რას აწესრიგებს 66³ მუხლი
საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 66³ მუხლი ორ დამოუკიდებელ ქცევას მოიცავს. პირველი ნაწილი ეხება უკანონო ვაჭრობას; მეორე ნაწილი — უკანონო ექსპორტს, იმპორტს, ტრანზიტს, რეექსპორტსა და ზღვიდან ინტროდუქციას. ორივე შემთხვევაში საგანი ერთი და იგივეა: „გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი ველური ფლორისა და ფაუნის სახეობებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ“ კონვენციის — CITES-ის — დანართებში შეტანილი სახეობის ცოცხალი ან არაცოცხალი ინდივიდი, ამ სახეობის ნაწილი ან დერივატი.
ეს გამიჯვნა ტექნიკური არ არის — მას პირდაპირი ფინანსური შედეგი აქვს. ვაჭრობისთვის კანონი ერთ ფიქსირებულ თანხას ადგენს, ხოლო საზღვრის გადაკვეთასთან დაკავშირებული ქმედებებისთვის — ჯარიმათა ხუთსაფეხურიან სისტემას, სადაც თანხა იმაზეა დამოკიდებული, რა კატეგორიას მიეკუთვნება თავად საგანი. ორივე ნაწილში ჯარიმას თან ახლავს სამართალდარღვევის საგნის კონფისკაცია.
უკანონო ვაჭრობა — პირველი ნაწილი
მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, კონვენციის დანართებში შეტანილი სახეობის ცოცხალი ან არაცოცხალი ინდივიდით, ამ სახეობის ნაწილით ან დერივატით უკანონო ვაჭრობა გამოიწვევს დაჯარიმებას 1 000 ლარის ოდენობით, სამართალდარღვევის საგნის კონფისკაციით. თანხა ფიქსირებულია: კანონი აქ არც მინიმუმს ადგენს და არც მაქსიმუმს და თანხას სახეობის მიხედვით არ ცვლის.
თავად მუხლი არ განმარტავს, რა ხდის ვაჭრობას უკანონოს — ის ამას წინაპირობად იღებს და მხოლოდ სანქციას უკავშირებს. ის, თუ რატომ არის კონკრეტული გარიგება უკანონო, გამომდინარეობს იმ წესებიდან, რომლებიც კონვენციის დანართებში შეტანილ სახეობებს ეხება, და არა 66³ მუხლიდან. სამაგიეროდ მუხლი ზუსტად განსაზღვრავს საგანს: ცოცხალ და არაცოცხალ ინდივიდთან ერთად ის პირდაპირ ასახელებს ნაწილსა და დერივატს.
უკანონო გადაზიდვა — მეორე ნაწილი და მისი ხუთი ქვეპუნქტი
მეორე ნაწილში კანონი ერთ თანხას აღარ ასახელებს. უკანონო ექსპორტის, იმპორტის, ტრანზიტის, რეექსპორტისა და ზღვიდან ინტროდუქციისთვის ჯარიმა შემდეგნაირად ნაწილდება და ყველა შემთხვევაში თან ახლავს სამართალდარღვევის საგნის კონფისკაცია:
- „ა“ — კონვენციის დანართებში შეტანილი ცოცხალი სახეობა, გარდა „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულისა: 3 000 ლარიდან 4 000 ლარამდე;
- „ბ“ — დანართებში შეტანილი არაცოცხალი სახეობა, გარდა „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულისა: 3 000 ლარი;
- „გ“ — დაუმუშავებელი სახით სპილოს მთლიანი ეშვი ან მარტორქის მთლიანი რქა: 5 000 ლარი;
- „დ“ — დანართებში შეტანილი პრიმატის თითოეული ინდივიდი: 3 000 ლარი;
- „ე“ — დანართებში შეტანილი მტაცებელი ფრინველის თითოეული ინდივიდი: 4 000 ლარი.
ეს ხუთი ციფრი ერთ უწყვეტ დიაპაზონს არ ქმნის. ერთადერთი ჩარჩო „ა“ ქვეპუნქტშია — 3 000-დან 4 000 ლარამდე; დანარჩენი სამი ფიქსირებული თანხაა.
