რა არის მდგრადობის სტანდარტები საქართველოში
საერთაშორისო ბაზარზე „მდგრადობის სტანდარტების“ ქვეშ ხშირად ნებაყოფლობით სერტიფიკაციებსა და კორპორატიული მდგრადობის ანგარიშგების ჩარჩოებს გულისხმობენ. საქართველოში ასეთი სპეციალიზებული სტანდარტების რეჟიმი არ არსებობს — ეს უნდა ითქვას პირდაპირ და დასაწყისშივე. რაც ქართულ სამართალში რეალურად არსებობს, არის სავალდებულო გარემოსდაცვითი ნორმების კატალოგი, რომელსაც „გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესებს: ეს არის ერთადერთი „სტანდარტები“, რომლებსაც სამართლებრივი ძალა აქვთ და რომლის დარღვევაც რეალურ უარყოფით შედეგებს იწვევს. ამ გვერდზე ჩვენ განვმარტავთ, რომელი ნორმები არსებობს, ვინ აწესებს მათ და რას ნიშნავს ეს თქვენი ბიზნესისთვის.
გარემოს დაცვის ნორმების დაწესების მიზანია დადგინდეს გარემოზე საქმიანობის ზემოქმედების ისეთი ნორმები, რომლებიც უზრუნველყოფენ გარემოს ეკოლოგიურ წონასწორობას. ეს კატალოგი ოთხ ჯგუფს მოიცავს: გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივ ნორმებს; გარემოში მავნე ნივთიერებათა ემისიისა და მიკროორგანიზმებით გარემოს დაბინძურების ზღვრულად დასაშვებ ნორმებს; გარემოში ქიმიურ საშუალებათა გამოყენების ნორმებს; ეკოლოგიურ მოთხოვნებს პროდუქციისადმი და გარემოზე დატვირთვის ნორმებს. სწორედ ეს ოთხი საყრდენია ის, რასაც ქართულ ბაზარზე მოქმედი კომპანია „მდგრადობის სტანდარტად“ უნდა აღიქვამდეს.
ძირითადი პრინციპები — ნორმების გამოყენების ჩარჩო
გარემოსდაცვითი ნორმები ცალმხრივად არ მოქმედებს: მათ ავსებს გარემოს დაცვის ძირითადი პრინციპები, რომლებითაც საქმიანობის დაგეგმვისა და განხორციელებისას ვალდებული არიან იხელმძღვანელონ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებმა და ფიზიკურმა და იურიდიულმა პირებმა, საკუთრებისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის განურჩევლად. ეს პრინციპები განსაზღვრავს, როგორ იკითხება და როგორ გამოიყენება ყოველი კონკრეტული ნორმა თქვენს მიმართ.
კანონი განსაზღვრავს რისკის შემცირების პრინციპს, რომლის თანახმადაც საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია მიიღოს სათანადო ზომები გარემოსა და ადამიანის ჯანმრთელობაზე მავნე ზემოქმედების რისკის თავიდან ასაცილებლად ან შესამცირებლად; მდგრადობის პრინციპს — გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების გამოყენებას, როდესაც საშიშროება არ ექმნება საზოგადოების განვითარებას; პრიორიტეტულობის პრინციპს — უფრო ძვირადღირებულ, ნაკლებად რისკიან ქმედებას ენიჭება პრიორიტეტი, თუ მისი ღირებულება არ აღემატება ნაკლები ღირებულების ქმედებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ხარჯებს; ფასიანი ბუნებათსარგებლობის პრინციპს — მიწის, წყლის, ტყის, ფლორისა და ფაუნის, წიაღისა და წიაღისეული რესურსებით სარგებლობა ფასიანია; ასევე „დამბინძურებელი იხდის“ პრინციპს, რომლის მიხედვითაც საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია აანაზღაუროს გარემოსთვის მიყენებული ზიანი.
დამატებით მოქმედებს ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შენარჩუნების, ნარჩენების მინიმიზაციის, რეციკლირების, რესტიტუციის, გარემოზე ზემოქმედების შეფასების, საზოგადოებრიობის მონაწილეობისა და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის პრინციპები. ნორმების შესრულებისას ეს პრინციპები ერთად ქმნის ინტერპრეტაციის წესს: ეჭვის შემთხვევაში უნდა აირჩეოდეს გარემოსთვის ნაკლებად საზიანო ვარიანტი.