რას აწესრიგებს მუხლი 87¹
ცოცხალი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმების ჩაკეტილ სისტემაში გამოყენება — ანუ სამუშაო, რომელიც მიმდინარეობს დახურულ კონტურში: ლაბორატორიაში, სათბურში, საწარმოო ან კვლევით დანადგარში — კანონით განსაზღვრულ განსაკუთრებულ რეჟიმს ექვემდებარება. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მუხლი 87¹ სწორედ ამ სფეროში საქმიანობის წესების დარღვევისთვის ადგენს პასუხისმგებლობას. მუხლი ორ ერთმანეთისგან განსხვავებულ ვითარებას მოიცავს: ერთი მხრივ, ცოცხალი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმებისადმი მოპყრობის სპეციალური მოთხოვნების დარღვევას ჩაკეტილ სისტემაში გამოყენებისას, მეორე მხრივ კი — ასეთი გამოყენების განხორციელებას შესაბამისი ლიცენზიის გარეშე.
პრაქტიკაში ეს ნორმა ეხება კვლევით ინსტიტუტებს, უნივერსიტეტების ლაბორატორიებს, სასოფლო-სამეურნეო და ბიოტექნოლოგიურ კომპანიებს, აგრეთვე იმ პირებს, რომლებიც უშუალოდ ასრულებენ ან ხელმძღვანელობენ სამუშაოს. თუ თქვენ ან თქვენს ორგანიზაციას ამ მუხლით შეგიდგინათ ოქმი, პირველი კითხვა ყოველთვის ერთია: მუხლის რომელი ნაწილი გედებათ ბრალად. ეს ფორმალობა არ არის — ნაწილებს შორის სანქციის სხვაობა არსებითია.
რა სანქციებს ითვალისწინებს კანონი
მუხლი 87¹ ჯარიმებს ნაწილების მიხედვით განასხვავებს და თითოეულ ნაწილს საკუთარი ოდენობა აქვს:
- ჩაკეტილ სისტემაში გამოყენებისას ცოცხალი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმებისადმი მოპყრობის სპეციალური მოთხოვნების დარღვევა — ჯარიმა 300-დან 800 ლარამდე (პირველი ნაწილი);
- იმავე ქმედების განმეორებით ჩადენა — ჯარიმა 800-დან 2000 ლარამდე (მე-2 ნაწილი);
- ცოცხალი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმების ჩაკეტილ სისტემაში გამოყენება შესაბამისი ლიცენზიის გარეშე — ჯარიმა 100-დან 1000 ლარამდე, სამართალდარღვევის საგნის კონფისკაციით ან უამისოდ (მე-3 ნაწილი);
- მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედების განმეორებით ჩადენა — ჯარიმა 1000-დან 2000 ლარამდე, სამართალდარღვევის საგნის კონფისკაციით (მე-4 ნაწილი).
ყურადღება მიაქციეთ კონფისკაციის ფორმულირებას. მე-3 ნაწილის მიხედვით კონფისკაცია შესაძლებელია, მაგრამ სავალდებულო არ არის — კანონი პირდაპირ ამბობს „კონფისკაციით ან უამისოდ“. მე-4 ნაწილში, ანუ განმეორების შემთხვევაში, კონფისკაცია ამგვარი დათქმის გარეშეა მითითებული. მუხლის მე-5, მე-6 და მე-7 ნაწილები ამოღებულია და აღარ მოქმედებს, ამიტომ ბრალდება მათ ვერ დაეყრდნობა.
იმპორტისა და გადამუშავების ლიცენზია — ნორმა, რომელიც 2027 წელს ამოქმედდება
კოდექსში უკვე ჩაწერილია მუხლი 87¹-ის 3¹ ნაწილი, რომელიც 2027 წლის 31 მარტიდან ამოქმედდება. ის ეხება საქართველოს ტერიტორიაზე დაშვებული ცოცხალი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმის იმპორტისა და გადამუშავების ლიცენზიის პირობების დარღვევას და ითვალისწინებს დაჯარიმებას 15 000 ლარის ოდენობით, სამართალდარღვევის საგნის კონფისკაციით ან უამისოდ.
