ბიზნესის წლიური დეკლარირების საფუძვლები
ბიზნეს გადასახადების მომზადება საქართველოში საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლით დადგენილ დეკლარაციის ვალდებულებებზეა აგებული: საშემოსავლო ან მოგების გადასახადის შესახებ დეკლარაცია საგადასახადო ორგანოს საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარედგინება. ამ ვალდებულებას ასრულებენ რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალი საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება, საწარმოები, ასევე არარეზიდენტი ფიზიკური პირები და მუდმივი დაწესებულების არმქონე არარეზიდენტი საწარმოები, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება.
სპეციალური სიტუაციებიც გათვალისწინებულია: მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს დეკლარაციას ერთობლივი შემოსავლებისა და გამოქვითვების შესახებ, ხოლო დაშლის პროცესში მყოფი პირი ლიკვიდაციის დაწყების რეგისტრაციიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში წერილობით აცნობებს დაშლის შესახებ და იმავე ვადაში წარადგენს დეკლარაციას. გაკოტრების რეჟიმის გახსნის შემთხვევაში განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 15 დღის ვადაში წარდგენილი უნდა იყოს რეჟიმის გახსნამდე არსებულ პერიოდებზე წარუდგენელი დეკლარაციები.
ცალკე საყურადღებოა მემკვიდრეობით და ჩუქებით დაკავშირებული წესიც: III და IV რიგის მემკვიდრეების მიერ საგადასახადო წლის განმავლობაში 150 000 ლარის ან მეტი ღირებულების ქონების ჩუქებით ან მემკვიდრეობით მიღებისას საშემოსავლო გადასახადი გადახდას ექვემდებარება 2 კალენდარული წლის განმავლობაში, და მარეგისტრირებელი ორგანო პირს აცნობებს ანგარიშგებისა და გადასახადის გადახდის ვალდებულების შესახებ. იმ პირსაც, რომელიც დეკლარაციის წარდგენის ვალდებულებას არ ასრულებს, შეუძლია იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით წარადგინოს — ეს ინსტრუმენტი გადახდილი გადასახადის დაბრუნების გზად მუშაობს.
თვიური დეკლარაციები და მიმდინარე გადასახდელები
თვიური გრაფიკიც მკაფიოა: მეწარმე ფიზიკური პირი, საწარმო და ორგანიზაცია საგადასახადო ორგანოს არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა წარუდგენს დეკლარაციას გაცემული შრომის ანაზღაურების თანხებისა და დაკავებული გადასახადის შესახებ; განაცემების დაბეგვრასთან დაკავშირებული დეკლარაციაც იმავე გრაფიკით იწარმოებს.
155-ე მუხლი კი მიმდინარე გადასახდელებს აწესრიგებს: საწარმო და მეწარმე ფიზიკური პირი, რომლის საანგარიშო პერიოდი კალენდარული წელია, წინა წლის წლიური გადასახადის მიხედვით ბიუჯეტში შეაქვს თანხები ოთხ ეტაპად — არაუგვიანეს 15 მაისისა, 15 ივლისისა, 15 სექტემბრისა და 15 დეკემბრისა, თითოეული 25 პროცენტის ოდენობით. მიმდინარე გადასახდელებს არ იხდის ის, ვისაც გასულ წელს დასაბეგრი შემოსავალი ან მოგება არ ჰქონია, ასევე ის პირი, რომელსაც მიმდინარე წელს გაუუქმდა მიკრო ბიზნესის ან ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელის სტატუსი და გასული წლის მიხედვით დასაბეგრი შემოსავალი ჰქონდა.
მოსალოდნელი შემოსავლის ცვლილებაც გათვალისწინებულია: თუ მიმდინარე წლის მოსალოდნელი დასაბეგრი შემოსავალი გასულ წელთან შედარებით არანაკლებ 50 პროცენტით მცირდება და ამის შესახებ პირი გადახდის ვადამდე აცნობებს საგადასახადო ორგანოს, მას უფლება აქვს შეამციროს ან არ გადაიხადოს მიმდინარე გადასახდელები. თუ ფაქტობრივი შედეგები ეს შემცირებას არ დაადასტურებს, საურავი დადგენილი ვადებიდან დეკლარაციის წარდგენამდე უნდა გადაიხადოს.
