ტელემედიცინის შესაბამისობა საქართველოში სისტემური კითხვაა: ვინ, როგორ და რის ზედამხედველობის ქვეშ უნდა აწველინოს დისტანციური მომსახურება. პასუხი „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ კანონის ხუთ მუხლშია — 90-ე დგენს მომსახურების კანონიერ პირობებს, 91-ე და 92-ე მონაცემდაცვით ბლოკს, 56-ე დოკუმენტაციის სტანდარტს, და 66-ე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოს. უცხოური შესაბამისობის ჩარჩოები ქართულ სისტემაში პირდაპირ არ მოქმედებს — გვერდს ატარებს ქართული კანონი.
მომსახურების კანონიერი პირობები
90-ე მუხლი სამ საყრდენს განსაზღვრავს: ტელემედიცინის გამოყენებით სამედიცინო კონსულტაციის მიღების უფლება მხოლოდ დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს აქვს; ამ გზით მიღებული კონსულტაციის საფუძველზე რეკომენდაციას პაციენტს მხოლოდ იგივე სუბიექტი აძლევს; და გაწეული მომსახურების შედეგებზე პასუხს ის სუბიექტი აგებს, რომელიც უშუალოდ გასცემს რეკომენდაციას. შესაბამისობის პირველი ტესტი სწორედ ეს არქიტექტურაა: ორგანიზატორი, რეკომენდატორი და პასუხისმგებელი ერთი სერთიფიცირებული პირია.
მონაცემდაცვითი ბლოკი
91-ე მუხლით ტელემედიცინის საშუალებების გამოყენებისას პაციენტის შესახებ ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვა ევალება დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს, და პაციენტის მოთხოვნით მისი ვინაობის, ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და პირადი ცხოვრების შესახებ მონაცემები ტელემედიცინის გამოყენებით შეიძლება გადაიცეს ანონიმურად. 92-ე მუხლით ტექნიკურ პერსონალს, რომელიც ინფორმაციის გადაცემაში მონაწილეობს, ეკრძალება მიღებული კონსულტაციის თაობაზე ინფორმაციის გამჟღავნება და ვალდებულია დაიცვას პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის კონფიდენციალურობა. შესაბამისობის მეორე ტესტი წვდომების ასეთი დაყვანაა: სამედიცინო შიგთავსი მხოლოდ კონსულტანტ ექიმს ესაჭიროება, ტექნიკური პერსონალი კი მხოლოდ არხია.
დოკუმენტაციის სტანდარტი
56-ე მუხლი სამედიცინო ჩანაწერებს შესაბამისობის მესამე საყრდენად აქცევს: სუბიექტი ვალდებულია თითოეული პაციენტისთვის აწარმოოს სამედიცინო ჩანაწერები დადგენილი წესით. ჩანაწერები შესრულდეს სახელმწიფო ენაზე, მკაფიოდ და გასაგებად, და უცხო სპეციალისტის ჩანაწერი უნდა ითარგმნებოდეს; იყოს სრულყოფილი — თითოეული ნაწილი, პაციენტის პიროვნული, სოციალური და სამედიცინო მონაცემების ჩათვლით, სრულად ივსება; ინფორმაცია ფიქსირდება დროულად და განსაზღვრულ ვადებში; ჩანაწერები ადეკვატურად ასახავს მომსახურების ყველა დეტალს; და ყოველი ახალი ნაწილი დამოწმებულია ხელმოწერით. ჩანაწერების შენახვის წესიც დაცული უნდა იყოს, და მესამე პირისთვის გაცნობა მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ხდება. ჩანაწერის თითოეული ახალი ნაწილი დამოწმებულია მკაფიო ხელმოწერით, არსებული წესის მიხედვით. დისტანციური მიღების ყოველი ეპიზოდი ამ სტანდარტით უნდა იწერებოდეს.
სახელმწიფო ზედამხედველობა
66-ე მუხლი ზედამხედველობის ორგანოს განსაზღვრავს: საექიმო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობას ახორციელებს სამინისტრო საბჭოს მეშვეობით, და სამინისტრო უზრუნველყოფს ზედამხედველობაში საუნივერსიტეტო კლინიკების, ექიმთა პროფესიული ასოციაციებისა და სხვა საზოგადოებრივი ორგანიზაციების აქტიურ მონაწილეობას. შესაბამისობის პროგრამა ამ ორგანოს მოლოდინზეა აწყობილი: დოკუმენტაცია, წვდომები და პასუხისმგებლობის ჯაჭვი ისე უნდა იყოს დოკუმენტირებული, რომ ნებისმიერი შემოწმება მზა მასალას აღმოაჩინოს.
