ემისიებით ვაჭრობა — რეალობა საქართველოში
თუ ევროპული მოდელის მიხედვით ეძებთ ემისიებით ვაჭრობის სქემას — კვოტების ბაზარს, სადაც მწარმოებლები გამონაბოლქვის ლიმიტებს ყიდიან და ჰყიდიან — საქართველოში ასეთი სქემა არ არსებობს. საქართველოს კანონმდებლობაში ამ დროისთვის არ არის ემისიებით ვაჭრობის სისტემა და სტატუტური ნახშირბადის ბაზარი; ნებაყოფილი ნახშირბადის კრედიტები რეგულირებული არ არის. რაც არსებობს, არის გარემოს დაცვის კანონით დადგენილი სათბურის აირების ემისიების ავტორიზაციისა და მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და დამოწმების რეჟიმი — და სწორედ ეს გვერდი გიხსნით, რა სამართლებრივი ინსტრუმენტები გაქვთ გამონაბოლქვთან დაკავშირებით დღეს.
ეს განსხვავება პრაქტიკულად მნიშვნელოვანია: ევროპულ კალენდარზე გათვლილი სტრატეგიები საქართველოში პირდაპირ არ გადადის. აქ კომპანიის კლიმატური ვალდებულება იწყება არა კვოტით, არამედ ემისიის ნორმების დაცვით და, განსაზღვრულ შემთხვევებში, ავტორიზაციით; ხოლო საერთაშორისო სავაჭრო ბაზრებთან კავშირი — თუ არსებობს — სხვა ინსტრუმენტებით უნდა იყოს მიღწეული.
საწყისი ჩარჩო — პრინციპები და ემისიის ნორმები
საწყისი სამართლებრივი ჩარჩო გარემოს დაცვის ძირითადი პრინციპებია: საქმიანობის დაგეგმვისა და განხორციელების დროს სახელმწიფო ორგანოები და ყველა ფიზიკური და იურიდიული პირი ვალდებულია იხელმძღვანელონ რისკის შემცირების, მდგრადობის, ფასიანი ბუნებათსარგებლობის, „დამბინძურებელი იხდის“ და სხვა პრინციპებით. კლიმატური პოლიტიკის ჭრილში ეს ნიშნავს: გამონაბოლქვი პასუხისმგებელია ზიანისთვის და ვალდებულია შეამციროს რისკი.
ტექნიკურ დონეზე გარემოში მავნე ნივთიერებათა ემისიის ზღვრულად დასაშვები ნორმები მუშავდება დაბინძურების ყოველი კონკრეტული წყაროსათვის მათი ტექნოლოგიური თავისებურებებისა და ადგილმდებარეობის ფონური დაბინძურების გათვალისწინებით, ხოლო თვით ნორმები განისაზღვრება ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ შესაბამისი დებულებით, რომელსაც შეიმუშავებს და ამტკიცებს სამინისტრო. ეს არის ის ლიმიტური საფუძველი, რომელზედაც ემისიების ნებისმიერი მართვა — ვაჭრობა თუ შემცირება — აგებული უნდა იყოს.