რას მოიცავს 79⁴ მუხლი
ოზონის შრის დამშლელ ნივთიერებათა მიმოქცევა „ოზონის შრის დამშლელ ნივთიერებათა შესახებ“ მონრეალის 1987 წლის ოქმის ვალდებულებებს ეყრდნობა. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 79⁴ მუხლი ამ ვალდებულებების დარღვევას ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას უკავშირებს: მოიცავს იმპორტს, ექსპორტს, რეექსპორტსა და ტრანზიტს, ასევე მონრეალის ოქმით გათვალისწინებული ნივთიერების წარმოებას და დადგენილი წესის დარღვევით შეძენა-გასხვისებას. მუხლი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაცივარაგენტების იმპორტიორებისა და სამაცივრო-სავენტილაციო ბიზნესისთვის, რადგან სანქციები არა მხოლოდ ფაქტს, არამედ ნივთიერების რაოდენობასა და კონტეინერების რიცხვს უკავშირდება.
მუხლის სტრუქტურა შვიდ დამოუკიდებელ შემადგენლობას მოიცავს და მათ შორის სხვაობა მხოლოდ თანხაში არ არის: ნაწილი ფიქსირებულ ჯარიმას ადგენს, ნაწილი კი გამრავლებად ერთეულს — კილოგრამს ან კონტეინერს. სწორედ ამიტომ ერთი და იმავე ტვირთის ორად კვალიფიცირებამ საბოლოო თანხა შეიძლება მრავალჯერ შეცვალოს.
შვიდი შემადგენლობა და ჯარიმის ოდენობა
- იმპორტის, ექსპორტის, რეექსპორტისა და ტრანზიტის სანებართვო პირობების დარღვევა — 1 000 ლარი;
- იმპორტის, ექსპორტის, რეექსპორტის ან ტრანზიტის განხორციელება შესაბამისი ნებართვის გარეშე — 150 ლარი ნივთიერების თითოეულ კილოგრამზე, ნივთიერებისა და კონტეინერის კონფისკაციით ან უამისოდ;
- მონრეალის ოქმით აკრძალული ნივთიერების იმპორტი, ექსპორტი, რეექსპორტი ან ტრანზიტი — 300 ლარი თითოეულ კილოგრამზე, ნივთიერებისა და კონტეინერის კონფისკაციით ან უამისოდ;
- მაცივარაგენტის კონტეინერისა და მის შეფუთვაზე მითითებული ინფორმაციის მიმართ დადგენილი მოთხოვნების დარღვევა — 100 ლარი თითოეულ კონტეინერზე ან/და შეფუთვაზე, კონტეინერისა და მისი შიგთავსის კონფისკაციით ან უამისოდ;
- მაცივარაგენტის კონტეინერის შეფერილობის მოთხოვნების დარღვევა — 25 ლარი თითოეულ კონტეინერზე;
- მონრეალის ოქმით გათვალისწინებული ნივთიერების წარმოება — 10 000 ლარი;
- ასეთი ნივთიერების დადგენილი წესის დარღვევით შეძენა/გასხვისება — 150 ლარი თითოეულ კილოგრამზე, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის იარაღისა და ობიექტის კონფისკაციით.
ჯარიმის კილოგრამზე ან კონტეინერზე მიბმა ნიშნავს, რომ საბოლოო თანხა პირდაპირ არის დამოკიდებული აწონილ რაოდენობასა და დათვლილ ერთეულებზე. ამიტომ ამ საქმეებში წონისა და ერთეულების დადგენის სისწორე ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც თავად დარღვევის ფაქტი.
სამმაგი და ცხრამაგი ჯარიმა სანებართვო პირობებზე
მუხლს დართული შენიშვნები ცალკე მექანიზმს აწესებს ნებართვის მფლობელისთვის. პასუხისმგებლობის დაკისრების მიუხედავად, თუ ნებართვის მფლობელი დადგენილ ვადაში არ შეასრულებს სანებართვო პირობებს „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ჯარიმა სამმაგდება. თუ ნებართვის გამცემის მიერ განმეორებით დადგენილ ვადაშიც არ შესრულდება იგივე პირობები, ჯარიმა პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ოდენობის ცხრამაგი იქნება. ორივე შენიშვნა გამონაკლისს უწესებს კოდექსის 232-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებს.