ამავე ნორმის შენიშვნის თანახმად, ამ პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებული სხვა საკითხები — მათ შორის ის, თუ როგორ განუსაზღვრავს ლიცენზიის გამცემი გონივრულ ვადას სალიცენზიო პირობების დასაკმაყოფილებლად, როგორ დგინდება შესაბამისი პირობები და როგორ ხდება ლიცენზიის გაუქმება — წესრიგდება საქართველოს კანონით „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“. თუ თქვენი კომპანია ასეთი ლიცენზიით მუშაობს ან მის აღებას გეგმავს, ეს თარიღი წინასწარი დაგეგმვის საკითხია და არა დღევანდელი რისკი.
როგორ ვითარდება საქმე პრაქტიკაში
ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმე იწყება ოქმით, რომელსაც უფლებამოსილი პირი ადგენს შემოწმების შედეგად, და გრძელდება საქმის განხილვითა და დადგენილების მიღებით. ჯარიმის ოდენობა კანონით დადგენილ ჩარჩოში რჩება, თუმცა ამ ჩარჩოს შიგნით კონკრეტული თანხა შეფასების საგანია. სწორედ ამიტომ აქვს მნიშვნელობა იმას, თუ რა ფაქტები დაფიქსირდა ოქმში, რამდენად ზუსტად არის ისინი აღწერილი და რა მტკიცებულებას წარადგენთ თქვენ.
გაითვალისწინეთ ერთი გარემოება: მუხლი 87¹ თავად არ განსაზღვრავს, რომელი უწყება ადგენს ოქმს, რა ვადაში შეიძლება დადგენილების გასაჩივრება და რა შინაარსი უნდა ჰქონდეს მას. ეს საკითხები კოდექსის სხვა ნორმებითა და შესაბამისი კანონმდებლობით წესრიგდება, ამიტომ თქვენს საქმეში ისინი ცალკე უნდა დადგინდეს და არა ამ მუხლის ტექსტიდან ივარაუდოს.
სად ცვლის შედეგს იურისტის მონაწილეობა
დაცვა ჩვეულებრივ სამ ხაზზე შენდება. პირველი კვალიფიკაციაა: ნამდვილად ექცევა თუ არა ოქმში აღწერილი ქმედება იმ ნაწილში, რომელიც გამოიყენეს — პირველ და მე-3 ნაწილს შორის სხვაობა მოპყრობის წესის დარღვევასა და ლიცენზიის გარეშე საქმიანობას შორის სხვაობაა და ისინი ურთიერთშემცვლელი არ არის. მეორე ფაქტობრივი საფუძველია: დაფიქსირდა თუ არა ის, რაც ოქმშია აღწერილი, და ადასტურებს თუ არა მას მასალა. მესამე კი თავად ღონისძიებაა, მათ შორის ჩარჩოში შერჩეული თანხა და, მე-3 ნაწილის გამოყენებისას, უნდა დაინიშნოს თუ არა კონფისკაცია საერთოდ, როცა კანონი მას სავალდებულოდ არ თვლის.
პირველივე კონსულტაციაზე მოამზადეთ:
- ოქმი და დადგენილება, თითოეულის ჩაბარების თარიღის მითითებით;
- ლიცენზია, თუ გაქვთ — მისი პირობებითა და მოქმედების ვადით;
- ჩაკეტილი სისტემის რეჟიმის შიდა დოკუმენტაცია: ბიოუსაფრთხოების ინსტრუქციები, ჟურნალები, პასუხისმგებელი პირების დანიშვნის აქტები;
- შემოწმების მასალა — ფოტოები, ახსნა-განმარტებები, ნიმუშის აღების დოკუმენტები;
- ინფორმაცია იმის შესახებ, ყოფილხართ თუ არა ადრე დასჯილი იმავე ქმედებისთვის, თუ განმეორებითობას გედავებიან.
არცერთი ეს დოკუმენტი შედეგს ავტომატურად არ ცვლის. მათი დანიშნულება ის არის, რომ საქმე გადაწყდეს იმ ნაწილით, რომელიც ფაქტებს ნამდვილად შეესაბამება, და იმ მასალაზე დაყრდნობით, რომელიც თქვენ ნანახი გაქვთ.