სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზა

შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსის განსაზღვრა და პერიოდული გადამოწმება

რამდენად ხშირად ტარდება შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსის პერიოდული გადამოწმება?

ქმედობაუნარიანობის ზომიერად ან მნიშვნელოვნად გამოხატული შეზღუდვის დროს გადამოწმება ტარდება წელიწადში ერთხელ, ხოლო მკვეთრად გამოხატული შეზღუდვის დროს — ორ წელიწადში ერთხელ. გადამოწმება ემსახურება დაავადების მიმდინარეობაზე და სარეაბილიტაციო ღონისძიებების ეფექტურობაზე დაკვირვებას.

რომელი ხარისხებით განისაზღვრება ქმედობაუნარიანობის შეზღუდვა?

სიმძიმის მიხედვით ქმედობაუნარიანობის შეზღუდვა განისაზღვრება შემდეგი ხარისხით: მსუბუქად გამოხატული, ზომიერად გამოხატული, მნიშვნელოვნად გამოხატული და მკვეთრად გამოხატული. თითოეული ხარისხის შესაბამისად განისაზღვრება გადამოწმების ვადაც.

რომელი კატეგორია ენიჭება ბავშვს და რომელ ასაკამდე?

დაწესებულება ვალდებულია 18 წლამდე პირს განუსაზღვროს კატეგორია — „შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე ბავშვი“. ეს კატეგორია საგანგებოდ არის გამოყოფილი აბსოლენტური წესით და ბავშვის სტატუსის მიხედვით განისაზღვრება შესაბამისი სოციალური დაცვის სახეები.

შესაძლებელია თუ არა გადამოწმება სახლის პირობებში?

დიახ — დაწესებულება ვალდებულია გასვლითი სხდომა ჩაატაროს ავადმყოფის საცხოვრებელ სადგომში იმ მძიმე ავადმყოფის შესამოწმებლად, რომელსაც ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო არ შეუძლია დაწესებულებაში გამოცხადება. ასეთი შესაძლებლობა კანონით პირდაპირ არის გათვალისწინებული.

ვინ განსაზღვრავს სავარძელ-ეტლის მიღების ჩვენებებს?

დაწესებულება ვალდებულია შეამოწმოს პირი გადაადგილების საშუალების — სავარძელ-ეტლის ან ველოეტლის — მისაღებად სამედიცინო ჩვენებების განსაზღვრის მიზნით. შესაბამისად, ჩვენების შესახებ გადაწყვეტილებას ექსპერტიზის ჩამტარებელი დაწესებულება იღებს.

4 წთ·25 აგვ 2026

რა არის სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზა და შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსი

სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზა დისციპლინათაშორისი საქმიანობის სფეროა, რომელიც მოიცავს სამედიცინო-ბიოლოგიურ, სოციოლოგიურ, სოციალურ, ფსიქოლოგიურ, ეკონომიკურ და სხვა ასპექტებს. მისი ძირითადი ამოცანაა ადამიანის ქმედობაუნარიანობის შეზღუდვის ხარისხის განსაზღვრა და აქედან გამომდინარე — შესაძლებლობის შეზღუდვის გამომწვევი მიზეზის, გადამოწმების ვადისა და მომდინარეობის დროის დადგენა, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური დაცვის სხვადასხვა სახის განსაზღვრა. წამყვან პოზიციად ითვლება პირის სამედიცინო და სოციალური სტატუსის დარღვევის ან მისი დაკარგვის ხარისხის განსაზღვრა, მათი შენარჩუნების უნარისა და კომპენსაციურ-ადაპტაციური შესაძლებლობების გამოვლენა, რომელთა რეალიზაციაც ხელს შეუწყობს პირის სამედიცინო, პროფესიულ და სოციალურ რეაბილიტაციას და საზოგადოების სრულფასოვან წევრად გახდომას.

