ტელემედიცინის სამართალი საქართველოში ცალკე კანონად არ არსებობს — ის კოდიფიცირებულია „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ კანონში: ტერმინი განმარტებულია მეხუთე მუხლში, ხოლო მომსახურების წესი თავით — 90-ე, 91-ე და 92-ე მუხლებით. ამ ოთხ ნორმას ემატება მეორე მუხლი, რომელიც კანონის რეგულირების სფეროს განსაზღვრავს. უცხოური ტელემედიცინისა და მონაცემთა დაცვის მოდელები ქართულ სისტემაში პირდაპირ არ მოქმედებს — გვერდს ატარებს ქართული კანონი.
რა არის ტელემედიცინა კანონის თვალსაზრისით
მეხუთე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი ტელემედიცინას განსაზღვრავს როგორც სამედიცინო მომსახურების დისტანციურ უზრუნველყოფას, რომელსაც სამედიცინო დარგის პროფესიონალი ახორციელებს საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების საშუალებით და რომლის მიზანია ინფორმაციის გაცვლა დაავადებათა დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და პროფილაქტიკისთვის, აგრეთვე სამედიცინო პერსონალის უწყვეტი განათლების, სამედიცინო კვლევისა და მისი შედეგების შეფასებისთვის. ეს განსაზღვრება გვიჩვენებს ფარგლებს: ტელემედიცინა არ არის ტექნოლოგიური ნოვაცია სამართლის გარეთ — ის საექიმო საქმიანობის ფორმაა და ყველა ზოგადი საექიმო მოთხოვნა მასზეც ვრცელდება.
ვინ უშვებს კონსულტაციას და ვინ პასუხობს
90-ე მუხლი სამი პირობით მუშაობს. პირველი: ტელემედიცინის გამოყენებით სამედიცინო კონსულტაციის მიღების უფლება აქვს მხოლოდ დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს — ეს ნიშნავს, რომ დისტანციური მიღების ორგანიზატორი უნდა იყოს სერთიფიცირებული ექიმი, და არა ტექნიკური პლატფორმა. მეორე: ტელემედიცინის გამოყენებით მიღებული კონსულტაციის საფუძველზე პაციენტს რეკომენდაციას აძლევს მხოლოდ დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი. მესამე: ამ ფორმით გაწეული მომსახურების შედეგებზე პასუხისმგებელია ის სუბიექტი, რომელიც უშუალოდ გასცემს რეკომენდაციას — პასუხისმგებლობა ეკრანის მეორე მხარეს არ იფანტება. ვინ არის ეს სუბიექტი, კანონის ტერმინთა განმარტება ზუსტად აწყობს: დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობა არის უმაღლესი სამედიცინო განათლებისა და დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის უფლების დამადასტურებელი სახელმწიფო სერტიფიკატის მქონე პირის პროფესიული საქმიანობა, რომლის შედეგებზეც ის პასუხს აგებს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ხოლო სუბიექტი — პირი, რომელიც ამ საქმიანობას კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახორციელებს. სერთიფიკატის გარეშე დისტანციური მიღება ხელმისაწვდომი არ არის — ეს არის მეხუთე მუხლიდან პირდაპირ მომდინარე ბარიერი.
კონფიდენციალურობის ორი წრე
91-ე მუხლი პირველ წრეს აწყობს: ტელემედიცინის საშუალებების გამოყენებისას პაციენტის შესახებ ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვა ევალება დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს, და პაციენტის მოთხოვნით მისი ვინაობის, ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და პირადი ცხოვრების შესახებ მონაცემები ტელემედიცინის გამოყენებით შეიძლება გადაიცეს ანონიმურად. 92-ე მუხლი მეორე წრეს აწყობს: ტექნიკურ პერსონალს, რომელიც მონაწილეობს ინფორმაციის გადაცემაში, ეკრძალება მიღებული კონსულტაციის თაობაზე ინფორმაციის გამჟღავნება, და ის ვალდებულია დაიცვას პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის თაობაზე ინფორმაციის კონფიდენციალურობა. ასე იხსნება მთელი ჯაჭვი: ექიმიც დუმს და ტექნიკური პერსონალიც.
