ერთობლივი საწარმოს ხელშეკრულებები ქართულ სამართალში
ხელშეკრულებითი ერთობლივი საწარმო — როდესაც რამდენიმე მხარე საერთო პროექტს ხელშეკრულებით, და არა ახალი იურიდიული პირის შექმნით აწარმოებს — ქართულ სამართალში სამოქალაღო კოდექსით იწერება. სახელშეკრულებო თავისუფლება ხელშეკრულების არქიტექტურას მხარეებს აძლევს, საერთო საკუთრება ქონებრივ ფენას აწყობს, არსებითი პირობების შეთანხმება სავალდებულო ბარიერს აყენებს, პირობითი გარიგება ოფციონებსა და ეტაპობრივ ტრიგერებს ატარებს და ვალის გადაკისრება პასივების გადანაწილებას წყვეტს. ამასთანავე, აქციონერული ერთობლივი საწარმო — შპს-ის ან სს-ის სახით — მოქმედი მეწარმეთა შესახებ კანონით ფორმდება: დამფუძნებლების ხელშეკრულება და წესდება იქ ცხოვრობს. სამოქალაღო კოდექსი ხელშეკრულებით ერთობლივ საწარმოს და მის ოფციონ-გასასვლელ არქიტექტურას ატარებს.
სახელშეკრულებო თავისუფლება და მისი საზღვრები
კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ მათი შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას — სწორედ ამ ნორმაზე დგას ერთობლივი საწარმოს ხელშეკრულება, როგორც მხარეთა შეთანხმებული კონსტრუქცია. გამონაკლისი შეეხება მხოლოდ იმ შემთხვევას, როდესაც საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისთვის ხელშეკრულების ნამდვილობა სახელმწიფოს ნებართვაზეა დამოკიდებული — მაშინ ეს ცალკე კანონით უნდა მოწესრიგდეს. ამასთანავე, ბაზარზე დომინირებულ მდგომარეობაში მყოფ მხარეს ამ სფეროში ხელშეკრულების დადების ვალდებულება ეკისრება და უსაფუძვლოდ არათანაბარი პირობების შეთავაზება არ შეუძლია; საარსებო მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად მოქმედ პირსაც დაუსაბუთებლად უარი ვერ ეთქმევა. ეს წესები ერთობლივ საწარმოს მოლაპარაკების ბალანსსაც წესრიგავს.
საერთო საკუთრება — ერთობლივი აქტივების ფენა
ერთობლივი საწარმოს ქონებრივი საფუძველი საერთო საკუთრებაა: ის თანაზიარი და წილადი სახით წარმოიშობა და კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე აღმოცენდება. თითოეულ თანამესაკუთრეს შეუძლია მესამე პირებს მოთხოვნები წარუდგინოს საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო, ხოლო ნივთის გამოთხოვის უფლება ყველა თანამესაკუთრის სასარგებლოდ აქვს. საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთი შეიძლება თანამესაკუთრეების შეთანხმებით დაგირავდეს ერთ-ერთი მესაკუთრის სასარგებლოდ; მოვლისა და შენახვის ხარჯები თანამესაკუთრეებს თანაბრად ეკისრებათ, თუ კანონით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. საერთო საკუთრების წილის უპირატესი შესყიდვის უფლებაც შეიძლება მხარეთა შეთანხმებით განისაზღვროს — ეს ინსტრუმენტი ერთობლივი საწარმოს ხელშეკრულებაში პარტნიორის შერჩევის კონტროლის საშუალებაა.