---
title: "სამსახურებრივი მოვალეობისას მიყენებული ზიანი"
url: "https://legal.ge/ka/service/shromis-samartali-ka/samsakhurebrivi-movaleobisas-miqenebuli-ziani-ka"
field: "შრომის სამართალი"
description: "სამსახურებრივი მოვალეობისას მიყენებული ზიანის სრული ანაზღაურება და მკურნალობის ხარჯები შრომის კოდექსით — Legal.ge."
reviewed: "2026-07-09"
updated: "2026-11-07"
publisher: "Legal.Ge"
---

# სამსახურებრივი მოვალეობისას მიყენებული ზიანი

> Source: Legal.Ge, https://legal.ge/ka/service/shromis-samartali-ka/samsakhurebrivi-movaleobisas-miqenebuli-ziani-ka

სამსახურებრივი მოვალეობისას მიყენებული ზიანი საქართველოს შრომის კანონმდებლობის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე და პრაქტიკულად ხშირად დავადაქცეული სფეროა. საქართველოს შრომის კოდექსი ამ საკითხს აწესრიგებს მუხლი 45-ით, რომლის მე-6 პუნქტი დამსაქმებელს აკისრებს ვალდებულებას, დასაქმებულს სრულად აუნაზღაუროს სამუშაოს შესრულებასთან დაკავშირებული, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებით მიყენებული ზიანი და აუცილებელი მკურნალობის ხარჯები. ეს ნორმა შრომითი ურთიერთობის ცენტრალური დამცავი მექანიზმია: ის დამსაქმებელს პასუხისმგებლობას აკისრებს პირდაპირ, დაზარალებული დასაქმებულის წინაშე, და არ მოითხოვს დამატებითი ხელშეკრულებითი საფუძვლის არსებობას.

## უსაფრთხო და ჯანსაღი სამუშაო გარემო — პრევენციის ვალდებულებანი

ზიანის ანაზღაურებაზე საუბრამდე აუცილებელია გავიაზროთ პრევენციის ბლოკი, რომელიც თავად მუხლი 45-შია ჩადებული. დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებული უზრუნველყოს სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის მაქსიმალურად უსაფრთხო და ჯანსაღი სამუშაო გარემოთი (მუხლი 45, პუნქტი 1). მან დასაქმებულს გონივრულ ვადაში უნდა მიაწოდოს სრული, ობიექტური და გასაგები ინფორმაცია ყველა იმ ფაქტორის შესახებ, რომლებიც მოქმედებს დასაქმებულის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობაზე ან ბუნებრივი გარემოს უსაფრთხოებაზე (პუნქტი 2). დასაქმებულს უფლება აქვს უარი განაცხადოს იმ სამუშაოს, დავალების ან მითითების შესრულებაზე, რომელიც კანონს ეწინააღმდეგება ან შრომის უსაფრთხოების პირობების დაუცველობის გამო აშკარა და არსებით საფრთხეს უქმნის მის ან მესამე პირის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას, საკუთრებას ან ბუნებრივ გარემოს — ამასთან დაუყოვნებლივ უნდა შეატყობინოს დამსაქმებელს უარის მიზეზი (პუნქტი 3).

პრევენციული სისტემის დანერგვა დამსაქმებლის ნებაყოფლობითი გადაწყვეტილება კი არა, პირდაპირი კანონიერი ვალდებულებაა (პუნქტი 4): დამსაქმებელი დროულად აწვდის ინფორმაციას რისკებსა და პრევენციის ზომებზე, საფრთხის შემცველ აღჭურვილობასთან მოპყრობის წესებზე, აღჭურვილობას ტექნოლოგიური პროგრესის შესაბამისად ცვლის უსაფრთხო ან ნაკლებად სახიფათო მოწყობილობით და საჭიროების შემთხვევაში დასაქმებულს პერსონალური დამცავი აღჭურვილობითაც უზრუნველყოფს. საწარმოო შემთხვევის დროს დამსაქმებელი ვალდებულია მიიღოს ყველა გონივრული ზომა შედეგების დროული ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის, პირველადი დახმარების გაწევისა და ევაკუაციისთვის (პუნქტი 5). ამავე მუხლშია ორსული ქალის დაცვის ვალდებულება (პუნქტი 7) და მძიმე, მავნე და საშიშპირობებიან სამუშაოთა ნუსხის, ისევე როგორც დამსაქმებლის ხარჯით ჩატარებული სავალდებულო პერიოდული სამედიცინო შემოწმების წესების საკითხიც (პუნქტი 8) — ეს უკანასკნელი საქართველოს კანონმდებლობით განისაზღვრება.

## ზიანის სრული ანაზღაურება და მკურნალობის ხარჯები

თუ მიუხედავად პრევენციის ვალდებულებებისა ჯანმრთელობა სამუშაოს შესრულებასთან დაკავშირებით დაზიანდა, მუხლი 45-ის მე-6 პუნქტი მოითხოვს ორივე კომპონენტის ანაზღაურებას: ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებით მიყენებულ ზიანს და აუცილებელ მკურნალობის ხარჯებს. საყურადღებოა, რომ კანონი აქ სიტყვას „სრულად“ იყენებს — ეს განმარტებითი სისწორეა და პრაქტიკაში ნიშნავს, რომ დამსაქმებელი ვერ შეზღუდავს პასუხისმგებლობას მხოლოდ ერთი კომპონენტით. დამატებით, დაზარალებული დასაქმებულის შემოსავლიანობის საკითხიც კანონითაა გადაწყვეტილი: დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს შრომის ანაზღაურება დასაქმებულს სრულად მიეცემა, ხოლო დასაქმებულის თავად ბრალით გამოწვეული მოცდენა არ ანაზღაურდება (მუხლი 42). ანუ მოცდენილ პერიოდსაც აქვს ბრალის კრიტერიუმი, რომელიც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა იყოს დასაბუთებული და დოკუმენტირებული.

სრული ტექსტი ხელმისაწვდომია Legal.Ge-ზე შესვლის შემდეგ: https://legal.ge/ka/service/shromis-samartali-ka/samsakhurebrivi-movaleobisas-miqenebuli-ziani-ka

### რა არის სამსახურებრივი მოვალეობისას მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საფუძველი?

შრომის კოდექსის მუხლი 45-ის მე-6 პუნქტი: დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულს სრულად აუნაზღაუროს სამუშაოს შესრულებასთან დაკავშირებული, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებით მიყენებული ზიანი და აუცილებელი მკურნალობის ხარჯები.

### როგორ გადაწყდება მოცდენის ანაზღაურება?

მუხლი 42-ის მიხედვით, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენა სრულად ანაზღაურდება, ხოლო დასაქმებულის ბრალით გამოწვეული — არა.

### ჯარიმა ანაცვლებს ზიანის ანაზღაურებას?

არა, მუხლი 81-ის თანახმად ადმინისტრაციული სახდელი დამსაქმებელს არ ათავისუფლებს სასამართლოს მიერ დაკისრებული სამოქალაქო პასუხისმგებლობისგან.

### არსებობს თუ არა საქართველოში აშშ-ის მოდელის დაზღვევის ექსკლუზიური სისტემა?

არა. აშშ-ის საწარმოო ტრავმის დაზღვევის ექსკლუზიური დაცვის მოდელი ქართულ სამართალში არ არსებობს — საქართველოში დამსაქმებელი პასუხს პირდაპირ აგებს და პასუხისმგებლობა კრებითია.