დაბინძურების კონტროლი

ნიადაგის დაბინძურების სამართალი

რა არის გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმები?

ჰაერში, წყალსა და ნიადაგში მავნე ნივთიერებების კონცენტრაციის, ფიზიკური ზემოქმედებისა და რადიაციის ზღვრულად დასაშვები ნორმები; ისინი 5 წელიწადში ერთხელ განისაზღვრება.

როგორ რეგულირდება ქიმიკატების გამოყენება ნიადაგში?

ნორმები ისე დგინდება, რომ საფრთხე არ შეექმნას ჯანმრთელობას, მცენარეთა და ცხოველთა სამყაროს და ნიადაგს; მოქმედებს ქიმიურ ნივთიერებათა ერთიანი სახელმწიფო რეესტრი.

სად არის აკრძალული ნარჩენების განთავსება?

ზღვაში და წყლის სხვა ობიექტებში — ყოველგვარი ნარჩენის; დანარჩენ შემთხვევებში განთავსება მხოლოდ სპეციალურად განსაზღვრულ ადგილებშია დაშვებული.

რამდენი ხნის განმავლობაში შეიძლება გარემოსთვის ზიანის მოთხოვნა?

ათი წლის განმავლობაში, მოთხოვნის უფლების წარმოშობის მომენტიდან.

4 წთ·9 იან 2026

ნიადაგის ხარისხობრივი ნორმები

ნიადაგის დაბინძურების სამართლებრივი რეგულცია „საქართველოს გარემოს დაცვის შესახებ“ კანონის ხარისხობრივი ნორმების სისტემიდან იწყება. კანონის მე-29 მუხლის თანახმად, გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმებია: ატმოსფერულ ჰაერში, წყალსა და ნიადაგში ადამიანის ჯანმრთელობისა და ბუნებრივი გარემოსთვის მავნე ნივთიერებების კონცენტრაციისა და მიკროორგანიზმების რაოდენობათა ზღვრულად დასაშვები ნორმები; ხმაურის, ვიბრაციის, ელექტრომაგნიტური ველებისა და სხვაგვარი ფიზიკური ზემოქმედების ზღვრულად დასაშვები ნორმები; და რადიაციული ზემოქმედების ზღვრულად დასაშვები ნორმები. ნიადაგი ამ ჩამონათვალში პირდაპირ არის დასახელებული, რაც ნიშნავს, რომ მიწის დაბინძურების შეფასება სწორედ ამ ზღვრული ნორმების საწინააღმდეგოდ ხდება. ხარისხობრივი ნორმები განისაზღვრება 5 წელიწადში ერთხელ, დებულებით, რომელსაც გარემოს დაცვის სამინისტროსთან შეთანხმებით შეიმუშავებს და ამტკიცებს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო — ჯანმრთელობის და გარემოს ორი უწყების შეთანხმებული კომპეტენცია უზრუნველყოფს, რომ ნორმატივი ერთდროულად იცავდეს როგორც ადამიანს, ისე ნიადაგს როგორც ბუნებრივი გარემოს კომპონენტს.

გარემოში ქიმიურ საშუალებათა გამოყენების ნორმები

ნიადაგის დაბინძურების ერთ-ერთი მთავარი წყარო სოფლის მეურნეობის ქიმიკატებია, და სწორედ ამიტომ კანონის მე-31 მუხლი აწესრიგებს მინერალური სასუფების, მცენარეთა დაცვის, ზრდის სტიმულატორების და სხვა ქიმიური საშუალებების გარემოში გამოყენებას: ეს ნორმები დგინდება იმგვარად, რომ საფრთხე არ შეექმნას ადამიანის ჯანმრთელობას, მცენარეთა და ცხოველთა სამყაროს, ნიადაგს. ქიმიურ საშუალებათა გამოყენების ნორმებს და ამ საშუალებათა ტრანსპორტირების, შენახვისა და გამოყენების წესებს 5 წელიწადში ერთხელ შეიმუშავებს და დებულებით ამტკიცებს გარემოს დაცვის სამინისტრო ჯანმრთელობის სამინისტროსთან შეთანხმებით — ანუ აგროქიმიური დატვირთვის მართვა ორ უწყებას შორის განაწილებულ კომპეტენციად არის აწყობილი. ამავე მუხლით, ქიმიურ ნივთიერებათა ოპტიმალური გამოყენების, მოხმარების, რისკის შემცირების, აღრიცხვისა და კონტროლის მიზნით დგება ქიმიურ ნივთიერებათა ერთიანი სახელმწიფო რეესტრი, რომლის შედგენის წესს კანონმდებლობა განსაზღვრავს. ეს რეესტრი იმ ინსტრუმენტია, რომლითაც სახელმწიფო ხედავს, რომელი ნივთიერება რა მოცულობით ბრუნავს გარემოში და ნიადაგში. სოფლის მეურნეობის სუბიექტისთვის ეს ნიშნავს, რომ ქიმიკატის არჩევანი მხოლოდ აგრონომიული არაა — ის სამართლებრივ რეესტრშიც აისახება.

ეკოლოგიური მოთხოვნები ნარჩენებისადმი

კანონის მე-34 მუხლი ნარჩენების რეჟიმს აწესრიგებს და ნიადაგის დაცვისთვის გადამწყვეტია: საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია უზრუნველყოს ნარჩენების პრევენცია, შეგროვება, აღდგენა და განთავსება გარემოსდაცვითი, სანიტარულ-ჰიგიენური და ეპიდემიოლოგიური ნორმებისა და წესების დაცვით. ნარჩენების განთავსება და დამარხვა ნებადართულია მხოლოდ სპეციალურად განსაზღვრულ ადგილებში, ხოლო რადიოაქტიური და სხვა სახიფათო ნარჩენების განთავსება — მხოლოდ საგანგებოდ განსაზღვრულ ადგილებში. აკრძალულია ყოველგვარი ნარჩენების განთავსება ზღვაში და წყლის სხვა ობიექტებში — ეს აკრძალვა აბსოლუტურია და გამონაკლისს არ ითვალისწინებს. ეს აკრძალვა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ზღვისპირა და მდინარესავლელ ტერიტორიებისთვის, სადაც ნიადაგური დაბინძურება წყლის ობიექტებთან ერთად განიხილება: ნიადაგიდან დამაბინძურებლები წყალში გადადის და კანონი ორივე გარემოს კომპონენტს ერთიანი აკრძალვებით იცავს, სხვა შემთხვევაში ზღვის დაცვის ღონისძიებები ზედაპირული იქნებოდა. ნარჩენების მართვასთან დაკავშირებული საკითხები, მათი იმპორტი, ექსპორტი და ტრანზიტი კანონმდებლობით დადგენილი წესით რეგულრდება.

განახლდა: 13 ნოე 2026

გადამოწმებულია მოქმედ კანონმდებლობასთან: 9 ივლ 2026