რას წარმოადგენს ჯანდაცვის სამართალი საქართველოში
ჯანდაცვის სამართლის ქართული სისტემის საძირკველი „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონია, და ამ კანონის შესავალი თავი — მიზანი, რეგულირების სფერო, კანონმდებლობის ჩარჩო და ტერმინთა განმარტება — მთელი სფეროს კონსტიტუციური ფენაა. კანონის მიზანი ხუთი ელემენტით არის განსაზღვრული: დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტის შესაბამისი პროფესიული განათლებისა და პრაქტიკული მომზადების უზრუნველყოფა; მის პროფესიულ საქმიანობაზე სათანადო სახელმწიფო ზედამხედველობის დაწესება; მისი უფლებების დაცვა; და ქვეყანაში აღიარებული სამედიცინო სტანდარტებისა და ეთიკური ნორმების დამკვიდრება — საბოლოო ჯამში, მოსახლეობისთვის მაღალკვალიფიციური სამედიცინო მომსახურების მიზნით.
რეგულირების სფერო კანონით ზუსტად არის გამოხაზული: კანონი არეგულირებს სამართლებრივ ურთიერთობებს დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს, პარამედიკოსსა და სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებს, ფიზიკურ პირებსა და იურიდიულ პირებს შორის. ანუ კანონის მოქმედება სამი ღერძით ვრცელდება — პროფესიული სუბიექტი, სახელმწიფო და პაციენტი — და სწორედ ეს სამკუთხედი განსაზღვრავს ჯანდაცვის სამართლის ყოველ შემდგომ ინსტიტუტს.
კანონმდებლობის ჩარჩო
საექიმო საქმიანობის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობა შედგება საქართველოს კონსტიტუციის, საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების, „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის, თავად ამ კანონისა და სხვა ნორმატიული აქტებისაგან. ეს იერარქია პრაქტიკული მნიშვნელობისაა: როცა ერთი და იმავე საკითხს რამდენიმე ნორმა ეხება, გადაწყვეტა ამ ჩარჩოს თანამიმდევრობით იკითხება, და სწორედ ამიტომ ჯანდაცვის სამართლის ნებისმიერი კონკრეტული საკითხი — ლიცენზირებიდან დაცვამდე — ამ საერთო ჩარჩოდან იწყებს. ამ ჩარჩოს ცოდნა კლიენტს ზუსტად უჩვენებს, სად იწყება მისი კითხვის საგანი და სად მთავრდება ზოგადი წესების სფერო, და ეს საზღვარი თითოეული კონსულტაციის საწყისია.
ტერმინთა სისტემა — სფეროს ენა
კანონის ტერმინთა განმარტება სფეროს ენის ლექსიკონია. საექიმო საქმიანობა განმარტებულია როგორც მედიცინაში განსწავლული, სათანადო უნარ-ჩვევებისა და პრაქტიკული გამოცდილების მქონე პირის პროფესიული საქმიანობა, რომლის მიზანია ქვეყანაში აღიარებული სამედიცინო სტანდარტებისა და ეთიკური ნორმების გამოყენებით ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვა, შენარჩუნება და აღდგენა. დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობა კი — უმაღლესი სამედიცინო განათლებისა და სახელმწიფო სერტიფიკატის მქონე პირის პროფესიული საქმიანობა, რომლის შედეგებზედაც ის პასუხს აგებს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
ლექსიკონი შემდგომაც ვრცევა: რეზიდენტურა, ექიმი სპეციალისტი, ტელემედიცინა — სამედიცინო მომსახურების დისტანციური უზრუნველყოფა საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებით — უწყვეტი პროფესიული განვითარება, ერთჯერადი სამედიცინო მომსახურება, სერტიფიცირება და სხვა ცნებები ერთ სისტემად არის დალაგებული. ტერმინების სიზუსტე პრაქტიკაში გადამწყვეტია: სადავო საკითხების უმეტესობა სწორედ იმით იწყება, რომ მხარე ცნებას კანონისებური შინაარსის გარეთ იყენებს.