პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები

პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები — ქართული საგადასახადო ინტერფეისი

საქართველოს საინვესტიციო რეჟიმი ღიაა: უცხოური ინვესტორის მიმართ განსაკუთრებული შემოწმების ან კაპიტალის საგადასახადო რეგულის კანონი არ არსებობს, და იმას, რაც რეალურად მართავს უცხოურ ინვესტორს, საგადასახადო კოდექსის ინტერფეისი წარმოადგენს: მუდმივი დაწესებულების უარყოფა წილის ფლობისას, დაბეგვრა მხოლოდ დაწესებულებით ან წყაროთი, დივიდენდის გადახდის 5 პროცენტიანი წყაროს განაკვეთი, წყაროს განაკვეთები და ხელშეკრულებებით შეღავათები. წინასწარი ხელშეკრულებრივი დაცვის ფენა სხვა გვერდზეა განხილული; აქ მატარებელი საგადასახადო კოდექსია. აღსანიშნავია, რომ უცხოური საინვესტიციო ხელშეკრულებების სამართლებრივი ჩარჩოები საქართველოს შიდა სამართალი არ არის — გვერდს ქართული ღია შესვლის და საგადასახადო ინტერფეისის რეჟიმი ატარებს.

მუდმივი დაწესებულების უარყოფა წილის ფლობისას

საგადასახადო კოდექსის მუდმივი დაწესებულების განმარტებით ნორმებში პირდაპირ ჩაწერილია ინვესტორის მთავარი დაცვა: უცხოური საწარმოს მიერ ქართული წილების ან აქციების ფლობა თავისთავად მუდმივ დაწესებულებას არ ქმნის. პორტფელიური და ჰოლდინგური სტრუქტურები საგადასახადო ქსელს გარეთ რჩებიან: ქართული კომპანიის წილის მფლობა საწარმოო და საგადასახადო დამოუკიდებლობას არ წარმოშობს. ამ ნორმის შესაბამისად ირთვება რეზიდენტობის შესახებ მსჯელობაც: ინვესტორის ქართულ ბაზარზე შესვლის ფორმა წყვეტს, ეწყობა თუ არა ის დაბეგვრის ქსელში მხოლოდ მაშინ, როდესაც რეალურ საქმიანობას აწარმოებს.

ამავე დროს, მუდმივ დაწესებულებას უთანაბრდება ფართო ჩამონათვალი: სამშენებლო მოედანი, სამონტაჟო ან საამწყობო ობიექტი და მათთან დაკავშირებული საკონტროლო საქმიანობა; ბუნებრივი რესურსების დასაზვერად გამოყენებული დანადგარი ან ხომალდი; არარეზიდენტი ფიზიკური პირის მუდმივი ბაზა; მართვის ადგილი, ფილიალი, წარმომადგენლობა და სხვა ქვედანაყოფი. და კიდევ: საწარმოს სახელით ან მისი ინტერესებიდან გამომდინარე სხვა პირის მიერ მართვა, რომელიც სამ თვეს აღემატება, თავადვე ითვლება მუდმივ დაწესებულებად — ამიტომ ხანგრძლივი სამართავი მომსახურება ფლობის ნეიტრალურობას არ უნდა ერეოდეს.

ვინ არის გადამხდელი და როდის

არარეზიდენტი საწარმო მოგების გადასახადს უხდის მხოლოდ იმ შემოსავალზე, რომელიც საქართველოში მუდმივი დაწესებულების საქმიანობიდან გამომდინარეობს ან საქართველოში არსებული წყაროდან მიიღება. წილების რეალიზაციით მიღებული შემოსავალი, რომელიც მუდმივ დაწესებულებას არ მიეკუთვნება, იბეგრება კალენდარული წლის ერთობლივ შემოსავალსა და დაკავშირებულ გამოქვითვებს შორის სხვაობით — ეს არის ჰოლდინგის გასვლის ფორმულა, როდესაც ინვესტორი ქართულ კომპანიას მესამე პირს უყიდიდებს.

წყაროსთან დაბეგრული შემოსავლის მქონე არარეზიდენტს კოდექსი დამატებით ინსტრუმენტსაც აძლევს: იგი უფლება აქვს, საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგინოს დეკლარაცია დაკავებული გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით. ამ შემთხვევაში დასაბეგრი შემოსავალი განისაზღვრება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და კოდექსით გათვალისწინებულ გამოსაქვით თანხებს შორის სხვაობით, ხოლო გადახდილი გადასახადი წყაროსთან დაბეგრილ თანხას არ უნდა აღემატებოდეს.