რას ნიშნავს გარემოსდაცვითი მოთხოვნების დარღვევა ობიექტის ლიკვიდაციისას
სამეურნეო ობიექტის ლიკვიდაცია — საწარმოს, საამქროს, საწყობის, კარიერის, ავზების ან სხვა სამეურნეო დანიშნულების ობიექტის საქმიანობის საბოლოო შეწყვეტა და დემონტაჟი — მხოლოდ ტექნიკური და საბუღალტრო პროცედურა არ არის. კანონმდებლობა ობიექტის სიცოცხლის ციკლის ამ ბოლო ეტაპზეც ითხოვს გარემოსდაცვითი მოთხოვნების დაცვას, რადგან სწორედ დახურვისას იზრდება რისკი, რომ ნარჩენი მასალა, ნაგებობის ნაშთი, დაბინძურებული ნიადაგი ან სითხე უპატრონოდ დარჩეს. სწორედ ამ ეტაპზე დაშვებულ დარღვევას ეხება საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 69⁵ მუხლი.
პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ ობიექტის დახურვა დამოუკიდებელი, დამთავრებული სამართლებრივი პროცესია და არა უბრალოდ საქმიანობის შეჩერება. თუ ამ პროცესში დაშვებულია ხარვეზი, პასუხისმგებლობა შეიძლება დადგეს მაშინაც, როცა თავად საწარმო უკვე აღარ მუშაობს.
რას ამბობს 69⁵ მუხლი და რა ჯარიმაა დადგენილი
69⁵ მუხლის ტექსტი მოკლეა: სამეურნეო ობიექტის ლიკვიდაციისას გარემოსდაცვითი მოთხოვნების დარღვევა გამოიწვევს დაჯარიმებას ორასიდან ოთხას ლარამდე. ეს ერთადერთი სანქციაა, რომელსაც მუხლი ითვალისწინებს — ჯარიმის ქვედა ზღვარი 200 ლარია, ზედა კი 400 ლარი. მუხლი არ ითვალისწინებს არც კონფისკაციას და არც საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას.
მნიშვნელოვანია მეორე თავისებურებაც: 69⁵ მუხლი ბლანკეტური ნორმაა. მასში თავად „გარემოსდაცვითი მოთხოვნების“ ჩამონათვალი ჩაწერილი არ არის — ისინი გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის სხვა აქტებშია გაწერილი. ამიტომ იმის დასადგენად, დაირღვა თუ არა ეს ნორმა, ჯერ სხვა აქტში ჩაწერილი კონკრეტული მოთხოვნა უნდა მოიძებნოს. ის, თუ რა უნდა ეწეროს ოქმში, თავად 69⁵ მუხლით არ არის დადგენილი — ამას კოდექსის სხვა ნორმები განსაზღვრავს; თქვენთვის კი პრაქტიკული კითხვა ისაა, რომელი წესის შესრულება იყო ლიკვიდაციისას მოთხოვნილი.
ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა
ეს მუხლი იმ პირს ეხება, ვისაც ობიექტის ლიკვიდაცია ევალებოდა ან ვინც მას ფაქტობრივად ახორციელებდა — ობიექტის მესაკუთრეს, მოსარგებლეს, სამუშაოს დამკვეთს ან შემსრულებელ კონტრაქტორს. თუ დემონტაჟს ხელშეკრულებით მესამე პირი აწარმოებდა, საკვანძო კითხვა ხდება, ვის ეკისრებოდა კონკრეტული გარემოსდაცვითი მოთხოვნის შესრულება. ეს ფორმალური დეტალი არ არის: სწორედ აქ იკვეთება ხშირად, რომ ოქმი არასწორ სუბიექტზეა შედგენილი და პასუხისმგებლობა იმას ეკისრება, ვისაც შესაბამისი ვალდებულება საერთოდ არ ჰქონდა.
ცალკე სიტუაციაა იჯარით ან სარგებლობის უფლებით გადაცემული ობიექტი. ასეთ შემთხვევაში ლიკვიდაციასთან დაკავშირებული ვალდებულებები შეიძლება ხელშეკრულებით იყოს გადანაწილებული მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის, თუმცა ეს გადანაწილება თავისთავად არ განსაზღვრავს, ვის ეკისრება ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა. მნიშვნელოვანია, ვინ იყო ფაქტობრივად ვალდებული კონკრეტული მოთხოვნის შესრულებაზე და ვინ ასრულებდა სამუშაოს ადგილზე. ამიტომ დაცვის მომზადებისას ხელშეკრულებები და სამუშაოთა ფაქტობრივი განაწილება ერთად უნდა შეფასდეს.