პირის შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსის განსაზღვრასა და სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის სხვა საკითხების გადაწყვეტას საფუძვლად უდევს კლინიკურ-ფუნქციონალური, სოციალურ-საყოფაცხოვრებო, პროფესიულ-შრომითი და ფსიქოლოგიური მონაცემების კომპლექსური შეფასება. პრაქტიკულად ეს იმას ნიშნავს, რომ გადაწყვეტილება არ მიიღება მხოლოდ ერთი სამედიცინო დიაგნოზის საფუძველზე: ექსპერტები ათვალისწინებენ ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან ერთად პირის საყოფაცხოვრებო, სოციალურ და შრომით მდგომარეობასაც, რის გამოც ერთი და იმავე დიაგნოზის მქონე სხვადასხვა პირს შესაძლოა სხვადასხვა ხარისხი და გადამოწმების ვადა დაუდგინდეს. სწორედ ამიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ ექსპერტიზას წარედგინოს სრული სამედიცინო და სოციალური ინფორმაცია.

ძირითადი ცნებები, რომლებითაც ხელმძღვანელობს ექსპერტიზა

კანონი ზუსტად განმარტავს იმ ცნებებს, რომლებიც სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის პროცესში გამოიყენება. თქვენთვის ეს განმარტებები იმიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ სწორედ მათგან გამომდინარეობს სტატუსის, გადამოწმების ვადისა და სოციალური დაცვის შესაბამისი სახის განსაზღვრა:

  • შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი — პირი მყარი ფიზიკური, ფსიქიკური, ინტელექტუალური ან სენსორული დარღვევებით, რომელთა სხვადასხვა დაბრკოლებასთან ურთიერთქმედებამ შესაძლოა ხელი შეუშალოს ამ პირის სრულ და ეფექტიან მონაწილეობას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში სხვებთან თანაბარ პირობებში;
  • ქმედობაუნარიანობა — თვითმომსახურების, გადაადგილების, ორიენტაციის, ურთიერთობის, თვითკონტროლის, სწავლისა და შრომითი საქმიანობის უნარი, ხოლო ქმედობაუნარიანობის შეზღუდვა — ჯანმრთელობის მოშლით გამოწვეული ადამიანის საქმიანობის ნორმიდან გადახრა;
  • ქმედობაუნარიანობის შეზღუდვის ხარისხი — ჯანმრთელობის მოშლის შედეგად გამოწვეული ადამიანის საქმიანობის ნორმიდან გადახრის სიდიდე;
  • ექიმი-ექსპერტი — სპეციალობაში სახელმწიფო სერტიფიკატის მფლობელი ექიმი, რომელსაც სამედიცინო-სოციალურ ექსპერტიზაში სპეციალური ცოდნა აქვს;
  • შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის წარმომადგენელი — კანონიერი წარმომადგენელი (მშობელი, მშვილებელი, მეურვე, მზრუნველი ან ნდობით აღჭურვილი პირი);
  • შრომითი, საყოფაცხოვრებო და საზოგადოებრივი საქმიანობისათვის სპეციალურად შექმნილი პირობები — სპეციალური სანიტარულ-ჰიგიენური, ორგანიზაციული, ტექნიკური, ტექნოლოგიური, სამართლებრივი, ეკონომიკური, მიკროსოციალური ფაქტორები, რომლებიც შესაძლებელს ხდის პირმა შეასრულოს ეს საქმიანობა რეაბილიტაციური პოტენციალის შესაბამისად;
  • შესაბამისი სამედიცინო დაწესებულება — სამედიცინო დაწესებულება, რომელიც მინისტრის კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით განსაზღვრული დაავადებებისთვის, ანატომიური ან გონებრივი დეფექტებისთვის ახორციელებს სპეციალიზებულ სამედიცინო მომსახურებას.

ქმედობაუნარიანობის შეზღუდვის ხარისხები

შესაძლებლობის შეზღუდვა არის ისეთი მყარი ფიზიკური, ფსიქიკური, ინტელექტუალური ან სენსორული დარღვევები, რომლებიც განაპირობებს ქმედობაუნარიანობის დროებით ან სამუდამო შეზღუდვას. ქმედობაუნარიანობის შეზღუდვის სიმძიმის მიხედვით შეზღუდვა განისაზღვრება შემდელი ხარისხით:

  • მსუბუქად გამოხატული;
  • ზომიერად გამოხატული;
  • მნიშვნელოვნად გამოხატული;
  • მკვეთრად გამოხატული.

განახლდა: 15 ნოე 2026