აქტივების გაყიდვის საგადასახადო გაანგარიშება
აქტივების გაყიდვის საგადასახადო ოპტიმიზაცია საქართველოში საგადასახადო კოდექსის გაანგარიშებაა: აქტივის მიწოდება დამატებული ღირებულების გადასახადის სფეროში შედის, ფასიანი ქაღალდების ოპერაციები კი გათავისუფლებული ფინანსური ოპერაციებია; მოგების გადასახადი საწარმოს ბაზაზე მოქმედებს, მაგრამ განაწილების მოდელით დაბეგვრის დრო გადახდის მომენტამდე იდოება. ამასთანავე, სხვა სამართლის ცნებებზე — საქმიანობის განმგრძელებლად გადაცემის შეღავათის დოქტრინაზე — დაყრდნობა არ შეიძლება: გათავისუფლებულ ოპერაციათა ჩამონათვალი დახურულია და არგუმენტაცია სწორედ მისგან უნდა მოდიოდეს. ეს გვერდი აქტივების გასხვისების მხარეს ეხება და განსხვავდება მთლიანი გარიგების დაგეგმვისგან.
საქონლის მიწოდება და დამატებული ღირებულების გადასახადი
საქონლის მიწოდება არის მატერიალური ქონების განკარგვაზე მესაკუთრის უფლების გადაცემა. საქონლის მიწოდებად ასევე განიხილება ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემა ანაზღაურების სანაცვლოდ, სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტის ორგანოს გადაწყვეტილებით ან/და კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში; საქონლის ფაქტობრივი გადაცემა იჯარის, ლიზინგის ან მსგავსი ხელშეკრულებით, გამოსყიდვის პირობით; საქონლის გადაცემა საკომისიო ანაზღაურების ხელშეკრულების საფუძველზე. უძრავი ნივთის თანამესაკუთრის მიერ თანასაკუთრებაში მისი წილის მიწოდება უძრავი ნივთის მიწოდებად განიხილება, ხოლო მიწის ნაკვეთის და მასზე დამაგრებული შენობის ერთობლივი მიწოდება შენობის მიწოდებად მუშავდება. ეს უკანასკნელი წესი უძრავი აქტივების პაკეტის გაყიდვისას კრიტიკულია: მიწისა და შენობის ერთად გადაცემის კვალიფიკაცია მთელი პაკეტის საგადასახადო ბედს განსაზღვრავს.
გამორიცხვის წესებიც მნიშვნელოვანია: საქონლის მიწოდებად არ განიხილება დასაბეგრი პირის მიერ ყველა აქტივის ან მისი ნაწილის — დამოუკიდებლად ფუნქციონირებადი ქვედანაყოფის — სხვა დასაბეგრი პირისთვის მიწოდება; საწარმოს კაპიტალში ან ამხანაგობაში აქტივის შეტანა; აქტივის გადაცემა საწარმოს რეორგანიზაციის მხარე პირებს შორის. ამ ნორმების გამოყენების პირობებს განსაზღვრავს საქართველოს ფინანსთა მინისტრი; ბიზნესის გადაცემა აქტივების გასხვისებისგან განსხვავებულ რეჟიმში ვარდება და ეს წინასწარ უნდა იყოს გათვალისწინებული.
ფინანსური ოპერაციები და გათავისუფლების დახურული სია
ფინანსური ინსტრუმენტი არის ნებისმიერი შეთანხმება, რომელიც წარმოშობს როგორც ერთი პირის ფინანსურ აქტივს, ისე მეორე პირის ფინანსურ ვალდებულებას. იგი მოიცავს ფულად სახსრებს, სესხებს, სასესხო ვალდებულებებს, თამასუქებსა და ფასიან ქაღალდებს, მათ შორის კაპიტალში წილებს, აქციებს, ობლიგაციებს და დერივატივებს. ფინანსურ მომსახურებად/ოპერაციად განიხილება, კერძოდ, კაპიტალში წილის, აქციის, ობლიგაციის, სერტიფიკატის, თამასუქისა და სხვა ფასიანი ქაღალდების გამოშვებასთან, შეძენასთან, მიმოქცევასთან ან/და მიწოდებასთან დაკავშირებული ოპერაციები, მათ შორის მათი მიმოქცევის უზრუნველყოფა. დამატებული ღირებულების გადასახადისგან ჩათვლის უფლების გარეშე გათავისუფლებულია ფინანსური ოპერაციები/ფინანსური მომსახურება — სწორედ ამ ნორმაზეა აგებული წილობრივი ფასიანი ქაღალდებით გასხვისების გზა. გათავისუფლებულია მიწის ნაკვეთის მიწოდებაც — ეს ორი გამონაკლისი ერთად ქმნის შესაძლებლობას, მიწითა და წილობრივი ქაღალდებით გადაცემული ელემენტები გადასახადის სფეროს გარეთ დარჩეს.