პრაქტიკული დასკვნა მარტივია: სანებართვო პირობის შეუსრულებლობა ერთჯერადი ჯარიმით არ სრულდება. ვადის დაცვა ამ კონსტრუქციაში იმდენადვე მნიშვნელოვანია, რამდენადაც თავად პირობის შესრულება.
ნივთიერების გატანა და ორი გამონაკლისი
მე-2−მე-4 ნაწილებით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის ჩადენისას სამართალდამრღვევს ჯარიმის გარდა ეკისრება ისიც, რომ მონრეალის ოქმით გათვალისწინებული ნივთიერებები — კვოტირებული ნივთიერებების გარდა — საქართველოს საბაჟო ტერიტორიიდან მისივე ხარჯით გაიტანება. ეს ჯარიმის ალტერნატივა კი არა, დამატებითი შედეგია.
შენიშვნები ორ გამონაკლისსაც ითვალისწინებს. მე-2 ნაწილით დადგენილი პასუხისმგებლობა არ ვრცელდება 30 კალენდარულ დღეში ერთხელ 1 ლითონის კონტეინერით არაუმეტეს 13,5 კგ ჰიდროფთორნახშირბადების იმპორტზე, საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით გათვალისწინებული წესის ფარგლებში. მე-3 ნაწილით დადგენილი პასუხისმგებლობა კი არ ვრცელდება მონრეალის ოქმით აკრძალული ნივთიერების იმპორტზე, რომელიც აუცილებელ ლაბორატორიულ ან/და კვლევით მიზნებს უკავშირდება და რომელზედაც შესაბამისი ნებართვაა გაცემული.
რა შეგიძლიათ გააკეთოთ და სად ცვლის შედეგს ადვოკატი
ამ საქმეებში დაცვა ოთხ კითხვაზე შენდება. პირველი — კვალიფიკაცია: ნებართვის პირობის დარღვევაა თუ ნებართვის გარეშე ოპერაცია, ვინაიდან პირველ შემთხვევაში ჯარიმა 1 000 ლარია, მეორეში კი კილოგრამზე გამრავლებული 150 ლარი. მეორე — რაოდენობა: როგორ დადგინდა წონა და ერთეულების რიცხვი, არსებობს თუ არა აწონვის დოკუმენტი. მესამე — გამონაკლისების გამოყენებადობა: ხვდება თუ არა ტვირთი 13,5 კგ-იან ჰიდროფთორნახშირბადების ზღვარში ან ლაბორატორიულ-კვლევით გამონაკლისში. მეოთხე — კონფისკაცია: მე-2−მე-4 ნაწილებში კანონი მას „კონფისკაციით ან უამისოდ“ ფორმულით აწესებს, ანუ ის სავალდებულო არ არის; ამ არჩევანის კრიტერიუმს კი თავად მუხლი არ ასახელებს.
ადვოკატი სწორედ ამ კითხვებზე აგებს პოზიციას და ცალკე ამოწმებს, ხომ არ არის დაწყებული ჯარიმის სამმაგებისა და ცხრამაგების მექანიზმი — რადგან იქ ვადის გაშვება, და არა ახალი ოპერაცია, ზრდის თანხას.
რა უნდა მოამზადოთ
- ოქმისა და დადგენილების ასლები;
- სანებართვო მოწმობა და სანებართვო პირობების ჩამონათვალი;
- საბაჟო დეკლარაციები, ინვოისები, სატრანსპორტო და ტრანზიტის დოკუმენტები;
- აწონვის დოკუმენტები და კონტეინერების ჩამონათვალი მოცულობის მითითებით;
- კონტეინერისა და შეფუთვის მარკირების ფოტოები;
- ნებართვის გამცემთან მიმოწერა ვადებისა და პირობების შესრულების თაობაზე.
ამ დოკუმენტების ნაწილი მხოლოდ გადამზიდავთან ან საბაჟო ბროკერთან ინახება, ამიტომ მათი გამოთხოვა დაუყოვნებლივ დაიწყეთ — სწორედ აწონვისა და მარკირების მასალაზეა დამოკიდებული, თუ რა თანხაზე მიდის დავა.