საგადასახადო შეფასების გასაჩივრების სამართლებრივი ბაზისი
საგადასახადო შეფასება — გადამხდელისთვის გადასახადის საფუძვლისა და ოდენობის დადგენის შესახებ გამოცემული აქტი — ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია და მისი გასაჩივრება ხდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის წესით. ამ მექანიზმის ცენტრალური ნორმებია კოდექსის 184-ე, 180-ე, 201-ე და 203-ე მუხლები: პირველი აწესრიგებს გასაჩივრებული აქტის მოქმედების შეჩერებას საჩივრის წარდგენისას, მეორე — გასაჩივრების ვადას, მესამე — საჩივრის განხილვის შედეგად გამოსატანელ გადაწყვეტილებათა ჩამონათვალს, მეოთხე კი ორგანოს უფლებამოსილებას გასაჩივრებული აქტის შეცვლისა და ბათილად გამოცხადების თაობაზე. ადმინისტრაციული საჩივარი წარდგენულ უნდა იქნეს აქტის გამოქვეყნების ან ოფიციალური წესით გაცნობის დღიდან ერთი თვის ვადაში, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ადმინისტრაციული ორგანოს ისეთი ქმედების გასაჩივრებისას ვადა იმ დღიდან ითვლება, როდესაც დაინტერესებულმა მხარემ ქმედების ან მისგან თავის შეკავების შესახებ შეიტყო. გაცდენილი ვადა აღდგენს, თუ მისი გაშვება მოხდა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით — ამის გარეშ გასაჩივრების უფლება იკარგება, ამიტომ ვადების კონტროლი გადამწყვეტია. გასაჩივრების ვადის დადგენა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აქტის გამოცემის ვადის დარღვევის შემთხვევაში არ შეიძლება — ეს აკრძალვა იცავს გადამხდელს იმ სიტუაციისგან, როცა ორგანოს დაგვიანებით მიერ შექმნილი გარემოებები გამოიყენებოდეს მის წინააღმდეგ.
გასაჩივრებული შეფასების მოქმედების შეჩერება და მისი გამონაკლისები
კანონის თანახმად, თუ კანონით ან მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე აქტით სხვა რამ არ არის დადგენილი, გასაჩივრებული აქტის მოქმედება შეჩერდება ადმინისტრაციული საჩივრის რეგისტრაციის მომენტიდან, და ამის თაობაზე ადმინისტრაციული ორგანო გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. საჩივრის წარდგენამდე გადამხდელზე დაკისრებული აღსრულებითი ქმედებები ამ მომენტიდან ჩერდება. თუმცა მოქმედება არ შეჩერდება, თუ: აქტი გამოიწვევს სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტის ხარჯების გაზრდას; იგი წარმოადგენს პოლიციის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, მიღებულს საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვასთან დაკავშირებით; ის გამოცემულია საგანგებო ან საომარ მდგომარეობაში შესაბამისი კანონის საფუძველზე; ან აღსრულების გადადება გამოიწვევს მნიშვნელოვან მატერიალურ ზარალს, ან მნიშვნელოვან საფრთხეს შეუქმნის საზოგადოებრივ წესრიგს ან უშიშროებას. გამონაკლისზე დაყრდნობით მოქმედების გაგრძელების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს აქტის გამომცემი ორგანო ან მისი ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანო, და ამ გადაწყვეტილების სასამართლოში გასაჩივრება კანონმდებლობით დადგენილი წესით არის შესაძლებელი. იმავდროულად, დაინტერესებულ მხარეს უფლება აქვს, კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოსთხოვოს სასამართლოს შეჩერებული აქტის მოქმედების გაგრძელება — ეს გარანტია მნიშვნელოვანია მაშინ, როცა შეფასების შეჩერება თავად აფერხებს გადამხდელის ბიზნეს-პროცესებს.