შესაბამისობის პროგრამის აწყობა
პროგრამა ოთხი ბლოკისგან შედგება. პირველი ბლოკი სუბიექტურია: დგინდება, ვინ არის ის დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი, რომელიც კონსულტაციას იღებს, რეკომენდაციას გასცემს და პასუხს აგებს — და ამ სამი როლის ერთ პირზე შეკრულობა დოკუმენტურად ფიქსირდება. მეორე ბლოკი ტექნიკურია: განისაზღვრება, ვინ არის ტექნიკური პერსონალი, რა წვდომა აქვს და როგორ აისახება მისი დაუყოვნებელი ვალდებულება გამჟღავნების აკრძალვის შესახებ. მესამე ბლოკი დოკუმენტურია: შეიქმნება სამედიცინო ჩანაწერების ფორმა, რომელიც დისტანციური ეპიზოდის ყოველ დეტალს ასახავს — დროულად, სრულად, ხელმოწერით. მეოთხე ბლოკი ზედამხედველობითია: ფაილი ისე იწყობა, რომ სამინისტროს საბჭოს მეშვეობით განხორციელებული შემოწმება მზა მასალას აღმოაჩინოს — დოკუმენტაციით, წვდომების რეესტრით და პასუხისმგებლობის ჯაჭვით. ანონიმური გადაცემის შესაძლებლობა პროგრამის ცალკე პუნქტად იწერება, რადგან ის პაციენტის მოთხოვნიდან იწყება და სერვისის დიზაინმა უნდა იქონიოს ანგარიში.
სერვისის დოკუმენტური დონე სამი ქვედოკუმენტით იხსნება: მიღების წესი, რომელიც პაციენტს უხსნის დისტანციური კონსულტაციის ბუნებას და ანონიმურობის შესაძლებლობას; შიდა წესი, რომელიც ტექნიკური პერსონალის როლსა და აკრძალვებს ფიქსირებს; და ჩანაწერების ფორმა, რომელიც ეპიზოდის აღწერას სახელმწიფო ენაზე, დროულად და ხელმოწერით ასახავს. ეს სამედოკუმენტიანი პაკეტი სწორედ ის მინიმუმია, რომელიც ხუთი მუხლის მოთხოვნებს ოპერაციულ ენაზე თარგმნის.
პრაქტიკა ჩვენებს, რომ დოკუმენტური ბლოკი ყველაზე ხშირად სუსტი რგოლია: დისტანციურობა ილუზიას ქმნის, თითქოს ჩანაწერის შევსება მოგვიანებითაც შეიძლება. 56-ე მუხლი ასეთი გამონაკლისი არ იცის — ჩანაწერი თითოეული პაციენტისთვის მიმდინარეობს, და დისტანციური ეპიზოდი ამ მხრივ თვალსაჩინო მიღებისგან არ განსხვავდება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ წარმოდგენილია ტელემედიცინის შესაბამისობასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
რომელია შესაბამისობის სამი ტესტი?
მომსახურების არქიტექტურა 90-ე მუხლით, მონაცემთა დაცვა 91-ე და 92-ე მუხლებით და დოკუმენტაცია 56-ე მუხლით.
როგორ ფიქსირდება დისტანციური მიღება?
სამედიცინო ჩანაწერებით — სრული, დროული და ხელმოწერით დამოწმებული, სახელმწიფო ენაზე.
ვინ ამოწმებს შესაბამისობას?
სახელმწიფო ზედამხედველობას სამინისტრო საბჭოს მეშვეობით ახორციელებს, საზოგადოებრივი ინსტიტუტების მონაწილეობით.
შეიძლება თუ არა პაციენტის ანონიმიზაცია?
დიახ — 91-ე მუხლით მისი მოთხოვნით მონაცემები ტელემედიცინით ანონიმურად გადაიცემა.
რა ეკრძალება ტექნიკურ პერსონალს?
მიღებული კონსულტაციის თაობაზე ინფორმაციის გამჟღავნება; ის ასევე ვალდებულია დაიცვას პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის კონფიდენციალურობა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის სპეციალისტები აწყობენ ტელემედიცინის შესაბამისობის პროგრამას 90-ე, 91-ე, 92-ე, 56-ე და 66-ე მუხლებზე: ვაწყობთ მომსახურების არქიტექტურას, წვდომებს და ჩანაწერების წესს და ვამზადებთ ფაილს ზედამხედველობისთვის. შეავსეთ მოთხოვნა გვერდზე — მიიღეთ შესაბამისობის რუკა.