გარიგების სტრუქტურირება ქართული სამართლით
გარიგების სტრუქტურირება — აქტივით თუ წილით ყიდვა-გაყიდვის არჩევანი — ქართულ სამართალში სამოქალაღო კოდექსის ხელშეკრულებათა მანქანით ხორციელდება: ნასყიდობის ხელშეკრულება აქტივების გარიგებას ატარებს, მისი წესების უფლებებზე გავრცელება — წილებით გარიგებას, პირობითი გარიგება — დახურვის მოლოდინებს, არსებითი პირობების შეთანხმება — სავალდებულო ბარიერს, ხელშეკრულების თავისუფლება — თვით დიზაინის სივრცეს. ამასთანავე, ქართულ სამართალში კერძო კომპანიებისთვის ცალკე სტატუტური „შერწყმის ხელშეკრულების“ ფორმა არ არსებობს: მკაცრი აღმნიშვნელი „შერწყმა“ მეწარმეთა შესახებ კანონით განსაზღვრული რეორგანიზაციაა, ხოლო შეძენის სტრუქტურირება პრაქტიკაში სამოქალაღო-სამართლებრივი ნასყიდობისა და პირობითი გარიგების მექანიზმებზე დგას. საგადასახადო ასიმეტრია საგადასახადო კოდექსით წესრიგდება და ცალკე გვერდს ეთმობა.
დიზაინის სივრცე — თავისუფლება და მისი საზღვრები
კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ მათი შინაარსი; დასაშვებია კანონით გაუთვალისწინებელი, მაგრამ მას არაწინააღმდეგი კონსტრუქციებიც. საზღვრებიც ნათელია: თუ ხელშეკრულების ნამდვილობა საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისთვის სახელმწიფო ნებართვაზეა დამოკიდებული, ეს ცალკე კანონით მოიწესრიგება; ბაზარზე დომინირებულ მდგომარეობაში მყოფ მხარეს ხელშეკრულების დადების ვალდებულება ეკისრება და არათანაბარი პირობების უსაფუძვლო შეთავაზება არ შეუძლია; საარსებო მოთხოვნილებების დამკმაყოფილებელ პირებთან დაუსაბუთებელი უარი დაუშვებელია. სტრუქტურირების დიზაინი ამ საზღვრებში თავისუფალია. — და სწორედ ამიტომ გარიგების არქიტექტურა მხარეთა შეთანხმებით, და არა კანონის იმპერატივით იწერება, და ეს თავისუფლება გამყიდველსაც და მყიდველსაც ერთნაირად ეძლევა და მას სტრუქტურის თითოეულ დეტალში იყენებენ — ფასის ფორმულიდან დახურვის პირობებამდე ფორმულა და პირობები ერთ დოკუმენტში თავსდება.
აქტივებით გარიგება — ნასყიდობის ხელშეკრულება
ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი, ხოლო მყიდველი — გადაიხადოს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ქონება. თუ ფასი ხელშეკრულებაში პირდაპირ არ არის მითითებული, მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ მისი განსაზღვრის საშუალებებზე — მექანიზმი, რომელიც რთული ფასწალის ფორმულებს (ჩარიცხვები, კორექციები) ატარებს. ეს არის აქტივების გარიგების ბირთვული ჩარჩო: საკუთრება გადადის, საბუთები გადაეცემა, საქონელი მიეწოდება. გადაცემის აქტი თითოეულ ობიექტზე ცალკე ფიქსირდება.