საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მუხლი 38 ადგენს ვადებს, რომლებშიც უნდა მოხდეს ადმინისტრაციული სახდელის დადება — ამ ვადების გასვლის შემდეგ სამართალდამრღვევის მიმართ სახდელის დადება აღარ არის შესაძლებელი. ხანდაზმულობის ინსტიტუტი სამართლის საყოველთაო პრინციპზეა აგებული: დროის მნიშვნელოვან გასვლას შემდეგ პასუხისმგებლობა კარგავს აქტუალობას და მტკიცების შესაძლებლობაც მცირდება. ამ გვერდზე დეტალურად ავღწერთ, რომელი ვადა რომელ შემთხვევაში გამოიყენება, როდის იწყება ვადის დინება, როდის საჩერდება ის და როგორ უნდა გამოიყენოთ ეს წესები საკუთარი თავდაცვისთვის. განვიხილავთ აგრეთვე გამონაკლისებს, რომლებიც ცალკე სფეროებში სპეციალურ ხანდაზმულობის რეჟიმს აწესებენ, და ვაჩვენებთ, რომ ვადების სწორი დათვლა ხშირად წყვეტს საქმის ბედს, რადგან გამოტოვებული დეტალი თარიღებში მთელ არგუმენტაციას ანადგურებს.
ზოგადი წესი — 3 თვე
მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩამდენს ადმინისტრაციული სახდელი შეიძლება დაედოს შესაბამისი სამართალდარღვევის ჩადენის დღიდან არაუგვიანეს 3 თვისა, ხოლო როცა სამართალდარღვევა დენადია — მისი გამოვლენის დღიდან არაუგვიანეს 3 თვისა. ეს განსხვავება მნიშვნელოვანია: დენადი დარღვევა ხასიათდება იმით, რომ ის გარკვეული პერიოდის განმავლობაში გრძელდება, და მისი აღმოჩენის მომენტამდე ვადა არ დაიწყებს დინებას — ეს დეტალი ხშირად არის გადამწყვეტი საქმის შეფასებისას. ასეთი დარღვევების კლასიკური მაგალითებია ის შემთხვევები, როცა უკანონო მდგომარეობა თვეების განმავლობაში გრძელდება და მხოლოდ შემოწმებისას ვლინდება.
6 თვის ვადა — სასამართლოს განსჯადი საქმეები და ცალკე ჩამოთვლილი შემთხვევები
მუხლის მე-2 ნაწილი უფრო გრძელ ვადას აწესებს მათთვის სამართალდარღვევებს, რომლებიც რაიონული (საქალაქო) სასამართლოს განსჯადია: ასეთ შემთხვევაში სახდელის დადება შესაძლებელია დარღვევის ჩადენის დღიდან არაუგვიანეს 6 თვისა, ხოლო დენადი დარღვევის შემთხვევაში — მისი გამოვლენის დღიდან არაუგვიანეს 6 თვისა. ამასთან, კოდექსის ცალკე ჩამოთვლილი მთელი რიგი მუხლებით გათვალისწინებული სახდელებისთვის ვადა 6 თვეა და ის იწვევს დარღვევის გამოვლენის დღიდან. იგივე 6 თვის ვადა გამოიყენება ერთ-ერთი ასეთი მუხლით გათვალისწინებული სახდელის დამსაქმებელზე დადებისასაც — შესაბამისი დარღვევის გამოვლენის დღიდან. კიდევ ერთი ცალკე მუხლით გათვალისწინებული სახდელისთვის ვადა 6 თვეა და ის დაითვლება დარღვევის ჩადენის დღიდან.