ზღვის გარემოს დაცვის სამართლებრივი ბაზა
საზღვაო სამართლის ზოგადი ნორმები — გემების რეგისტრაცია, ეკიპაჟის შემადგენლობა, ზღვაოსნობის ხელშეკრულებები — ცალკე კანონმდებლობაშია განთავსებული და ამ გვერდის საფუძველზე არ იმყოფება; რაც აქ დოკუმენტირებულია, არის ზღვის გარემოს დაცვის რეჟიმი „საქართველოს გარემოს დაცვის შესახებ“ კანონით. კანონის მე-45 მუხლის თანახმად, ბუნებრივი ეკოსისტემები, ლანდშაფტები და ტერიტორიები დაცული უნდა იყოს დაბინძურების, დარღვევის, დაზიანების, დეგრადაციის, გამოფიტვისა და დაშლისაგან. დაცვას ექვემდებარება: ზღვის სანაპირო ზოლი; ჭაობები, წყაროსთავები, წყალსატევებისა და მდინარეების სათავეები, მყინვარები, მღვიმეები; სუბალპური და ჭალის ტყეები; ძვირფასი ტყის მასივები; მწვანე ზონის ტყეები; სანიტარული დაცვის ზონები და ტერიტორიები. ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ტერიტორიების გამოყენებასთან და მართვასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საქმიანობა და მართვის რეჟიმი განხორციელდება გარემოს დაცვის ნორმებისა და მოთხოვნების გათვალისწინებით, ხოლო ამ საკითხებს, მიწათსარგებლობის დაგეგმვისა და ზონირების ჩათვლით, კანონმდებლობა განსაზღვრავს. ზღვის სანაპირო ზოლი ამ ჩამონათვალში პირველია, და ეს კანონმდებლის სტრატეგიულ არჩევანს ასახავს: სანაპირო ზოლი ზღვისა და ხმელეთის ურთიერთქმედების ზონაა, სადაც ეკოსისტემური დარღვევა ყველაზე სწრაფად ვლინდება. ჭაობების, წყაროსთავებისა და მდინარეთა სათავეების დაცვა კი ზღვაში ჩამდინარე წყლების ხარისხს იცავს საწყიროდანვე — ამ კატეგორიების დაცვა ზღვისპირა ღონისძიებების ეფექტიანობის არსებითი წინაპირობაა.
შავი ზღვის დაბინძურებისაგან დაცვა
კანონის მე-54 მუხლი შავი ზღვის გარემოს დაცვისა და შენარჩუნების მიზნით ყოველ საქმიანობის სუბიექტს ავალდებულებს განახორციელოს ღონისძიებები, რომლებიც უზრუნველყოფს ხმელეთზე მდებარე დაბინძურების წყაროებიდან, გემებიდან, კონტინენტურ შელფზე საქმიანობის შედეგად, ტრანსსასაზღვრო ტვირთზიდვის დროს, ატმოსფეროდან, ზღვაში ჩამდინარე წყლებით და ჩამარხვით ზღვის საშიში ნივთიერებებითა და მასალებით დაბინძურების თავიდან აცილებას, აღკვეთას, შემცირებასა და კონტროლს. ეს ჩამონათვალი ზღვის დაბინძურების ყველა ძირითადი გზას აღწერს და სწორედ ამიტომ ზღვისპირა საქმიანობის ორგანიზაცია ამ წყაროების კლასიფიკაციიდან იწყება: თითოეული წყაროსთვის სუბიექტს შესაბამების ღონისძიებები ცალკე უნდა ჰქონდეს დაგეგმილი. საქართველოს იურისდიქციის ფარგლებში შავი ზღვის დაბინძურებისაგან დაცვის სამართლებრივ რეჟიმს კანონმდებლობა აწესებს.
ვერცხლისწყლის სპეციალური რეჟიმი
იმავე მუხლის ფარგლებში ჩამოყალიბებულია ვერცხლისწყლისა და მისი ნაერთების ანთროპოგენური გაფრქვევებისა და გაჟონვებისგან ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვის სპეციალური სამართლებრივი რეჟიმი: აკრძალულია ვერცხლისწყლის პირველადი მოპოვება — ისეთი მოპოვება, რომლის დროსაც ძირითადი მოსაპოვებელი ნივთიერება ვერცხლისწყალია — და ოქროს მოპოვებისას ან/და გადამუშავებისას ვერცხლისწყლის ან მისი ნაერთის გამოყენება. ვერცხლისწყლის იმპორტი, ექსპორტი და ტრანზიტი დასაშვებია წინასწარი დასაბუთებული თანხმობის გაცემის საფუძველზე, მთავრობის მიერ დამტკიცებული წესის შესაბამისად; ვერცხლისწყლით გამდიდრებული ცალკეული პროდუქტები და შეზღუდული საწარმოო პროცესებიც ამავე წესით განისაზღვრება. ზღვის გარემოს კონტექსტში ეს რეჟიმი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ვერცხლისწყალი ზღვის ეკოსისტემებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე სახიფათო მტკიცე დამაბინძურებელია და საკვებ ჯაჭვში ბიოაკუმულაციის უნარით გამოირჩევა.