ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძვლები
ფინანსური ანგარიშგების მომზადება იწყება ბუღალტრული აღრიცხვის სწორად წარმოებით: სუბიექტი აღრიცხვას აწარმოებს ნატურალურ საზომ ერთეულებზე დაყრდნობით, განზოგადებულად, ფულად გამოსახულებაში, მოვლენების ქრონოლოგიური, განუწყვეტელი და დოკუმენტური ასახვით. აღრიცხვის წარმოება შესაძლებელია დასაქმებული ბუღალტრის ან პროფესიული მომსახურების გამწევი ბუღალტრის მეშვეობით, აგრეთვე საბუღალტრო ან აუდიტორული ფირმის მიერ მომსახურების გაწევით. ეკონომიკური მოვლენები აღრიცხვაში აისახება ორმაგი ჩაწერის პრინციპით, მოხდენისთანავე, და მიეკუთვნება იმ პერიოდს, რომელსაც ის ეხება. თითოეულ ჩანაწერს აქვს განსაზღვრული რეკვიზიტები — ოპერაციის თარიღი, სადებეტო და საკრედიტო ანგარიშები თანხების მითითებით, მოკლე აღწერა და პირველადი დოკუმენტის დასახელება. პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომელიც ეკონომიკური მოვლენის დამადასტურებელია, აქვს აუცილებელი რეკვიზიტები: დასახელება და ნომერი, შედგენის თარიღი, ოპერაციის ეკონომიკური შინაარსი, მონაწილე პირების დასახელებები და საიდენტიფიკაციო მონაცემები, ხელმოწერები და თანხობრივი თუ რაოდენობრივი მონაცემები. სუბიექტი თვითონ განსაზღვრავს სააღრიცხვო პოლიტიკას, შეიმუშავებს ანგარიშთა გეგმას, დოკუმენტების წარმოებისა და კონტროლის მექანიზმს და შიდა კონტროლის სისტემას, რომელიც უზრუნველყოფს ანგარიშგების უტყუარობას. ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტებს ხელს აწერს ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირი, ბუღალტერი ან შიდა პოლიტიკით განსაზღვრული უფლებამოსილების მქონე სხვა პირი.
ანგარიშგების პრინციპები და სტანდარტები
ფინანსური ანგარიშგება უნდა იყოს სრული, სწორი და სამართლიანი: იგი შესადარი პერიოდისთვის ასახავს სუბიექტის ფინანსურ მდგომარეობას, საქმიანობის შედეგებს, ფულადი სახსრებისა და კაპიტალის მოძრაობას და განმარტებით შენიშვნებს. ანგარიშგებაში მოცემული ინფორმაცია უნდა შეესაბამებოდეს ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტებით განსაზღვრულ ფუნდამენტურ ხარისხობრივ მახასიათებლებს. სუბიექტი ანგარიშგებას ამზადებს სულ მცირე წელიწადში ერთხელ, ხოლო შერჩეული სააღრიცხვო პოლიტიკა და მეთოდები თანამიმდევრულად უნდა გამოიყენოს. განსაკუთრებული წესი ეხება მეოთხე კატეგორიის საწარმოსა და არასამეწარმეო იურიდიულ პირს: მათი ანგარიშგება მზადდება მხოლოდ მათთვის დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად. ანგარიშგების ამსახველ დოკუმენტებში მითითებული უნდა იყოს სუბიექტის სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა, იურიდიული მისამართი და რეგისტრაციის მონაცემები.