გარიგების საგადასახადო დაგეგმვა ქართული კოდექსით
წილით თუ აქტივით შეძენის გადაწყვეტილება საქართველოში საგადასახადო კოდექსის გაანგარიშებაა: ფასიანი ქაღალდების ოპერაციები დამატებული ღირებულების გადასახადისგან გათავისუფლებული ფინანსური ოპერაციებია, აქტივის მიწოდება — დაბეგვრადი; სტატუტური რეორგანიზაცია გადაცემებს რეალიზაციად არ მიიჩნევს, ხოლო გასვლის დივიდენდური ფენა წყაროს 5-პროცენტიანი განაკვეთით იფასება. გვერდი მთლიანი გარიგების დაგეგმვას ეთმობა და განსხვავდება აქტივების გასხვისების ცალკე გვერდისგან. ამასთანავე, უცხოური საგადასახადო თავისუფლების დოქტრინები ქართულ გაანგარიშებას არ ატარებს — არგუმენტაცია კოდექსის ნორმებიდან მოდის.
ფინანსური ოპერაციები და გათავისუფლება
ფინანსური ინსტრუმენტი ნებისმიერი შეთანხმებაა, რომელიც ერთი პირის ფინანსურ აქტივსა და მეორის ფინანსურ ვალდებულებას წარმოშობს — ის მოიცავს კაპიტალში წილებს, აქციებს, ობლიგაციებს და დერივატივებს. ამ ინსტრუმენტების გამოშვება, შეძენა, მიმოქცევა და მიწოდება ფინანსური ოპერაციაა, ხოლო ფინანსური ოპერაციები დამატებული ღირებულების გადასახადისგან ჩათვლის უფლების გარეშეა გათავისუფლებული. წილობრივი გასვლა ამრიგად გადასახადს გარეთ რჩება. აქტივური გზის საპირწონედ კოდექსი მიწოდებად განიხილავს საქონლის ფაქტობრივ გადაცემასაც იჯარით, ლიზინგით ან მსგავსი ხელშეკრულებით, გამოსყიდვის პირობით, და საკომისიო ანაზღაურების ხელშეკრულებაზე დაყრდნობით გადაცემასაც — ანუ ინტეგრაციული გადაცემებიც, რომლებიც გაქირავების ან კომისიის ფორმას ატარებს, დაბეგვრის ქსელში ვარდებიან.
აქტივის მიწოდება და დაბეგვრის ქსელი
საქონლის მიწოდება მატერიალური ქონების განკარგვაზე უფლების გადაცემაა და თითოეული გადაცემული აქტივი ცალკე დაბეგვრადი მიწოდებაა, თუ გათავისუფლებულთა ჩამონათვალში არ ჯდება — ჩამონათვალი კი დახურულია და მისგან გამომდინარეობს აქტივური გზის საგადასახადო ფასი. სტრუქტურირების დროს ეს ფორკი პირველი გაანგარიშებაა: რას აწვდის გამყიდველი — საქონელს თუ ფინანსურ ინსტრუმენტს. აქტივური გზის შემთხვევაში გამყიდველი თითოეულ აქტივს ცალკე აწვდის, ცესიები ცალ-ცალკე ფორმდება და თითოეული გადაცემა საკუთარ საგადასახადო შედეგს ბადებს; წილობრივ გზაზე კი ერთი ოპერაცია მთელ კომპანიას აითვისებს — ხელშეკრულებები, პერსონალი და დავალიანება ერთად გადადის, საგადასახადო ტვირთი კი გათავისუფლებული ოპერაციის კვალს ატარებს., ხოლო დროითი გეგმარება — განაწილების მომენტი — მოგების გადასახადის გაანგარიშებაში ცალკე ლევერად რჩება — და ამ ლევერის გამოყენება გარიგების მოლაპარაკების ნაწილია და მყიდველი მას ფასის ფორმულაშივე თვლის — და ეს სწორი პრაქტიკაა თანამედროვე გარიგებებში — და მისი იგნორირება ძვირი ჯდება — ხოლო გათვლა მარტივია