ელექტრონული კომერციის ბუმი საქართველოში მარკეტპლეისების (Marketplace) პლატფორმების სწრაფ ზრდას იწვევს. მარკეტპლეისი არის შუამავალი პლატფორმა, რომელიც აკავშირებს მყიდველებსა და გამყიდველებს (მაგ. Amazon-ის ან Uber-ის მოდელი). სამართლებრივი თვალსაზრისით, ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე რთული ბიზნეს მოდელი, რადგან პლატფორმა ექცევა სამმხრივი ურთიერთობის ცენტრში: პლატფორმა-გამყიდველი, პლატფორმა-მყიდველი და გამყიდველი-მყიდველი. საქართველოს ახალი კანონმდებლობა აწესებს სპეციფიკურ ვალდებულებებს შუამავალი პროვაიდერებისთვის, მათ შორის პასუხისმგებლობას პლატფორმაზე განთავსებულ უკანონო კონტენტსა და პროდუქციაზე. მარკეტპლეისმა უნდა დაიცვას ბალანსი: არ აიღოს ზედმეტი პასუხისმგებლობა გამყიდველის ნაცვლად, მაგრამ ამავდროულად დაიცვას მომხმარებლის უფლებები და ფინანსური რეგულაციები. არასწორად შედგენილმა წესებმა (Terms & Conditions) შეიძლება გამოიწვიოს მასობრივი დავები, საგადასახადო ჯარიმები და რეპუტაციული კრახი.
რას მოიცავს მარკეტპლეისის პლატფორმის შესაბამისობის სერვისი?
ჩვენი სერვისი უზრუნველყოფს პლატფორმის იურიდიულ არქიტექტურას:
- წესებისა და პირობების (ToS) შემუშავება: დეტალური დოკუმენტის შექმნა, რომელიც არეგულირებს მხარეთა უფლება-მოვალეობებს, პასუხისმგებლობის შეზღუდვას და დავების გადაწყვეტას.
- გამყიდველთა კონტრაქტები (Merchant Agreements): ხელშეკრულებები პარტნიორ მაღაზიებთან/მომსახურების გამწევებთან, საკომისიოს, ანგარიშსწორებისა და პროდუქტის ხარისხზე პასუხისმგებლობის განსაზღვრით.
- მომხმარებელთა უფლებების დაცვა: დაბრუნების პოლიტიკის (Return Policy) და საჩივრების განხილვის მექანიზმის შექმნა კანონის შესაბამისად.
- გადახდის სისტემების ინტეგრაცია: ფინანსური ნაკადების (Split Payments) სამართლებრივი სტრუქტურირება ეროვნული ბანკის რეგულაციების გათვალისწინებით.
- შუამავლის პასუხისმგებლობა: მექანიზმების დანერგვა უკანონო კონტენტის (მაგ. ყალბი პროდუქცია) აღმოჩენისა და წაშლისთვის (Notice and Takedown).
ხშირი სცენარები და საჭიროებები
მარკეტპლეისები მრავალფეროვანია: პროდუქციის მარკეტპლეისი: პლატფორმა, სადაც სხვადასხვა მაღაზია ყიდის ნივთებს. პრობლემა: ვინ არის პასუხისმგებელი დეფექტურ ნივთზე? სერვისების ბუქინგი: დამლაგებლების ან ხელოსნების გამოძახების აპლიკაცია. პრობლემა: სტატუსი (დაქირავებული თუ ფრილანსერი?) და ზიანი მომსახურებისას. გაქირავების პლატფორმა: ბინების ან მანქანების გაქირავება. პრობლემა: ქონების დაზიანება და დაზღვევა. ფრილანსერების ბირჟა: ციფრული სერვისების ყიდვა-გაყიდვა. პრობლემა: ინტელექტუალური საკუთრების გადაცემა.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
მარკეტპლეისებს არეგულირებს კანონი „ელექტრონული კომერციის შესახებ“, რომელიც განსაზღვრავს შუამავალი მომსახურების მიმწოდებლის პასუხისმგებლობას. ასევე გადამწყვეტია „მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონი (ინფორმაციის მიწოდების ვალდებულება, დაბრუნების უფლება). ფინანსურ ნაწილში მოქმედებს საგადასახადო კოდექსი (პლატფორმის დაბეგვრა vs გამყიდველის დაბეგვრა) და ეროვნული ბანკის წესები საგადახდო მომსახურების შესახებ. პერსონალური მონაცემების დაცვა რეგულირდება შესაბამისი კანონით.
პროცესის მიმდინარეობა ეტაპობრივად
იურისტი აანალიზებს ბიზნეს მოდელს: არის პლატფორმა მხოლოდ ინფორმაციული შუამავალი თუ მონაწილეობს ტრანზაქციაში? ამის მიხედვით იწერება საიტის წესები. შემდეგ მზადდება გამყიდველთა ონბორდინგის (რეგისტრაციის) კონტრაქტები. ხდება საგადასახადო მოდელის გამართვა (როგორ იჭრება საკომისიო). ბოლოს, ინერგება მომხმარებლის საჩივრებზე რეაგირების პროცედურა, რათა თავიდან იქნას აცილებული ჯარიმები კონკურენციის სააგენტოსგან.
რატომ Legal.ge?
მარკეტპლეისის მართვა სამართლებრივი „ნაღმების ველზე“ სიარულს ჰგავს. Legal.ge გთავაზობთ ელექტრონული კომერციის იურისტებს, რომლებმაც იციან, როგორ დაიცვან პლატფორმა ზედმეტი პასუხისმგებლობისგან და ამავდროულად შექმნან სანდო გარემო მომხმარებლებისთვის. ჩვენ დაგეხმარებით ააწყოთ მასშტაბირებადი და კანონიერი ციფრული ბიზნესი. აირჩიეთ ექსპერტები Legal.ge-ზე.
განახლდა: ...