ჭარბტენიანი ტერიტორიების სამართლებრივი სტატუსი
ჭარბტენიანი ტერიტორიები ქართულ გარემოსდაცვით კანონმდებლობაში ჯერ ერთი, გარემოს შემადგენელ ელემენტად არის აღიარებული: კანონის ცნებათა განმარტებანი გარემოს ინფორმაციის ჩამონათვალში, ჰაერთან, ატმოსფეროსთან, წყალთან, ნიადაგთან, მიწასთან და ლანდშაფტთან ერთად, ჭაობს, სანაპირო ზოლსა და საზღვაო ტერიტორიას ასახელებს. ეს მარტივი ჩამონათვალი დიდ სამართლებრივ ტვირთს ატარებს: რაც გარემოს შემადგენელი ელემენტია, ის სახელმწიფოს ინფორმაციულ და დაცვით ინტერესს ექვემდებარება, და მასზე ზემოქმედება გარემოსდაცვით შეფასებისა და კონტროლის საგნად იქცევა.
მეორე — ჭაობები ბუნებრივი ეკოსისტემების დაცვის ცალკე საგანია: კანონით დაცვას ექვემდებარება, სხვათა შორის, ზღვის სანაპირო ზოლი, ჭაობები, წყაროსთავები, წყალსატევებისა და მდინარეების სათავეები, მყინვარები და მღვიმეები, აგრეთვე სუბალპური და ჭალის ტყეები, ძვირფასი ტყის მასივები, მწვანე ზონის ტყეები, სანიტარიული დაცვის ზონები და ტერიტორიები. ჭაობის ამ სიაში მოხვედრა ნიშნავს, რომ კანონდამყარებელი მას დამოუკიდებელ, დაუყოვნებლივ დასაცავ ობიექტად აღიარებს და არა ინფრასტრუქტურული განვითარების მოლოდინის საგნად.
დაცვის მიზანი და საერთო პირობები
ბუნებრივი ეკოსისტემები, ლანდშაფტები და ტერიტორიები დაცული უნდა იყოს დაბინძურების, დარღვევის, დაზიანების, დეგრადაციის, გამოფიტვისა და დაშლისაგან. ეს ექვსი სახის საფრთხე ქმნის იმ ჩარჩოს, რომლითაც კანონი ნებისმიერ ზემოქმედებას აფასებს: თუ ქმედება ჭაობის დაბინძურებას, მის დარღვევას ან დეგრადაციას იწვევს, ის უკვე ეწინააღმდეგება კანონის მიზანს.
ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ტერიტორიების გამოყენებასთან და მართვასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საქმიანობა და მართვის რეჟიმი ხორციელდება გარემოს დაცვის ნორმებისა და მოთხოვნების გათვალისწინებით. გამოყენებასთან და მართვასთან დაკავშირებულ საკითხებს — მიწათსარგებლობის დაგეგმვისა და ზონირების ჩათვლით — განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა. ჭარბტენიანი ტერიტორიის შემთხვევაში ეს ნიშნავს, რომ მისი ათვისების ან გადაფარვის ნებისმიერი გეგმა ჯერ გარემოსდაცვით კონტექსტში უნდა შეფასდეს და მხოლოდ შემდეგ — მიწათსარგებლობის წესებში.