რა არის ელექტროსადგურის ლიცენზირების რეჟიმი
ელექტროსადგურის მშენებლობა და ექსპლუატაცია საქართველოში ექვემდებარება „ელექტროენერგეტიკის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ სავალდებულო ავტორიზაციას. ამ კანონის მე-11 მუხლის თანახმად, კომისია „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ელექტროენერგეტიკის კანონით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად ლიცენზიებს გასცემს ელექტროენერგეტიკის სექტორში შემდეგ საქმიანობებზე: ელექტროენერგიის წარმოებაზე (გარდა კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა), ელექტროენერგიის გადაცემაზე, ელექტროენერგიის განაწილებაზე და ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერირებაზე. იმავე ნორმით განისაზღვრება ბუნებრივი გაზის სექტორისა და წყალმომარაგების ლიცენზირებადი საქმიანობებიც, თუმცა ელექტროსადგურის შემთხვევაში ცენტრალური აქტიური საკითხი სწორედ გენერაციის ლიცენზიაა.
მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტი პირდაპირ აწესებს აკრძალვას: დაუშვებელია ლიცენზირებადი საქმიანობის განხორციელება კომისიის მიერ გაცემული მოქმედი ლიცენზიის გარეშე. ლიცენზია საწარმოს უფლებას ანიჭებს, განახორციელოს შესაბამისი საქმიანობა, ამიტომ ლიცენზიის გარეშე ექსპლუატაცია არა მხოლოდ ადმინისტრაციული ხარვეზია, არამედ უწყებრივი ზედამხედველობის ობიექტიც ხდება. გენერაციის ლიცენზიის მაძიებელი პრაქტიკაში ხშირად ჰესის, ქარის ფერმის ან თერმული სადგურის მფლობელი საწარმოა, რომელიც ობიექტს ქსელზე მიერთების შემდეგ აყვანს ექსპლუატაციაში.
როდის არ საჭიროებს ელექტროენერგიის წარმოება ლიცენზიას
კანონი მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრავს შემთხვევებს, როცა ელექტროენერგიის წარმოება ლიცენზირებას არ საჭიროებს. ეს გამონაკლისებია: პირის მიერ ელექტროენერგიის წარმოება მხოლოდ საკუთარი (საყოფაცხოვრებო ან/და არასაყოფაცხოვრებო) მოხმარებისთვის, როდესაც წარმოებისა და მოხმარების ობიექტი მიერთებული არ არის გადამცემ ან გამანაწილებელ ქსელთან; ელექტროენერგიის წარმოება ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების დროს, ამ კანონის მე-36 მუხლის შესაბამისად; ელექტროენერგიის წარმოება მცირე და მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურებით; აგრეთვე დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის საქმიანობა, როცა მას კომისიის გადაწყვეტილებით, კანონის მე-82 მუხლის შესაბამისად, მიენიჭა შესაბამისი სტატუსი.
გამონაკლისთა სიას ავსებს მე-11 მუხლის მე-4 პუნქტი: მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგურმა ან ენერგეტიკულმა საწარმომ, რომელიც ახორციელებს ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიწოდების, ვაჭრობის ან ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირების ლიცენზიის გარეშე დარჩენილ საქმიანობას, ვალდებულია ამის თაობაზე განაცხადოს კანონის მე-102 მუხლის შესაბამისად. ასე კანონმდებელი აღრიცხვით აკონტროლებს იმ ბაზრის მონაწილეებს, რომლებიც ავტორიზაციის გამარტივებულ რეჟიმში მუშაობენ.
სალიცენზო განაცხადის დოკუმენტაცია
მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტი განსაზღვრავს იმ დოკუმენტებს, რომლებიც ლიცენზიის მაძიებელმა კომისიას სალიცენზო განაცხადთან ერთად უნდა წარუდგინოს, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნების გარდა. წარსადგენია: მოწყობილობების მფლობელობის ან მათით სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, და საჭიროების შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია მოსთხოვოს დროებითი მფლობელობის უფლების განსაზღვრული მინიმალური ვადით გახანგრძლივება; მოწყობილობების ექსპლუატაციაში მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტები, თუ მათი მოპოვება სავალდებულოა, ან/და მოწყობილობების მდგომარეობის კანონის მე-97 მუხლით გათვალისწინებულ ტექნიკურ მოთხოვნებთან შესაბამისობის დამადასტურებელი დოკუმენტები.
წყალმომარაგების საქმიანობისთვის კანონი დამატებით მოითხოვს ტექნიკურ რეგლამენტებთან/სტანდარტებთან შესაბამისობის დოკუმენტაციას, რომელიც ეხება სასმელი წყლის სისტემებს, მილსადენებს — მომხმარებლებისთვის სასმელი წყლის უსაფრთხო, უწყვეტი (24-საათიანი მომარგების) და საიმედო მიწოდების შესაძლებლობას — და წყალარინების გამწმენდ ნაგებობებს. გენერაციის ლიცენზიისთვის კი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: ქსელთან მიერთების ტექნიკური პირობა ან მიერთების წერტილის ტექნიკური პარამეტრების შესახებ ქსელის ოპერატორის მიერ დადასტურებული ინფორმაცია; გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებული გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება, თუ იგი სავალდებულოა (კანონში არსებული ცვლილების თანახმად, 2026 წლის 1 სექტემბრიდან ამ დოკუმენტის ნაცვლად ან დამატებით წარმოდგენილი იქნება „სამრეწველო ემისიების შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი ნებართვაც); საოპერაციო აქტივების ჩამონათვალი ღირებულებებითურთ და აუდიტის ანგარიში ფინანსური ანგარიშგების შესახებ; აგრეთვე ორგანიზაციული სტრუქტურის შესახებ ინფორმაცია, რომელიც ადასტურებს კვალიფიციური ადამიანური რესურსის არსებობას ან ფუნქციების მესამე პირების მეშვეობით შესრულებას.