რესტრუქტურიზაციის ფორმები
მეწარმეთა შესახებ კანონი სამეწარმეო საზოგადოების რეორგანიზაციას სამი ფორმით ახორციელებინებს: გარდაქმნით, შერწყმით (მიერთება ან გაერთიანება) და გაყოფით (დაყოფა ან გამოყოფა). რეორგანიზაციის შესახებ გადაწყვეტილებაზე ვრცელდება ლიკვიდაციისთვის დადგენილი შეტყობინების წესები — ანუ მოწყობილობის გზა თავიდანვე გამჭვირვალე უნდა იყოს.
გარდაქმნის შემთხვევაში საზოგადოება პარტნიორთა გადაწყვეტილების საფუძველზე სხვა სამართლებრივი ფორმით გრძელდება, და ახალი ფორმის დაფუძნებასთან დაკავშირებული მოთხოვნები გარდაქმნილ საზოგადოებაზე გამოიყენება. სოლიდარული და კომანდიტური საზოგადოებების პირადად პასუხისმგებელი პარტნიორები გარდაქმნამდე წარმოშობილ ვალდებულებებზე პასუხს აგებენ, თუ მოთხოვნა ვადამოსული გახდა გარდაქმნამდე ან მისი გარდაქმნიდან არაუგვიანეს 5 წლისა.
შერწყმა და გაყოფა: კონსტრუქციები
მიერთებისას ერთი ან რამდენიმე საზოგადოება ლიკვიდაციის გარეშე მიემართება სხვას — შემძენს — აქტივებისა და ვალდებულებების სრული გადაცემით, სანაცვლოდ პარტნიორები წილებს იღებენ. გაერთიანებისას ორი ან მეტი საზოგადოება ახალს აფუძნებს, რომელსაც კანონის ძალით გადაეცემა მათი აქტივები და ვალდებულებები. შერწყმაში მონაწილე საზოგადოებებს სხვადასხვა სამართლებრივი ფორმა შეიძლება ჰქონდეთ.
გაყოფა ორი გზით ხდება: დაყოფით — როცა საზოგადოება აქტივებსა და ვალდებულებებს ნაწილებად გადასცემს ახლად დასაფუძნებელ ორ ან მეტ საზოგადოებას ან უკვე არსებულებს; ან გამოყოფით — როცა საზოგადოებიდან გამოიყოფა ერთი ან მეტი საზოგადოება. რეგისტრაცია მიერთებულსა თუ დაყოფილს ლიკვიდაციის გარეშე ეუქმება. შერწყმისას შემძენი ყველა წინა ვალდებულებაზე პასუხობს; გაყოფისას ახალი და შემძენი საზოგადოებები გაყოფილის ვალდებულებებზე სოლიდარულად პასუხობენ, მაგრამ ეს პასუხისმგებლობა მათთვის მიკუთვნებული წმინდა აქტივის ოდენობით ზის.
წილების გადაცვლის თანაფარდობის დაცვის შეუძლებლობისას პარტნიორები წილების გარდა ფულად ანაზღაურებასაც იღებენ; სააქციო საზოგადოების შემთხვევაში ის გასაცემი წილების ღირებულების 10 პროცენტს არ უნდა აღემატებოდეს. დაუშვებელია შემძენი სააქციო საზოგადოების აქციების გაცემა იმ აქციების სანაცვლოდ, რომლეთა მფლობელი თვით ის ან მისი დავალებით მოქმედი პირია.
გადაწყვეტილება, გეგმა და რეგისტრაცია
შერწყმის/გაყოფის გადაწყვეტილებას იღებს ყოველი მონაწილე საზოგადოების საერთო კრება; შეზღუდული პასუხისმგებლობის, სააქციო საზოგადოებებსა და კოოპერატივებში — ხმების 3/4-ის უმრავლესობით, სხვა შემთხვევაში — ერთხმად. სხვადასხვა კლასის აქციებზე გადაწყვეტილება ცალ-ცალკე ეყრება კენჭს, თუ მათ უფლებებზე ახდენს გავლენას.
ხელმძღვანელი ორგანოები შერწყმის/გაყოფის გეგმას შეიმუშავებენ, რომელიც მინიმუმ შეიცავს მონაწილეთა საიდენტიფიკაციო მონაცემებს, წილების გადაცვლის თანაფარდობას და ფულად ანაზღაურებას, წილების გაცემის პირობებს, მოგებაში მონაწილეობის თარიღს, ბუღალტრული გაერთიანების თარიღს, განსაკუთრებული უფლებების მქონეთა უფლებებს, ხელმძღვანელ პირთა სარგებლებს, და გაყოფისას — გადასაცემი აქტივებისა და ვალდებულებების ამომწურავ აღწერას. გეგმას ერთვის წესდების პროექტი ან ცვლილებები.