ვადის გაგრძელება და დეკლარაციის შესწორება
68-ე მუხლი შესაძლებლობას იძლევა: წლიური საშემოსავლო, მოგების ან ქონების გადასახადის დეკლარაციის წარდგენის ვადა გრძელდება 3 თვით, თუ პირს გადახდილი აქვს მიმდინარე გადასახდელები, ან ასეთი ვალდებულება არ გააჩნია, და ვადის გასვლამდე წერილობით მიმართავს საგადასახადო ორგანოს. გაგრძელებით გადასახადის გადახდის ვადა არ იცვლება — ეს დეტალი ხშირად რჩება ყურადღების გარეთ და საურავს ბადებს.
69-ე მუხლი შესწორებების წესს აწესრიგებს: დეკლარაციაში შეცდომის აღმოჩენისას პირი ვალდებულია შეიტანოს ცვლილება ან დამატება; შესწორებული დეკლარაცია თავდაპირველად წარდგენილად ჩაითვლება, თუ იგი ვადის გასვლამდეა წარდგენილი. გამოიყოფა ის პერიოდებიც, როცა საგადასახადო შემოწმების მიმდინარეობის დროს დეკლარაციის წარდგენა შეზღუდულია — ამ შეზღუდვის გათვალისწინება ტაქტიკური მნიშვნელობისაა.
მომზადების პროცესში გადამწყვეტია თანმიმდევრობა: ჯერ მიმდინარე გადასახდელების გრაფიკის დაცვა, შემდეგ წლიური შედეგების დაჯამება და ბოლოს — დეკლარაციის ვადაზე წარდგენა ან გაგრძელების გამოყენება. ამავე ჯაჭვში ჯდება შესწორებების დაგეგმვაც: შესწორებული დეკლარაცია თავდაპირველად ჩაითვლება მხოლოდ ვადამდე წარდგენისას, ამიტომ შეცდომის აღმოჩენისას დროის ფაქტორი პირველ ადგილზეა.
ხშირად დასმული კითხვები ბიზნეს გადასახადების მომზადებაზე
როდის წარადგენს ბიზნესი წლიურ დეკლარაციას?
საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე; საქმიანობის შეწყვეტისას — 30 სამუშაო დღის ვადაში, ხოლო ლიკვიდაციის დაწყების რეგისტრაციიდან — 5 სამუშაო დღეში შეტყობინებით და დეკლარაციით.
როგორ ნაწილდება მიმდინარე გადასახდელები?
წინა წლის წლიური გადასახადის მიხედვით ოთხ ტოლ ნაწილად — 25 პროცენტი არაუგვიანეს 15 მაისისა, 15 ივლისისა, 15 სექტემბრისა და 15 დეკემბრისა.
შეიძლება თუ არა ვადის გაგრძელება?
დიახ — 3 თვით, თუ მიმდინარე გადასახდელები გადახდილია ან ვალდებულება არ არსებობს და მიმართვა ვადამდე ხდება; გადახდის ვადა ამას არ იცვლის.
რა ხდება შესწორებულ დეკლარაციასთან?
იგი თავდაპირველად წარდგენილად ითვლება, თუ ორიგინალური ვადის გასვლამდეა წარდგენილი; შემოწმების პერიოდში წარდგენა შეზღუდულია.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ ვამზადებთ ბიზნესის საგადასახადო ანგარიშგებას სრული ციკლით: ვაჯამებთ შემოსავლებს და გამოქვითვებს, ვწერთ წლიურ და თვიურ დეკლარაციებს, ვგეგმავთ მიმდინარე გადასახდელს, ვაწარმოებთ შესწორებებს და ვიყენებთ ვადის გაგრძელებისა და დაბრუნების ინსტრუმენტებს. მოგვმართეთ — გადასახადების მომზადება ზუსტი გრაფიკით რისკს აქრობს.