საბაჟო და ინტელექტუალური საკუთრება — საფუძვლები
ყალბი ან ნიშნის უფლებას დარღვევით შექმნილი საქონლისთვის ყველაზე მგრძნობიარე წერტილი სახელმწიფო საზღვარია: იმპორტი, ექსპორტი და დასაწყობება სწორედ იმ ქმედებებს შეადგენს, რომლებიც სასაქონლო ნიშნების შესახებ საქართველოს კანონით აკრძალულია. ამ ნორმებში ცალკე, სპეციალური „საბაჟო რეესტრში ჩაწერის“ ან საბაჟო ზედამხედველობის განაცხადის ინსტიტუტი არ არის გათვალისწინებული — საზღვარზე დაცვა ხორციელდება ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების ზოგადი რეჟიმით და სასამართლოსაკენ მიმართული მოთხოვნებით. რეგისტრაციით დაცულ სასაქონლო ნიშანზე მფლობელის განსაკუთრებული უფლება ნიშნის რეგისტრაციის დღიდან წარმოიშობა, და სწორედ ეს უფლება წყვეტს, ვინ შეიძლება იყოს საზღვარზე გამავალი ნიშნიანი საქონლის კანონიერი გამგებელი.
როდის ხდება საზღვარზე გატარება ნიშნის უფლების დარღვევად
კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, განსაკუთრებული უფლების მქონე პირს შეუძლია აუკრძალოს მესამე პირს, მისი თანხმობის გარეშე, სამოქალაქო ბრუნვაში გამოიყენოს ისეთი ნიშანი, რომელიც დაცულ ნიშანთან ამ თანაფარდობაშია: იდენტური ნიშანი და იდენტური საქონელი; იდენტური ნიშანი და იმდენად მსგავსი საქონელი, რომ ჩნდება აღრევის, მათ შორის ასოცირების შედეგად აღრევის შესაძლებლობა; მსგავსი ნიშანი და იდენტური ან მსგავსი საქონელი იმდენად, რომ კვლავ ჩნდება აღრევის შესაძლებლობა; ან იდენტური ან მსგავსი ნიშანი, რომელსაც საქართველოში რეპუტაცია აქვს, თუ მისი გამოყენება მესამე პირს დაუმსახურებლად უქმნის ხელსაყრელ პირობებს ან ზიანს აყენებს რეპუტაციას ან განმასხვავებელუნარიანობას. საზღვრის გადმომცდელი პარტია, რომელიც ასეთ ნიშანს ატარებს, ამ ჩარჩოში სწორედ აკრძალულ გამოყენებად ფასდება. აღსანიშნავია, რომ აღრევის შესაძლებლობა არ მოითხოვს შეგნებულ დაბნევას — საქმე ეხება ობიექტურ შეფასებას, რომ აღქმის ჩვეულებრივ პირობებში მომხმარებელი ნიშნებს ერთმანეთთან შეიძლება აურიოს; რეპუტაციული დაცვა კი განსხვავებულ საქონელზეც ვრცელდება, თუ ხელსაყრელი პირობები დაუმსახურებლად იქმნება.
იმპორტი, ექსპორტი და დასაწყობება — აკრძალული ქმედებები
კანონი პირდაპირ ასახელებს იმ ქმედებებს, რომლებიც საბაჟო კონტროლთან უშუალო კავშირშია: იკრძალება ნიშნით ნიშანდებული საქონლის შეთავაზება, სამოქალაქო ბრუნვაში შეტანა ან საწყობში ამ მიზნით შენახვა, იმპორტი ან ექსპორტი. მფლობელის ნებართვის გარეშე მესამე პირს ეკრძალება იდენტური ან მსგავსი ნიშნის დატანა ეტიკეტზე, იარლიყზე ან ნებისმიერ სხვა საშუალებაზე, ისევე როგორც ასეთი შეფუთვისა და ეტიკეტის გასაყიდად შეთავაზება, ბრუნვაში შეტანა, გასაღება, გასაღებისთვის მომზადება, დასაწყობება, იმპორტი ან ექსპორტი. ეს აკრძალვა არ ვრცელდება იმ შემთხვევაზე, როცა ქმედება ხორციელდება თავად უფლების მქონე პირის მიერ ნიშანდებული საქონლით. აკრძალულია აგრეთვე ნიშნის გამოყენებით მომსახურების შეთავაზება ან გაწევა, ნიშნის გამოყენება რეკლამისთვის ან საქმიან ქაღალდებზე და ნიშნის საფირმო სახელწოდებად ან მის ნაწილად გამოყენება. ეს ნიშნავს, რომ არა მხოლოდ ყალბი საქონლის შემომტანი, არამედ მისი შემფუთველი და დამსაწყობებელიც კი ექვემდებარება აკრძალვას.
