რას მოიცავს 85-ე მუხლი
საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 85-ე მუხლი ორ, ერთმანეთთან დაკავშირებულ ქცევათა ჯგუფს აერთიანებს. პირველი — გარეულ ცხოველთა საბინადრო გარემოს, გამრავლების არეალების, გადარჩენის სტაციების, სამიგრაციო და წყალთან მისასვლელი გზების დაცვის წესების დარღვევა. მეორე — გარეულ ცხოველთა თვითნებური გადასახლება ახალ საბინადრო გარემოში, თვითნებური ტრანსლოკაცია და ჰიბრიდიზაცია. ტრანსლოკაციის ფორმებს კანონი თავად ასახელებს ფრჩხილებში: ინტროდუქცია, რეინტროდუქცია და რესტოკინგი.
პირველი ჯგუფი ადგილს იცავს — არა ცალკეულ ცხოველს, არამედ იმ სივრცეს, სადაც ის ბინადრობს, მრავლდება, გადარჩება, გადაადგილდება და წყალთან მიდის. სწორედ ამიტომ ამ მუხლით პასუხისმგებლობა შეიძლება დადგეს ისეთ შემთხვევაშიც, როცა არც ერთი ცხოველი დაზიანებული არ არის, მაგრამ დარღვეულია ის წესები, რომლებიც ამ ტერიტორიებს იცავს. თავად კოდექსი ამ წესებს არ ჩამოთვლის — ისინი ცალკე აქტებით არის დადგენილი, ხოლო 85-ე მუხლი მხოლოდ მათ დარღვევას უკავშირებს სანქციას.
პირველი ნაწილი — ჯარიმა 300-დან 500 ლარამდე
მუხლის პირველი ნაწილი ზემოთ ჩამოთვლილ ქმედებებს უკავშირებს დაჯარიმებას 300-დან 500 ლარამდე. ეს ჩარჩოა და არა ფიქსირებული თანხა: კანონი ადგენს ქვედა და ზედა ზღვარს, ხოლო კონკრეტული თანხა ამ ფარგლებში განისაზღვრება. პრაქტიკული დასკვნა მარტივია — ამ მუხლით საქმეში სადავო შეიძლება იყოს არა მხოლოდ ის, იყო თუ არა დარღვევა, არამედ ისიც, რატომ არის თანხა ჩარჩოს ზედა და არა ქვედა ზღვართან.
მუხლი ჯარიმის ადრესატს ცალკე კატეგორიად არ განსაზღვრავს — ტექსტი ქმედებას აღწერს. ამიტომ საკითხი შეიძლება დაისვას იმის მიმართ, ვინც ეს ქმედება ჩაიდინა, მათ შორის მაშინაც, როცა საქმე სამუშაოს ან ღონისძიების შესრულებას ეხება. ეს პრაქტიკულად მნიშვნელოვანია: 85-ე მუხლით საქმე შეიძლება წარმოიშვას არა მხოლოდ ცხოველის გადაადგილებიდან ან გაშვებიდან, არამედ იმ სამუშაოებიდანაც, რომლებიც ჩამოთვლილ ტერიტორიებსა და გზებს ეხება. ჰიბრიდიზაცია მუხლში ცალკე არის დასახელებული და იმავე ჩარჩოში ხვდება, რაშიც ტრანსლოკაცია — სანქციის თვალსაზრისით კანონი მათ ერთმანეთისგან არ განასხვავებს.
მეორე ნაწილი — როდის იზრდება ჯარიმა
მეორე ნაწილი იმავე ქმედებას ეხება, მაგრამ ორი დამატებითი გარემოებიდან ერთ-ერთის არსებობისას. პირველი — ქმედება ჩადენილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ გარეულ ცხოველთა სახეობების მიმართ. მეორე — ქმედება ჩადენილია შემდეგი ტერიტორიების დადგენილი საზღვრების ფარგლებში:
- სახელმწიფო ნაკრძალი;
- ეროვნული პარკის ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა;
- ბუნების ძეგლი;
- ბიოსფერული რეზერვატის ბირთვის (ბუნების მკაცრი დაცვის) ზონა;
- მსოფლიო მემკვიდრეობის უბანი;
- საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორია.
