კანონის სფერო — უმაღლესი განათლების სამართლის ფარგლები
უმაღლესი განათლების სამართალი საქართველოში „უმაღლესი განათლების შესახებ“ კანონით არის განსაზღვრული. კანონის პირველი მუხლი სფეროს განმარტავს: იგი აწესრიგებს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების საგანმანათლებლო და სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის განხორციელების პროცესს, უმაღლესი განათლების მართვისა და დაფინანსების პრინციპებსა და წესს, ადგენს დაწესებულების დაფუძნების, საქმიანობის, რეორგანიზაციისა და ლიკვიდაციის წესს, ასევე ავტორიზაციისა და აკრედიტაციის პრინციპებს. რომელი ორგანო აწარმოებს ავტორიზაციასა და აკრედიტაციას, კანონის სხვა ნორმები განსაზღვრავს — ამ გვერდის საყრდენი მუხლები ამ დეტალს არ შეიცავენ.
ეს ჩარჩო განსაზღვრავს, რომ ნებისმიერი საკითხი — დაწესებულების დაფუძნებიდან სტუდენტის უფლებებამდე — სწორედ ამ კანონის პრიზმით წყდება, და ცალკეული სპეციალიზებული საკითხი ჯერ სისტემურ ჩარჩოში იდება, შემდეგ კი სპეციალიზებული ნორმებით აწყობა.
სტუდენტის უფლებათა ბირთვი
სისტემის სუბიექტური ბირთვი კანონის 43-ე მუხლის კატალოგია: სტუდენტს უფლება აქვს მიიღოს ხარისხიანი განათლება, მონაწილეობა მიიღოს მეცნიერულ კვლევაში, თანაბარ პირობებში ისარგებლოს დაწესებულების მატერიალურ-ტექნიკური, საბიბლიოთეკო და საინფორმაციო საშუალებებით, აირჩიოს და არჩეულ იქნეს სტუდენტურ თვითმმართველობასა და მართვის ორგანოებში, საკუთარი ინტერესების შესაბამისად დააფუძნოს ან გაერთიანდეს სტუდენტურ ორგანიზაციებში, მიიღოს სტიპენდია და დახმარება. სტუდენტს ასევე უფლება აქვს აირჩიოს საგანმანათლებლო პროგრამა, მონაწილეობა მიიღოს ინდივიდუალური საგანმანათლებლო პროგრამის შემუშავებაში და პერიოდულად შეაფასოს აკადემიური პერსონალის მუშაობა.
43-ე მუხლი პროცესულ გარანტიებსაც შეიცავს: დისციპლინური წარმოება უნდა იყოს გადაცდომის პროპორციული; სტუდენტს უფლება აქვს წერილობითი, დასაბუთებული გადაწყვეტილება მიიღოს წარმოების დაწყების შესახებ, დაესწროს საქმის განხილვას, ისარგებლოს დაცვის უფლებით, მიაწოდოს ხელთ არსებული მტკიცებულებები და მოითხოვოს საჯარო სხდომაზე განხილვა. მტკიცების ტვირთი ბრალდების მხარეს ეკუთვნის, ხოლო დაწესებულების გადაწყვეტილებები სასამართლოში გასაჩივრდება. დაწესებულება ვალდებულია უზრუნველყოს ცოდნის სამართლიანი შეფასება, ხოლო სტუდენტის პირადი ინფორმაცია და შეხედულებები კონფიდენციალურია.
სამსაფეხურიანი სისტემა
სტრუქტურული ბირთვი კანონის 46-ე მუხლია: აკადემიური უმაღლესი განათლება სამსაფეხურიანია — ბაკალავრიატის საგანმანათლებლო პროგრამა მოიცავს არანაკლებ 180 კრედიტს, მაგისტრატურისა — არანაკლებ 60 ან 120 კრედიტს, დოქტორანტურის პროგრამის ხანგრძლივობაა არანაკლებ 3 წელი. დაწესებულების საგანმანათლებლო პროგრამა 1 სასწავლო წლის განმავლობაში მოიცავს საშუალოდ 60 კრედიტს. პროგრამის გავლის შემდეგ გაიცემა დიპლომი სტანდარტული დანართით, ხოლო ვერ დასრულებულ პროგრამაზე — შესაბამისი მოწმობა. ეს პარამეტრები სისტემის საერთო ენაა: კრედიტების ერთობლიობა პროგრამებს შედარებადს ხდის და მობილობის სტრუქტურულ საფუძველს ქმნის.