ფიზიკური პირის დეკლარაციის ვალდებულება
ფიზიკური პირის გადასახადების მომზადება საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლით დადგენილ წესზეა აგებული: საშემოსავლო გადასახადის შესახებ დეკლარაცია საგადასახადო ორგანოს საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარედგინება რეზიდენტი ფიზიკური პირების მიერ, რომელთა შემოსავალი საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება, ასევე არარეზიდენტი ფიზიკური პირების მიერ, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება. ვალდებულების არმქონე პირსაც შეუძლია დეკლარაციის წარდგენა გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით.
სპეციალური ვადებიც მკაფიოა: მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს დეკლარაციას ერთობლივი შემოსავლებისა და გამოქვითვების შესახებ, ხოლო დაშლის პროცესში მყოფი პირი — ლიკვიდაციის დაწყების რეგისტრაციიდან 5 სამუშაო დღეში. III და IV რიგის მემკვიდრეების მიერ საგადასახადო წლის განმავლობაში 150 000 ლარის ან მეტი ღირებულების ქონების ჩუქებით ან მემკვიდრეობით მიღებისას გადასახადი 2 კალენდარული წლის განმავლობაში იხდება.
გადახდის წყაროსთან დაკავება და საგადასახადო აგენტი
ხელფასის შემთხვევაში გადასახადს ხშირად გადახდის წყაროსთან აკავებს საგადასახადო აგენტი — იურიდიული პირი, საწარმო, ორგანიზაცია ან მეწარმე ფიზიკური პირი, რომელიც უხდის ხელფასს. 154-ე მუხლით აგენტის ვალდებულებები ეკისრება პენსიის, სტიპენდიის, დივიდენდის, პროცენტისა და როიალტის გადამხდელებსაც, ასევე ფიზიკურ პირზე გაწეული მომსახურების ღირებულების ანაზღაურების შემთხვევებს. დაკავებული გადასახადი ბიუჯეტში თანხის გადახდისთანავე გადარიცხვას ექვემდებარება, არაფულადი განაცემისას — შესაბამისი თვის ბოლო რიცხვში.
პირისთვის მნიშვნელოვანია ცნობის ინსტიტუტი: ხელფასის გადახდისას შემოსავლის მიმღებ ფიზიკურ პირს მისი მოთხოვნის შემთხვევაში მიეცემა ცნობა გვარის, სახელის, შემოსავლის თანხისა და სახეობის, აგრეთვე დაკავებული გადასახადის მითითებით; საგადასახადო ორგანოსთვის კი წარდგენილია ცნობა საერთო თანხებზე არაუგვიანეს დაკავების თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა. დაუკავებელი გადასახადის შემთხვევაში პასუხისმგებლობა შემოსავლის გადამხდელს ეკისრება, თუმცა გადასახადისა და სანქციების თანხის გადახდა შემოსავლის მიმღებმაც შეუძლია.
შემოსავლები, რომლებიც გათავისუფლებულია გადასახადისგან
82-ე მუხლი განსაზღვრავს ფიზიკურ პირთა შემოსავლების იმ სახეებს, რომლებიც საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისგან თავისუფლდება: მიღებული გრანტი, სახელმწიფო პენსია, სახელმწიფო კომპენსაცია, სახელმწიფო აკადემიური და სახელმწიფო სტიპენდია; ალიმენტი; განქორწინების საფუძველზე მიღებული ქონების ღირებულება; ოლიმპიურ თამაშებში და მსოფლიოს თუ ევროპის ჩემპიონატებში გამარჯვებისთვის მიღებული ჯილდოები სპორტსმენების, მწვრთნელებისა და საექიმო პერსონალისთვის.
