საერთაშორისო პრაქტიკაში „კაპტიური“ ეწოდება სადაზღვევო კომპანიას, რომელსაც ჯგუფი საკუთარი რისკების დასაზღვრად აფუძნებს. აუცილებელია თავიდანვე ითქვას: სადაზღვევო საქმიანობის შესახებ კანონში „კაპტიური“ არ ფიგურირებს და ცალკე სამართლებრივი რეჟიმი საქართველოში არ არსებობს. ჯგუფის შიდა დაზღვევა წმინდა კომერციული გადაწყვეტილებაა, ხოლო მისთვის შექმნილი კომპანია სრულად ექვემდებარება ზოგად რეჟიმს: სააქციო საზოგადოების ფორმა, ლიცენზია, კაპიტალისა და სოლვენტურობის მოთხოვნები და მუდმივი ზედამხედველობა. ამ გვერდზე ვხსნით, რას ნიშნავს ეს პრაქტიკაში და რომელი მუხლები ქმნის იმ ჩარჩოს, რომელშიც კაპტიური გეგმა უნდა მოექცეს.
სამართლებრივი პოზიცია: კაპტიური ჩვეულებრივი ლიცენზირებული მზღვეველია
მე-9 მუხლის თანახმად, მზღვეველი არის იურიდიული პირი, რომელიც შექმნილია სადაზღვევო საქმიანობისთვის და რომელსაც კანონით დადგენილი წესით აქვს მიღებული შესაბამისი სახეობის ლიცენზია. სადაზღვევო ორგანიზაციის ფორმად დასაშვებია მხოლოდ სააქციო საზოგადოება, ხოლო მისი საფირმო სახელწოდება აუცილებლად უნდა შეიცავდეს სიტყვას „დაზღვევა“.
ეს ნიშნავს, რომ ჯგუფი, რომელიც რისკებს ცალკე კომპანიით მართავს, ჩვეულებრივ სადაზღვევო ორგანიზაციას აფუძნებს — აქციონერთა წრის შეზღუდვით, სტატუსის შემსუბუქების გარეშე. მე-22 მუხლი ლიცენზიას გასცემს მხოლოდ სამ საქმიანობაზე — სიცოცხლის დაზღვევა, არასიცოცხლის დაზღვევა და გადაზღვევა — და ჯგუფის დაზღვევის მიზნით დაარსებული კომპანიაც ამ სამიდან ირჩევს. კანონი აქციონერთა შემადგენლობას რეგულირებს ზედამხედველობის პირობებით — მნიშვნელოვანი წილის მფლობელების შესაფერისობის შემოწმებით, და არა გამონაკლისი რეჟიმით.
დაფუძნება და ლიცენზირების პროცედურა
ლიცენზიის მაძიებელი სამსახურს წარადგენს პაკეტს: განცხადებას, სადამფუძნებლო დოკუმენტებს, რეგისტრაციის დამადასტურებელს, აქციონერთა განაწილების ამონაწერს, მინიმალური კაპიტალის ფულად შევსებას დამადასტურებელ საბანკო დოკუმენტებს, მნიშვნელოვანი წილისა და ადმინისტრატორთა შესაფერისობის დოკუმენტაციას, კაპიტალის წარმოშობის ინფორმაციას და დაწყებიდან მომდევნო 3 წლის ბიზნესგეგმას, გადაზღვევის პროგრამით.
ლიცენზია გაიცემა განუსაზღვრელი ვადით, კონკრეტულ მზღვეველზე და სხვა იურიდიული პირისთვის გადაცემას არ ექვემდებარება; მზღვეველი ვალდებულია ლიცენზია გამოიყენოს ყოველი 6 თვის განმავლობაში ერთხელ მაინც, ხოლო თუ მზღვეველს გადაზღვევის განხორციელება სურს იმ სახეობაში, რომლის ლიცენზიაც უკვე აქვს, დამატებითი ლიცენზია არ სჭირდება — საკმარისია დაწყებიდან 10 სამუშაო დღეში შეტყობინება.
მე-25 მუხლი უარის საფუძვლებს ადგენს: სამსახური არ გასცემს ლიცენზიას, თუ დოკუმენტები მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს და დადგენილ ვადაში არ გასწორდა; თუ წარდგენილი ინფორმაცია არაზუსტი ან არასრულია; თუ ადმინისტრატორები და მნიშვნელოვანი წილის მფლობელები შესაფერისობას არ აკმაყოფილებენ; თუ მაძიებელს კანონით გათვალისწინებული უფლება არ აქვს; თუ ამავე სფეროში მიღებული ლიცენზია გაუქმებული აქვს და გაუქმების საფუძვლები არ აღმოფხვრილა; ან თუ მნიშვნელოვანი წილის მფლობელის მიმართ ლიკვიდაციის ან გაკოტრების საქმე მიმდინარეობს. უარის შემთხვევაში განმცხადებელს მოტივირებული წერილობითი პასუხი ეძლევა და გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლება აქვს.