ასეთ შემთხვევაში ჯარიმა შეადგენს 1 000-დან 1 300 ლარამდე. მნიშვნელოვანია, რომ ეს ორი გარემოება ალტერნატიულია და არა კუმულაციური: საკმარისია ერთ-ერთი. „წითელ ნუსხაში“ შეტანილი სახეობა დაცული ტერიტორიის გარეთაც მეორე ნაწილში ხვდება, ისევე როგორც ჩამოთვლილ ზონაში ჩადენილი ქმედება — მაშინაც, როცა სახეობა ნუსხაში არ არის. ორი ჩარჩო — 300-დან 500 ლარამდე და 1 000-დან 1 300 ლარამდე — ცალკეა და ერთ უწყვეტ დიაპაზონად არ იკითხება.
რაზე იშლება ასეთი საქმეები პრაქტიკაში
რადგან მეორე ნაწილის გამოყენება ან სახეობაზეა მიბმული, ან ადგილზე, დავა სწორედ ამ ორ ფაქტზე მიდის. ადგილის შემთხვევაში საკითხი დგება იმაზე, მოხვდა თუ არა ქმედება ტერიტორიის დადგენილ საზღვრებში — მუხლი პირდაპირ საუბრობს დადგენილ საზღვრებზე, ამიტომ საზღვრის ზუსტი მდებარეობა და მისი დოკუმენტური დადასტურება საქმის ნაწილია. სახეობის შემთხვევაში კი საკითხი იდენტიფიკაციისა და „წითელ ნუსხაში“ მისი შეტანის დადასტურებაა.
85-ე მუხლი არც გასაჩივრების ვადას ადგენს და არც იმ ორგანოს ასახელებს, რომელიც საქმეს განიხილავს — ეს კოდექსის სხვა ნორმებით და საქმის გარემოებებით განისაზღვრება, ამიტომ ვადაც და ინსტანციაც თქვენს საქმეზე გამოტანილი დოკუმენტის მიხედვით უნდა შემოწმდეს და არა ზოგადი წესიდან ივარაუდოთ. თავად 85-ე მუხლიდან მხოლოდ ორი ჩარჩო იკითხება — 300-დან 500 ლარამდე პირველი ნაწილით და 1 000-დან 1 300 ლარამდე მეორეთი — ხოლო ის, თუ რომელი მათგანი გამოიყენება, სახეობაზე ან ადგილზეა დამოკიდებული.
რისი გაკეთება შეგიძლიათ
ამ მუხლით საქმეში ორი დამოუკიდებელი ხაზი არსებობს: სწორია თუ არა ნაწილი და გამართლებულია თუ არა თანხა ჩარჩოს შიგნით. შესამოწმებელი კითხვები შემდეგია:
- რომელი ქმედება გედავებიან — წესების დარღვევა, თვითნებური გადასახლება, ტრანსლოკაცია თუ ჰიბრიდიზაცია;
- რომელი კონკრეტული წესია დარღვეული და რომელი აქტით არის ის დადგენილი;
- მეორე ნაწილი სახეობის თუ ადგილის გამო არის გამოყენებული;
- დადასტურებულია თუ არა ტერიტორიის დადგენილი საზღვარი და ის, რომ ქმედება მის ფარგლებში მოხდა;
- რატომ არის შერჩეული სწორედ ეს თანხა ჩარჩოს ფარგლებში.
რა უნდა მოამზადოთ
კონსულტაციამდე შეაგროვეთ ყველაფერი, რაც ადგილსა და თარიღს აფიქსირებს:
- ოქმი ან სხვა დოკუმენტი, რომელიც თქვენ გადმოგეცათ;
- კოორდინატები, რუკა ან სხვა მასალა, რომელიც აჩვენებს, სად ზუსტად მოხდა ქმედება;
- ფოტო- და ვიდეომასალა, თარიღისა და ადგილის მითითებით;
- ნებისმიერი ნებართვა, შეთანხმება ან მიმოწერა, რომელიც სამუშაოს ან ღონისძიების საფუძველს ადასტურებს;
- სახეობის იდენტიფიკაციასთან დაკავშირებული დოკუმენტი, თუ ის არსებობს.
წარმომადგენლობა კანონით დადგენილ ჩარჩოებს არ ცვლის. ის ეხება იმას, სწორად არის თუ არა შერჩეული ნაწილი, დადასტურებულია თუ არა ის გარემოება, რომელმაც ჯარიმა 1 000-დან 1 300 ლარამდე ჩარჩოში გადაიტანა, და გამართლებულია თუ არა კონკრეტული თანხა.