ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძვლები
ფინანსური ანგარიშგების მომზადება იწყება ბუღალტრული აღრიცხვის სწორად წარმოებით: სუბიექტი აღრიცხვას აწარმოებს ნატურალურ საზომ ერთეულებზე დაყრდნობით, განზოგადებულად, ფულად გამოსახულებაში, მოვლენების ქრონოლოგიური, განუწყვეტელი და დოკუმენტური ასახვით. აღრიცხვის წარმოება შესაძლებელია დასაქმებული ბუღალტრის ან პროფესიული მომსახურების გამწევი ბუღალტრის მეშვეობით, აგრეთვე საბუღალტრო ან აუდიტორული ფირმის მიერ მომსახურების გაწევით. ეკონომიკური მოვლენები აღრიცხვაში აისახება ორმაგი ჩაწერის პრინციპით, მოხდენისთანავე, და მიეკუთვნება იმ პერიოდს, რომელსაც ის ეხება. თითოეულ ჩანაწერს აქვს განსაზღვრული რეკვიზიტები — ოპერაციის თარიღი, სადებეტო და საკრედიტო ანგარიშები თანხების მითითებით, მოკლე აღწერა და პირველადი დოკუმენტის დასახელება. პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომელიც ეკონომიკური მოვლენის დამადასტურებელია, აქვს აუცილებელი რეკვიზიტები: დასახელება და ნომერი, შედგენის თარიღი, ოპერაციის ეკონომიკური შინაარსი, მონაწილე პირების დასახელებები და საიდენტიფიკაციო მონაცემები, ხელმოწერები და თანხობრივი თუ რაოდენობრივი მონაცემები. სუბიექტი თვითონ განსაზღვრავს სააღრიცხვო პოლიტიკას, შეიმუშავებს ანგარიშთა გეგმას, დოკუმენტების წარმოებისა და კონტროლის მექანიზმს და შიდა კონტროლის სისტემას, რომელიც უზრუნველყოფს ანგარიშგების უტყუარობას. ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტებს ხელს აწერს ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირი, ბუღალტერი ან შიდა პოლიტიკით განსაზღვრული უფლებამოსილების მქონე სხვა პირი.
ანგარიშგების პრინციპები და სტანდარტები
ფინანსური ანგარიშგება უნდა იყოს სრული, სწორი და სამართლიანი: იგი შესადარი პერიოდისთვის ასახავს სუბიექტის ფინანსურ მდგომარეობას, საქმიანობის შედეგებს, ფულადი სახსრებისა და კაპიტალის მოძრაობას და განმარტებით შენიშვნებს. ანგარიშგებაში მოცემული ინფორმაცია უნდა შეესაბამებოდეს ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტებით განსაზღვრულ ფუნდამენტურ ხარისხობრივ მახასიათებლებს. სუბიექტი ანგარიშგებას ამზადებს სულ მცირე წელიწადში ერთხელ, ხოლო შერჩეული სააღრიცხვო პოლიტიკა და მეთოდები თანამიმდევრულად უნდა გამოიყენოს. განსაკუთრებული წესი ეხება მეოთხე კატეგორიის საწარმოსა და არასამეწარმეო იურიდიულ პირს: მათი ანგარიშგება მზადდება მხოლოდ მათთვის დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად. ანგარიშგების ამსახველ დოკუმენტებში მითითებული უნდა იყოს სუბიექტის სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა, იურიდიული მისამართი და რეგისტრაციის მონაცემები.
აუდიტის მოთხოვნა კატეგორიების მიხედვით
საზოგადოებრივი ინტერესებისთვის მნიშვნელოვანი პირები, პირველი და მეორე კატეგორიების საწარმოები და ჯგუფები ვალდებული არიან, უზრუნველყონ საკუთარი ანგარიშგების აუდიტი კანონით დადგენილი წესით, თუ შესაბამისი სფეროს მარეგულირებელი ნორმატიული აქტებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ეს მოთხოვნა ვრცელდება ჯგუფში შემავალ შვილობილ საწარმოზეც. მესამე და მეოთხე კატეგორიების საწარმოები და არასამეწარმეო იურიდიული პირები აუდიტის ვალდებულებისგან გათავისუფლებული არიან, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. მარეგულირებელი ორგანოს ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი საწარმოებისთვის შუალედური ანგარიშგების აუდიტის საკითხს შესაბამისი სფეროს კანონმდებლობა წყვეტს, რაც ნიშნავს, რომ აუდიტის საჭირობა ყოველთვის კონკრეტული სუბიექტის კატეგორიიდან და სფეროდან გამომდინარეობს. კატეგორიის სწორი განსაზღვრა წინასწარ არის არა ფორმალობა, არამედ მთელი საანგარიშგებო ციკლის გამართულობის საწინდარი: აქედან გამომდინარეობს როგორც გამოყენებადი სტანდარტი, ისე აუდიტისა და გამოქვეყნების მოთხოვნები, და მისი შეცდომა მთელ პროცესს აყარაულებს.