რეგულაციის სფერო
მეორე მუხლი განსაზღვრავს, რომ კანონი არეგულირებს სამართლებრივ ურთიერთობებს დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს, პარამედიკოსსა და სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებს, ფიზიკურ პირებსა და იურიდიულ პირებს შორის — ტელემედიცინის ყოველი მონაწილე ამ წრეში ჯდება, და ტექნოლოგიური შუამავალი ვერანაირ სამართლებრივ ვაკუუმს ვერ ქმნის. ამავე ტერმინთა განმარტებით პარამედიკოსიც განსაზღვრულია — შესაბამისი უმაღლესი სამედიცინო განათლების მქონე პირი, რომელიც სპეციალიზაციის კურსის გავლის შემდეგ პრეჰოსპიტალურ ეტაპზე სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ფარგლებში დამოუკიდებლად ახორციელებს გადაუდებელ სამედიცინო მომსახურებას და პასუხს აგებს მის შედეგებზე — ანუ რეგულაციის სფერო მონაწილეთა სრულ ჩამონათვალს ეფუძნება.
პრაქტიკული დასკვნები სერვისის ორგანიზატორისთვის
ამ ხუთი ნორმიდან სამი პრაქტიკული გამოყვანა იკითხება. პირველი: ტელემედიცინური სერვისის ცენტრში ექიმი დგას და არა პლატფორმა — კანონიერი არქიტექტურა ისე იწყობა, რომ მიმღების, რეკომენდაციის გამცემისა და პასუხისმგებლის როლი ერთსა და იმავე სერთიფიცირებულ სუბიექტზეა შეკრული. მეორე: კონფიდენციალურობა ორ დონეზე გეგმავას — სამედიცინო შიგთავსზე წვდომა მხოლოდ კონსულტაციის მონაწილე ექიმს აქვს, ტექნიკური პერსონალი კი მხოლოდ გადაცემის ფუნქციას ასრულებს და შიგთავსს ვერ აცნობიერებს ან ვერ გაამჟღავნებს. მესამე: პაციენტის ანონიმურობის შესაძლებლობა სერვისის დიზაინში უნდა იყოს ჩადებული — მოთხოვნის შემთხვევაში იდენტიფიკაციის საშუალებას მონაცემები თავიდანვე კარგავენ. ეს სამი გამოყვანა ტელემედიცინის სრულ სამართლებრივ ჩარჩოდ ყალიბდება და სწორედ მათზეა შესაძლებელი ხელშეკრულებრივი და შიდასაწესო დებულებების აწყობა.
გვერდი კლასტერის საყრდენიცაა: ტელემედიცინის შესაბამისობის, პლატფორმის რეგულაციისა და დაზღვევის საკითხები ცალკე გვერდებზე იშლება, და იქ ტექნიკური რეგულაციების ჩარჩო სახელდება — ის ამ კანონის კორპუსში არ არის და აქ მხოლოდ მისი არსებობა იმჩნევა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ წარმოდგენილია ტელემედიცინის სამართალთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
არსებობს თუ არა ცალკე ტელემედიცინის კანონი?
არა — ტელემედიცინა რეგულირებულია „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ კანონის მეხუთე, 90-ე, 91-ე და 92-ე მუხლებით.
ვის შეუძლია დისტანციური კონსულტაცია?
მხოლოდ დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს; რეკომენდაციასაც და პასუხისმგებლობასაც იგივე სუბიექტი ატარებს.
შეიძლება თუ არა მონაცემების ანონიმურად გადაცემა?
დიახ — პაციენტის მოთხოვნით მისი ვინაობის, ჯანმრთელობისა და პირადი ცხოვრების მონაცემები ტელემედიცინით ანონიმურად გადაიცემა.
ტექნიკური პერსონალი დუმს?
დიახ — 92-ე მუხლით მას ეკრძალება კონსულტაციის შესახებ ინფორმაციის გამჟღავნება და ვალდებულია დაიცვას კონფიდენციალურობა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის სპეციალისტები წერენ ტელემედიცინის სერვისების სამართლებრივ ჩარჩოს მეხუთე, 90-ე, 91-ე და 92-ე მუხლებზე დაყრდნობით: განვსაზღვრავთ კონსულტაციის უფლებამოსილ სუბიექტს, ავაწყობთ კონფიდენციალურობის ორ წრეს და დოკუმენტურად ფიქსირავთ პასუხისმგებლობის ჯაჭვს. შეავსეთ მოთხოვნა გვერდზე — მიიღეთ თქვენი სერვისის ჩარჩო.