როგორ მუშაობს ეს ქვეპუნქტები ერთად
ქვეპუნქტები ერთმანეთს გამორიცხვების გზით უკავშირდება, ამიტომ მათი თანმიმდევრობით წაკითხვა აუცილებელია. „ა“ ცოცხალი სახეობის ზოგადი წესია, მაგრამ მისგან ამოღებულია პრიმატები და მტაცებელი ფრინველები — მათ საკუთარი ქვეპუნქტები აქვთ, „დ“ და „ე“. „ბ“ არაცოცხალი სახეობის ზოგადი წესია, საიდანაც ამოღებულია „გ“ — დაუმუშავებელი სახით სპილოს მთლიანი ეშვი და მარტორქის მთლიანი რქა.
„დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებში კანონი ცალკე ხაზს უსვამს, რომ საუბარია თითოეულ ინდივიდზე. ეს რედაქციული დეტალი არ არის: ამ ორ ქვეპუნქტში თანხა ერთეულზეა მიბმული — „დ“-ს შემთხვევაში 3 000 ლარი თითოეულ პრიმატზე, „ე“-ს შემთხვევაში 4 000 ლარი მტაცებელი ფრინველის თითოეულ ინდივიდზე — და მეორდება იმდენჯერ, რამდენი ინდივიდიც აითვალა ორგანომ. თავად მუხლი ინდივიდების რაოდენობას არ ასახელებს: მას მხოლოდ საქმის მასალები ადგენს. სწორედ ამიტომ ინდივიდების დათვლა და თითოეულის სახეობრივი იდენტიფიკაცია ასეთ საქმეებში მეორეხარისხოვანი ტექნიკური დეტალი არ არის — ერთი ინდივიდის სხვა ქვეპუნქტში გადატანა თანხასაც ცვლის.
კონფისკაცია და ის, რასაც ის მოიცავს
როგორც პირველ, ისე მეორე ნაწილში კონფისკაცია ტექსტში ჯარიმის გვერდით დგას და არა მის ალტერნატივად. ეს იმას ნიშნავს, რომ საქმის ფინანსური მასშტაბი მხოლოდ ჯარიმით არ იზომება. პრაქტიკული კითხვა ისმის იმაზე, თუ რა ჩაითვლება სამართალდარღვევის საგნად — მთელი პარტია თუ მისი ცალკეული ერთეულები — და ეს ხშირად უფრო მნიშვნელოვანი აღმოჩნდება, ვიდრე თავად ჯარიმის ოდენობა.
რისი გაკეთება შეგიძლიათ და რა უნდა მოამზადოთ
66³ მუხლი გასაჩივრების ვადას არ ადგენს და განმხილველ ორგანოსაც არ ასახელებს — ეს კოდექსის სხვა ნორმებით და საქმის გარემოებებით განისაზღვრება, ამიტომ ვადაც და ინსტანციაც თქვენს საქმეზე გამოტანილი დოკუმენტის მიხედვით უნდა შემოწმდეს და არა ზოგადი წესიდან ივარაუდოთ. საქმეზე მუშაობისას კი ძირითადი კითხვები შემდეგია:
- რომელი ნაწილია გამოყენებული — ვაჭრობა თუ საზღვართან დაკავშირებული ქმედება;
- რომელი ქვეპუნქტით არის თანხა გამოთვლილი და ემთხვევა თუ არა ის საგნის რეალურ კატეგორიას;
- რამდენი ინდივიდია დათვლილი „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტების შემთხვევაში;
- დადგენილია თუ არა სახეობა ექსპერტიზით და შედის თუ არა ის კონვენციის დანართებში;
- რა მოცულობით გავრცელდა კონფისკაცია.
კონსულტაციაზე თან წაიღეთ თქვენთვის გადაცემული ოქმი ან გადაწყვეტილება, საბაჟო და სატრანსპორტო დოკუმენტაცია, წარმომავლობის დამადასტურებელი საბუთები, ნებისმიერი ნებართვა ან სერტიფიკატი და სახეობის დამდგენი ექსპერტიზა, თუ ის უკვე ჩატარდა. წარმომადგენლობა კანონით დადგენილ თანხებს არ ცვლის — ის ეხება იმას, სწორად არის თუ არა შერჩეული ნაწილი და ქვეპუნქტი და სწორად არის თუ არა დათვლილი ის, რაზეც ჯარიმა და კონფისკაცია გავრცელდა.