მუსიკის ლიცენზირება არის ინტელექტუალური საკუთრების სამართლის ერთ-ერთი ყველაზე რთული და სპეციფიკური სფერო, რომელიც არეგულირებს მუსიკალური ნაწარმოებების კომერციულ გამოყენებას. ნებისმიერი ბიზნესი, რომელიც იყენებს მუსიკას — იქნება ეს რესტორანი ფონური მუსიკით, სარეკლამო სააგენტო, კინოსტუდია თუ სტრიმინგ პლატფორმა — ვალდებულია მოიპოვოს შესაბამისი ლიცენზია. მუსიკალური ნაწარმოები ხშირად მოიცავს ორ დამოუკიდებელ უფლებას: საავტორო უფლებას კომპოზიციაზე (ტექსტი და მელოდია) და მომიჯნავე უფლებას ფონოგრამაზე (კონკრეტული ჩანაწერი). ლიცენზირების პროცესი გულისხმობს ამ უფლებების გარკვევას და ნებართვების მოპოვებას სხვადასხვა მფლობელისგან (კომპოზიტორი, შემსრულებელი, ლეიბლი, გამომცემელი). საქართველოში ეს სფერო აქტიურად რეგულირდება, და არალეგალური გამოყენება იწვევს მაღალ ჯარიმებს. ეს სერვისი ეხმარება როგორც მუსიკოსებს მონეტიზაციაში, ასევე ბიზნესებს ლეგალურ ოპერირებაში.
რას მოიცავს მუსიკის ლიცენზირების მომსახურება?
სპეციალისტები უზრუნველყოფენ ლიცენზიების მოპოვებასა და გაცემას ყველა ტიპის გამოყენებისთვის:
- სინქრონიზაციის ლიცენზია (Sync License): მუსიკის გამოყენების უფლება ვიზუალურ მასალაში (ფილმი, რეკლამა, YouTube ვიდეო, ვიდეო თამაში).
- საჯარო შესრულების ლიცენზია: ნებართვა მუსიკის გაჟღერებისთვის საჯარო თავშეყრის ადგილებში (კაფეები, მაღაზიები, კონცერტები).
- მექანიკური ლიცენზია: უფლება მუსიკის კოპირებასა და გავრცელებაზე (მაგ. CD-ის გამოშვება, ქავერის ჩაწერა).
- Master Use License: კონკრეტული აუდიოჩანაწერის (ფონოგრამის) გამოყენების უფლება, რომელიც ჩვეულებრივ ეკუთვნის ლეიბლს.
- ურთიერთობა კოლექტიური მართვის ორგანიზაციებთან: მოლაპარაკება საქართველოს საავტორო უფლებამფლობელთა ასოციაციასთან (GcA) ტარიფების თაობაზე.
- მუსიკალური ბიბლიოთეკების (Production Music) ლიცენზირება: მზა მუსიკალური ბაზების გამოყენების პირობების გაწერა.
რეალური სიტუაციები, როდესაც გჭირდებათ ეს მომსახურება
მუსიკის ლიცენზირება აუცილებელია შემდეგ შემთხვევებში:
- რეკლამის წარმოება: ბრენდს სურს გამოიყენოს ცნობილი ჰიტი სატელევიზიო რეკლამაში. საჭიროა ორივე ლიცენზია: Sync (ავტორისგან) და Master (ლეიბლისგან).
- რესტორნის გახსნა: გსურთ ჩართოთ ფონური მუსიკა სტუმრებისთვის. საჭიროა ხელშეკრულება ასოციაციასთან ჰონორარის გადახდაზე.
- ფილმის საუნდტრეკი: რეჟისორს სურს ფილმში კონკრეტული სიმღერის გამოყენება.
- ქავერის (Cover) ჩაწერა: მომღერალს სურს სხვისი სიმღერის ახალი ვერსიის ჩაწერა და Spotify-ზე ატვირთვა. მას სჭირდება მექანიკური ლიცენზია.
- სტრიმინგ სერვისის შექმნა: ქმნით ქართულ მუსიკალურ აპლიკაციას და გჭირდებათ კატალოგის ლიცენზირება.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
სფეროს არეგულირებს საქართველოს კანონი „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“. კანონი მკაფიოდ მიჯნავს ავტორისა და შემსრულებლის/ფონოგრამის დამამზადებლის უფლებებს. საქართველოში მოქმედებს ქონებრივი უფლებების კოლექტიური მართვის სისტემა. „საქართველოს საავტორო უფლებამფლობელთა ასოციაცია“ (GcA) არის მთავარი ორგანიზაცია, რომელიც გასცემს ლიცენზიებს საჯარო შესრულებაზე და აგროვებს ჰონორარებს. თუმცა, სინქრონიზაციის (რეკლამა, კინო) შემთხვევაში, ხშირად საჭიროა პირდაპირი მოლაპარაკება უფლების მფლობელთან. კანონდარღვევა ითვალისწინებს როგორც სამოქალაქო პასუხისმგებლობას (ზიანის ანაზღაურება), ასევე ადმინისტრაციულ და სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას.
მომსახურების პროცესი ეტაპობრივად
მუსიკის ლიცენზირება მრავალეტაპიანი პროცესია:
- უფლებების იდენტიფიკაცია: დადგენა, ვინ ფლობს უფლებებს (ვინ არის კომპოზიტორი, ტექსტის ავტორი, რომელი ლეიბლი ფლობს ჩანაწერს).
- მოთხოვნის გაგზავნა: უფლებების მფლობელთან დაკავშირება და გამოყენების პირობების (ბიუჯეტი, მედია, ვადა) შეთავაზება.
- მოლაპარაკება: ფასისა და პირობების შეთანხმება. პოპულარული სიმღერებისთვის ეს პროცესი შეიძლება რთული იყოს.
- ხელშეკრულების გაფორმება: Sync ან Master Use ლიცენზიის ხელმოწერა.
- ანგარიშსწორება და Music Cue Sheet-ის წარდგენა: ჰონორარის გადახდა და მაუწყებლებისთვის ინფორმაციის მიწოდება გამოყენებული მუსიკის შესახებ.
რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?
მუსიკალური სამართალი სავსეა ნიუანსებით, რომელთა არცოდნამ შეიძლება ბიზნესი დააზარალოს. Legal.ge გაძლევთ წვდომას იურისტებზე, რომლებსაც აქვთ პირდაპირი კავშირები ლეიბლებთან, გამომცემლობებთან და ასოციაციებთან. ჩვენი დახმარებით თქვენ შეძლებთ მუსიკის ლეგალურად და სწრაფად გამოყენებას თქვენი პროექტებისთვის, ზედმეტი ბიუროკრატიისა და რისკების გარეშე.
განახლდა: ...