რეგისტრაციის განცხადება მარეგისტრირებელ ორგანოს გეგმის გამოქვეყნებიდან 1 თვის შემდეგ წარედგინება — ყველა პარტნიორის წერილობითი უარის შემთხვევაში ეს ვადა სავალდებულო არ არის. განცხადებას ერთვის გეგმა, წესდება, საერთო კრების გადაწყვეტილება, საჭიროებისას — აუდიტორის ანგარიში და შესაბამისი თანხმობები. შერწყმა/გაყოფა ძალაში შედის რეგისტრაციის მომენტიდან და ამის შემდეგ გადაწყვეტილების ბათილობაზე მითითება დაუშვებელია.
კრედიტორთა დაცვა და წილების გამოსყიდვა
კრედიტორებს რეორგანიზაციის რეგისტრაციიდან 3 თვის ვადაში შეუძლიათ მოითხოვონ მოთხოვნების უზრუნველყოფა, თუ დაამტკიცებენ, რომ რეორგანიზაცია საფრთხეს უქმნის მათ დაკმაყოფილებას; ეს უფლება მათ ეხებათ, ვისაც მოთხოვნა გადაწყვეტილების ან გეგმის გამოქვეყნებამდე წარმოიშვა. განსაკუთრებული უფლებების მქონე ფასიანი ქაღალდების მფლობელებს ახალ საზოგადოებაში იგივე უფლებები უნდა მიეცეთ, თუ მათ კრებას ან ინდივიდუალურად თითოეულ მფლობელს ცვლილება არ დაუმტკიცებია.
რეორგანიზაციის საწინააღმდეგოდ მოწყობილ პარტნიორს კრებიდან 20 დღის ვადა აქვს წილის გამოსყიდვის მოთხოვნით მიმართვისთვის; საზოგადოება სამართლიან ფასს უხდის, ფასის დადგენის გადაწყვეტილებას ხელმძღვანელი ორგანო ვადის გასვლიდან 20 დღეში იღებს და თანხა გადახდილი უნდა იყოს გადაწყვეტილებიდან არაუგვიანეს 30 დღისა. ფასზე უთანხმო პარტნიორს შეტყობინებიდან 20 დღეში სასამართლოსთვის მიმართვის უფლება აქვს; სასამართლოს მიერ დადგენილი ფასით გამოსყიდვა დადგენიდან 30 დღეში ხდება, დავის დროს კი რეორგანიზაცია არ ჩერდება.
მიერთების მექანიზმიც კანონში ზუსტად არის ჩაწერილი: მიერთებული საზოგადოება ლიკვიდაციის პროცედურის დაწყების გარეშე გადასცემს საკუთარ აქტივებსა და ვალდებულებებს სრულად შემძენ საზოგადოებას, ხოლო მისი პარტნიორები სანაცვლოდ წილებს იღებენ შემძენში; გაერთიანების დროს კი ახალდაფუძნებულ საზოგადოებას აქტივები და ვალდებულებები კანონის ძალით გადაეცემა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამეთ რესტრუქტურიზაციასთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
რომელი უმრავლესობა სჭირდება გადაწყვეტილებას?
შპს-ში, სს-სა და კოოპერატივში — ხმების 3/4; სხვა შემთხვევაში — ყველა პარტნიორის ერთსულოვნება.
შეიძლება თუ არა ლიკვიდაციის გარეშე გადაცემა?
დიახ — მიერთების, გაერთიანებისა და გაყოფის კონსტრუქციები სწორედ ლიკვიდაციის პროცედურის დაწყების გარეშე მუშაობენ.
რამდენად პასუხობენ ახალი საზოგადოებები ძველ ვალებზე?
შერწყმისას შემძენი ყველაზე; გაყოფისას ახალები და შემძენები სოლიდარულად, მაგრამ მათთვის გადაცემული წმინდა აქტივის ფარგლებში.
რა ვადა აქვთ კრედიტორებს?
რეგისტრაციიდან 3 თვე — უზრუნველყოფის მოთხოვნით, თუ დაიმტკიცებენ საფრთხეს.
როგორ ხდება წილის გამოსყიდვა?
წინააღმდეგ ხმის მფლობელი 20 დღეში ითხოვს გამოსყიდვას; ფასი 20 დღეში დგინდება, თანხა — კიდევ არაუგვიანეს 30 დღისა გადაიხდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით რესტრუქტურიზაციის მომზადებასა და გატარებაში: შევარჩევთ კონსტრუქციას, შევადგენთ გეგმას აქტივებისა და ვალდებულებების ამომწურავი აღწერით, დავიცავთ კრედიტორთა და უმცირესობის პროცედურებს და გავავლებინებთ რეგისტრაციას. მიმართეთ კონსულტაციისთვის — გეგმის ერთი უზუსტობა მთელ გარიგებას აყოვნებს.