ქონებით დაკავშირებული შეღავათებიც მნიშვნელოვანია: თავისუფლდება 2 წელზე მეტი ვადით საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინის ან სახლის რეალიზაციით მიღებული ნამეტი; საკუთრების რეგისტრაციიდან 6 თვეზე მეტი ვადით მყოფი ავტოსატრანსპორტო საშუალების რეალიზაციის ნამეტი; 2 წელზე მეტი ვადით საკუთრებაში არსებული აქტივის მიწოდების ნამეტი. I და II რიგის მემკვიდრეების მიერ ჩუქებით ან მემკვიდრეობით მიღებული ქონება არ იბეგრება, ხოლო წლის განმავლობაში 1000 ლარამდე ჩუქებით მიღებული ქონების ღირებულებაც გათავისუფლებულია, გარდა დაქირავებულის მიერ დამქირავებლისგან მიღებულისა. ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო სქემაში წლის განმავლობაში 6 000 ლარამდე საპენსიო შენატანიც თავისუფლდება.
დეკლარაციის მომზადებისას ფიზიკური პირი თავის შემოსავლებს წყაროების მიხედვით აჯამებს: ერთი ნაწილი გადახდის წყაროსთანაა დაკავებული და ცნობაში აისახება, მეორე — დეკლარაციის საგანია. ამ ორი რგოლის სწორი დაშვება განსაზღვრავს, გადაიხდის თუ არა პირი დამატებით თანხას ან მიიღებს დაბრუნებას; შეუსაბამობა კი ხელოვნურ დავალიანებას ბადებს. ცალკეული დაბეგვრის ობიექტების შემთხვევაში თვიური გრაფიკიც მოქმედებს: კანონით განსაზღვრული ობიექტებით დაბეგრული ფიზიკური პირები დეკლარაციას ყოველთვიურად, არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა წარადგენენ. არასამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში ქონების ან აქტივის მიწოდებით ნამეტის მიღებისასაც იგივე ვადა მოქმედებს. საპენსიო სფეროში წესები დახვეწილია: დაგროვებითი საპენსიო სქემის შენატანები და მასზე დარიცხული სარგებელი თავისუფდება, ხოლო შეცდომით ან ზედმეტად განხორციელებული შენატანის დაბრუნების შემთხვევები გამოირიცხება — ასეთი თანხები დაიბეგრება ზოგადი განაკვეთით.
ხშირად დასმული კითხვები ფიზიკური პირის გადასახადებზე
როდის უნდა წარადგინოს ფიზიკურმა პირმა დეკლარაცია?
თუ მისი შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება — საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე; საქმიანობის შეწყვეტისას — 30 სამუშაო დღის ვადაში.
რომელი შემოსავლები არ იბეგრება?
გრანტი, სახელმწიფო პენსია და სტიპენდია, ალიმენტი, განქორწინებით მიღებული ქონება, ხანგრძლივ მფლობელობაში არსებული ქონების გაყიდვის ნამეტი და I–II რიგის მემკვიდრეობა.
რა არის საგადასახადო აგენტის ცნობა?
დოკუმენტი, რომელიც ხელფასის გადახდისას მოთხოვნის შემთხვევაში გაიცემა და შემოსავლის თანხასა და დაკავებულ გადასახადს ასახავს.
რამდენი საპენსიო შენატანი თავისუფლდება?
ნებაყოფლობით კერძო საპენსიო სქემაში წლის განმავლობაში 6 000 ლარამდე განხორციელებული შენატანი.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ ვამზადებთ ფიზიკური პირის საგადასახადო დეკლარაციებს სრულად: ვაანგარიშებთ შემოსავლებს ყველა წყაროდან, ვაფიქსირებთ შეღავათებს და გამოქვითვებს, ვამოწმებთ გადახდის წყაროსთან დაკავებულ თანხებს ცნობების საფუძველზე და ვიყენებთ გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მექანიზმს. ვაწესრიგებთ წლიურ და თვიურ გრაფიკს და ვაფასებთ ქონებით დაკავშირებულ შეღავათებს. მოგვმართეთ დღესვე — სწორად და დროულად მომზადებული დეკლარაცია დაზოგვასაც იძლევა და რისკსაც აქრობს, ხოლო დაგვიანებული სწორება დამატებით ხარჯებს ქმნის ყოველთვის.