღაურების წესი?

ქალსა და მამაკაცს თანაბარი სამუშაოს შესრულებისას თანაბარი შრომის ანაზღაურების გადახდა ეკუთვნის. ანაზღაურების სხვაობა სქესის ნიშნით ამ მოთხოვნის პირდაპირი დარღვევაა.

### ვინ არ შეიძლება დასაქმდეს ღამის სამუშაოზე?

არასრულწლოვანი, ორსული, ახალნამშობიარები და მეძუძური ქალი — აკრძალულია განუკითხავად; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი და 3 წლამდე ბავშვის მშობელი — მხოლოდ თანხმობით.

### რამდენია მშობიარობისა და მოვლის შვებულებები?

ორსულობისა და მშობიარობის გამო — 126 კალენდარული დღე (გართულებისას ან ტყუპისას — 143); მოვლის გამო — 604 კალენდარული დღე (587 გართულებისას), რომლიდანაც 57 ანაზღაურებადია.

### რა ჯარიმა ექნება დარღვევას?

დისკრიმინაციის აკრძალვის დარღვევა — გაფრთხილება ან ჯარიმა შესაბამისი ჯარიმის სამმაგი ოდენობით; წელიწადში განმეორება — გაორმაგებული ჯარიმა.

სექსუალური შევიწროება დისკრიმინაციის ცნებაში ცალკე ფიგურირებს: არასასურველი სექსუალური ხასიათის ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს ღირსების შელახვას და ქმნის დამაშინებელ, მტრულ, დამამცირებელ ან შეურაცხმყოფელ გარემოს, დისკრიმინაციის ფორმაა. ასევე აკრძალულია შევიწროების მსხვერპლის მიმართ საპასუხო ზემოქმედება: შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა ან ნებისმიერი უარყოფითი მოპყრობა იმის გამო, რომ დასაქმებულმა დისკრიმინაციისგან დასაცავად განცხადებით ან საჩივრით მიმართა ორგანოს ან ითანამშრომლა მასთან, დაუშვებელია. ეს ნორმები შრომით და წინასახელშეკრულებო ურთიერთობებს — ვაკანსიის განცხადებისა და შერჩევის ეტაპების ჩათვლით — ფარავს.

### რა არის ირიბი დისკრიმინაცია?

ნეიტრალური დებულება, კრიტერიუმი ან პრაქტიკა, რომელიც პირს სხვასთან შედარებით არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს — გარდა იმისა, როდესაც ის ობიექტურად არის გამართლებული კანონიერი მიზნით და საშუალებები აუცილებელი და თანაზომიერია.

## როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე

Legal.ge-ზე ვატარებთ გენდერული თანასწორობის შესაბამისობის აუდიტს: ვამოწმებთ ანაზღაურების სტრუქტურას თანაბარი ანაზღაურების წესთან, ღამის განრიგებს აკრძალვებთან, შვებულებების აღრიცხვას და შინაგანაწესის დებულებებს დისკრიმინაციის აკრძალვასთან. დაგვიკავშირდით — რისკებს მუხლებით და რიცხვებით დავაფასებთ და აღმოვფხვრით.

### რას მოითხოვს თანაბარი ანაზღაურების წესი?

ქალი და მამაკაცი თანაბარი სამუშაოსთვის თანაბარ ანაზღაურებას იღებს; სქესის ნიშნით სხვაობა დარღვევაა.

### ვის ეკრძალება ღამის სამუშაო?

არასრულწლოვანს, ორსულს, ახალნამშობიარებსა და მეძუძურს; დაცულ ჯგუფებთან თანხმობაა საჭირო.

### რამდენია ბავშვის მოვლის შვებულება?

604 კალენდარული დღე (გართულებისას 587), რომლიდანაც 57 ანაზღაურებადია.

### რა არის ცოდნის ტრიგერი?

თუ დამსაქმებელს შევიწროების ფაქტი ცნობილი გახდა და ინსპექციას არ ატყობინა ან ზომები არ მიიღო — პასუხისმგებლობა ეკისრება.