დაცვის საშუალებები საზღვარზე
კანონის 45-ე მუხლი უფლების მფლობელს სავალდებულო შეჩერებისა და გასუფთავების სრულ არსენალს აძლევს: მას შეუძლია მოითხოვოს აკრძალული ქმედებების შეწყვეტა; დარღვევით ნიშანდებული საქონლის ბრუნვიდან ამოღება ან საქართველოს ტერიტორიაზე შემოტანილი ან დასაწყობებული საქონლის ამოღება; საქონლის განადგურება, თუ ნიშნისგან განცალკევება შეუძლებელია; ნიშანს შემცველი ეტიკეტის, შეფუთვისა და სარეკლამო მასალის განადგურება; და ნიშნის დასამზადებლად განკუთვნილი კლიშეს, მატრიცისა და ტექნიკური აღჭურვილობის განადგურება. ამ მოთხოვნათაგან რამდენიმე ქმედება შეიძლება ერთდროულად ითხოვოს — ეს უფლების მფლობელის შეხედულებისამებრ წყდება. სასამართლოს გადაწყვეტილებით შეწყვეტის მოთხოვნა შეიძლება გავრცელდეს იმ პირზეც, რომელმაც იცოდა ან უნდა სცოდნოდა, რომ მისი მომსახურება გამოიყენებოდა ნიშნის კომერციული მასშტაბით დარღვევისთვის — ეს ლოგისტიკურ და შენახვის სერვისებსაც ეხება. ამ ქმედებების გარდა შეიძლება მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება, დარღვევით მიღებული შემოსავლის ჩამორთმევა ან ერთჯერადი ფულადი კომპენსაცია — არანაკლებ იმ ოდენობისა, რომელსაც დამრღვევი ნებართვის მიღებისას გადაიხდიდა. ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას გათვალისწინებული უნდა იყოს დარღვევის არსი, დარღვევით მიღებული შემოსავალი, მფლობელისთვის მიყენებული ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანი და ის სავარაუდო შემოსავალიც, რომელსაც მფლობელი ნიშნის მართლზომიერი გამოყენებით მიიღებდა; ერთჯერადი კომპენსაციის ოდენობა კი იზომება ნიშანდებული საქონლის რაოდენობით, ნიშნის იდენტურობით ან დაცულ ნიშანთან მსგავსების ხარისხით, ნიშნის რეპუტაციით საქართველოში და დამრღვევის განზრახვით.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
არსებობს თუ არა საბაჟოზე ჩაწერის სპეციალური განაცხადი?
ამ ნორმებში — არა. დაცვა ხორციელდება სასაქონლო ნიშნის უფლების ზოგადი რეჟიმით: აკრძალული ქმედების შეწყვეტა და საქონლის ამოღება სასამართლოს გზით ითხოვება.
რომელი საბაჟო ქმედებაა აკრძალული?
ნიშნით ნიშანდებული საქონლის იმპორტი, ექსპორტი, ბრუნვაში შეტანა და საწყობში ამ მიზნით შენახვა, ასევე შეფუთვისა და ეტიკეტების დასაწყობება და გასაღება.
შეიძლება თუ არა შემნახვებელი სერვისის წინააღმდეგ მოთხოვნა?
დიახ — თუ მან იცოდა ან უნდა სცოდნოდა, რომ მისი მომსახურება კომერციული მასშტაბით დარღვევისთვის გამოიყენებოდა, შეწყვეტის მოთხოვნა მასზეც ვრცელდება.
რა არის ერთჯერადი კომპენსაციის ზღვარი?
ის არანაკლებია იმ ოდენობისა, რომელსაც დამრღვევი ნიშნის გამოყენების ნებართვის მიღებისას გადაიხდიდა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
საზღვარზე გამავალი ყალბი საქონლის შეჩერება სწრაფ და ზუსტ რეაგირებას მოითხოვს. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ ინტელექტუალური საკუთრების სფეროში გამოცდილ ადვოკატს, რომელიც შეაფასებს ნიშნის უფლების საფუძვლებს, მოამზადებს მოთხოვნას საქონლის ამოღებაზე და წარმოგადგენთ თქვენს ინტერესებს სასამართლოში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.