წარდგენის ვადები და გამოქვეყნება
სუბიექტი ვალდებულია ფინანსური ანგარიშგება, მმართველობის ანგარიშგება და სახელმწიფოს მიმართ განხორციელებული გადახდების შესახებ ანგარიშგება, გათვალისწინებულ შემთხვევებში აუდიტორულ დასკვნასთან ერთად, დაუყოვნებლივ, მაგრამ არაუგვიანეს საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბრისა წარადგინოს სამსახურში. სამსახური წარდგენილ ანგარიშგებებს აქვეყნებს წარდგენიდან 1 თვის ვადაში. თუ სუბიექტის საანგარიშგებო პერიოდი არ ემთხვევა კალენდარულ წელს, ანგარიშგება წარდგენილი უნდა იქნეს მისი ხელმისაწვდომობისთანავე, მაგრამ პერიოდის დასრულებიდან არაუგვიანეს 9 თვისა. სამსახური უზრუნველყოფს ანგარიშგებების შესაბამისობის შერჩევით გადამოწმებას რისკზე დაფუძნებული მიდგომით და უფლებამოსილია მოსთხოვოს გამოვლენილი ხარვეზების აღმოფხვრა.
დოკუმენტების შენახვის ვადა
როგორც ელექტრონული, ისე მატერიალური ფორმით არსებული ფინანსური ანგარიშგებები და ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტები სუბიექტთან ინახება შესაბამისი საანგარიშგებო პერიოდის დასრულებიდან 6 წლის განმავლობაში, გარდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევისა. დოკუმენტებში ასახული მონაცემების უტყუარობისათვის პასუხს აგებენ მათი შემდგენი და ხელმომწერი პირები, ხოლო სამართლიანი ანგარიშგების მომზადებისათვის პასუხისმგებლობა კანონმდებლობით დადგენილი წესით სუბიექტს ეკისრება. პირველადი დოკუმენტის არასწორად შედგენის შემთხვევაში ის შემდგენ პირს უბრუნდება, რაც პრაქტიკაში ნიშნავს, რომ თითოეული ჩანაწერი დოკუმენტურად დაცული და გადამოწმებადი უნდა იყოს.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენად ხშირად მზადდება ფინანსური ანგარიშგება?
სუბიექტი ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს სულ მცირე წელიწადში ერთხელ, ხოლო წარდგენის ვადაა საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბერი.
ვის ევალება ანგარიშგების აუდიტი?
საზოგადოებრივი ინტერესებისთვის მნიშვნელოვან პირებს, პირველი და მეორე კატეგორიების საწარმოებსა და ჯგუფებს; მესამე და მეოთხე კატეგორიები და არასამეწარმეო პირები გათავისუფლებული არიან, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
რამდენ ხანს ინახება ანგარიშგების დოკუმენტები?
ფინანსური ანგარიშგებები და ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტები სუბიექტთან ინახება საანგარიშგებო პერიოდის დასრულებიდან 6 წლის განმავლობაში.
როდის წარდგება ანგარიშგება არაკალენდარული პერიოდისას?
როცა საანგარიშგებო პერიოდი კალენდარულ წელს არ ემთხვევა — მისი ხელმისაწვდომობისთანავე, მაგრამ პერიოდის დასრულებიდან არაუგვიანეს 9 თვისა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ფინანსური ანგარიშგების მომზადება მოითხოვს სტანდარტების, ვადებისა და კატეგორიების ზუსტ გათვალისწინებას. ჩვენი გუნდი დაგეხმარებათ სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევაში, ანგარიშგების ფორმების შემუშავებასა და წარდგენის პროცესის მართვაში. დაგვიკავშირდით და მიიღეთ თქვენი სუბიექტისთვის მორგებული გეგმა, რომელიც ერთდროულად იქნება ორიენტირი და კონტროლის ინსტრუმენტი საანგარიშგებო პერიოდის ყოველი ეტაპისთვის.