რეგულატორული წარდგენები ქართულ სამართალში: რომელი რეჟიმი ატარებს გვერდს
„რეგულატორული წარდგენები“ ზოგადი ცნებაა, მაგრამ ქართულ სამართალში კომპანიებზე პირდაპირ მოქმედი და ყველაზე დეტალური წარდგენის რეჟიმი ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის შესახებ კანონით არის დადგენილი: ანგარიშვალდებული პირი საეჭვო გარიგებების შესახებ ფინანსური გამოძიების სამსახურს უნდა უწარმოადგინდეს ანგარიშგებას. ეს კორპუსი სამი განსხვავებული კუთხით ატარებს გვერდს: რა უნდა წარედგინოს, როგორ და როდის, და რა ააქტიურებს წარდგენის ვალდებულებას.
გაითვალისწინეთ, რომ ეს რეჟიმი არაა პერიოდული ფინანსური ანგარიშგება: აქ საქმე ერთჯერად, კონკრეტულ გარიგებაზე დაკავშირებულ წარდგენებზეა. საჯარო ემიტენტის პერიოდული ანგარიშგება სხვა კანონმდებლობით რეგულირდება და ცალკე საკითხია.
რა უნდა წარედგინოს: 25-ე მუხლის ვალდებულება და მისი ფარგლები
ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია სამსახურს წარუდგინოს ანგარიშგება საეჭვო გარიგების ან ასეთი გარიგების მომზადების, დადების ან შესრულების მცდელობის შესახებ. ამრიგად, ვალდებულება ვრცელდება არა მხოლოდ დადებულ გარიგებაზე, არამედ მცდელობის სტადიაზეც — თუნდა გარიგება საბოლოოდ არ დაიდოს.
სამსახურის უფროსის კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით, პირველი პუნქტით გათვალისწინებული გარიგებების გარდა, შეიძლება განისაზღვროს გარიგებათა სახეობები, რომელთა შესახებაც ანგარიშგება თვითმხრივ წარიდგინება. ასეთი სახეობები განისაზღვრება საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ გავრცელებული ან სამსახურის ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, რომელიც გარიგების ფულის გათეთრების ან ტერორიზმის დაფინანსების მიზნით გამოყენების ალბათობაზე მიუთითებს.
სამსახურის მოთხოვნის შემთხვევაში ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია წარუდგინოს გარიგების ან მის მონაწილე პირთა შესახებ კანონის მოთხოვნების შესაბამისად მოპოვებული ნებისმიერი ინფორმაცია, აგრეთვე სხვა ინფორმაცია, მათ შორის კონფიდენციალურიც, რომელიც სამსახურს მისი ფუნქციების შესასრულებლად ესაჭიროება.
როგორ და როდის: წარდგენის ფორმა და ვადები
25-ე მუხლით გათვალისწინებული ანგარიშგება და სხვა ინფორმაცია სამსახურს წარედგინება ელექტრონულად ან წერილობით, სამსახურის უფროსის კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით დადგენილი წესით. საეჭვო გარიგების შესახებ ანგარიშგება სამსახურს უნდა წარედგინოს საფუძვლიანი ეჭვის გაჩენის დღესვე — ეს არის რეჟიმის ყველაზე მკაცრი ვადა და პრაქტიკაში სწორედ მის გამო იწყება პრობლემები.
დანარჩენი ვადები კანონით ასე არის დაყოფილი: კანონქვემდებარე აქტებით განსაზღვრული ტიპის ანგარიშგებები წარიდგინება ამ აქტებით დადგენილ ვადაში; საზღვარზე ნაღდი ფულის ან ფასიანი ქაღალდების გადაადგილებასთან დაკავშირებული ანგარიშგება — გადაადგილებიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა; სამსახურის მოთხოვნით წარსადგენი ინფორმაცია — მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღისა. ადვოკატს უფლება აქვს ანგარიშგება სამსახურის ნაცვლად საზედამხედველო ორგანოს წარუდგინოს, თუ ადვოკატთა შესახებ კანონით დადგენილ პროფესიულ საიდუმლოს არ ეწინააღმდეგება; ამ შემთხვევაში საზედამხედველო ორგანო ანგარიშგებას იმავე სამუშაო დღეს უცვლელად გადასცემს სამსახურს.
რა ააქტიურებს ვალდებულებას: უჩვეულო გარიგება
წარდგენის ვალდებულების გამომწვევი მოვლენა ხშირად უჩვეულო გარიგებაა. კანონის მიხედვით, უჩვეულო გარიგება არის რთული, უჩვეულოდ დიდი გარიგება ან გარიგებათა უჩვეულო ერთობლიობა, რომელსაც აშკარა ეკონომიკური (კომერციული) ან კანონიერი მიზანი არ აქვს. ასეთი გარიგების გამოვლენა თვითონ არ ნიშნავს ანგარიშგების აუცილებლობას — ის მხოლოდ ააქტიურებს შესწავლის ვალდებულებას.
ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია შეისწავლოს უჩვეულო გარიგება, მისი მიზანი და საფუძვლები და საჭიროების შემთხვევაში საეჭვო გარიგების გამოსავლენად განახორციელოს საქმიანი ურთიერთობის გაძლიერებული მონიტორინგი. საზედამხედველო ორგანოს მოთხოვნის შემთხვევაში ანგარიშვალდებულმა პირმა უნდა დაუსაბუთოს, რომ უჩვეულო გარიგება შეისწავლა და საეჭვო გარიგების გამოსავლენად გონივრული ზომები მიიღო. ანუ შესწავლის ფაქტიც კი დოკუმენტურად უნდა იყოს დასაბუთებული.
სხვა სუბიექტების წარდგენები: რეესტრი და შემოსავლების სამსახური
წარდგენების სისტემა მხოლოდ ანგარიშვალდებულ პირებს არ ეხება. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო ვალდებულია განსაზღვრული კრიტერიუმების შესაბამისად იდენტიფიცირებული საეჭვო ან უჩვეულო გარიგების შესახებ ანგარიშგება წარადგინოს უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ან ამ უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის შემთხვევაში; გამოვლენისთანავე ის ვალდებულია ანგარიშგება წარადგინოს უფლების რეგისტრაციამდე. ანგარიშგების მიღებიდან არაუგვიანეს 24 საათისა, თუ სამსახურმა კანონით გათვალისწინებული უფლებამოსილება არ გამოიყენა, სარეგისტრაციო წარმოება გრძელდება.
შემოსავლების სამსახური კი ვალდებულია სამსახურს წარუდგინოს ანგარიშგება 30 000 ლარზე ან უცხოურ ვალუტაში 30 000 ლარის ეკვივალენტზე მეტი ნაღდი ფულის ან ფასიანი ქაღალდების საქართველოს საბაჟო საზღვარზე გადაადგილების შესახებ. წარსადგენია ანგარიშგება საბაჟო კონტროლის გვერდის ავლით ან მისგან მალულად ან არასწორი დეკლარირებით გადაადგილების შესახებაც. ეს ზღვარი კომპანიის საგადასახადო და ბუღალტრულ პრაქტიკაშიც აისახება, რადგან სწორედ ამ თანხის ფარგლებში იკვეთება საზღვარგარეთული ნაღდი გადახდების კონტროლი.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამეთ წარდგენებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
რომელ დღეს უნდა წარედგინოს საეჭვო გარიგების ანგარიშგება?
საფუძვლიანი ეჭვის გაჩენის დღესვე. ეს ვადა 25-ე მუხლით გათვალისწინებული ანგარიშგების მიმართ პირდაპირ კანონშია დაწერილი და მისი გამოტოვება დარღვევად შეფასდება.
რა ფორმით ხდება წარდგენა?
ელექტრონულად ან წერილობით — სამსახურის უფროსის კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით დადგენილი წესით. კომპანიამ წესი წინასწარ უნდა იცოდეს, რადგან არასწორი ფორმა ვადის გამოტოვების ტოლფასია.
რამდენ სამუშაო დღეში წარედგინება სამსახურის მოთხოვნილი ინფორმაცია?
მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღისა. მოთხოვნით გათვალისწინებულია გარიგების ან მისი მონაწილე პირების შესახებ მოპოვებული ნებისმიერი ინფორმაცია, მათ შორის კონფიდენციალურიც.
რა არის უჩვეულო გარიგება და გამოიწვევს თუ არა ის ანგარიშგებას?
უჩვეულო გარიგება რთული, უჩვეულოდ დიდი გარიგება ან გარიგებათა უჩვეულო ერთობლიობაა აშკარა ეკონომიკური ან კანონიერი მიზნის გარეშე. ის ააქტიურებს შესწავლის ვალდებულებას, ხოლო შედეგად გამოვლენილი საეჭვო გარიგება — ანგარიშგებას.
ეხება თუ არა წარდგენის ვალდებულება მცდელობასაც?
დიახ. ანგარიშგება წარედგინება საეჭვო გარიგების მომზადების, დადების ან შესრულების მცდელობის შესახებაც, თუნდა გარიგება არ დასრულდეს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით წარდგენების რეჟიმის გამართულად ტარებაში: შევაფასებთ, აქვს თუ არა კონკრეტულ გარიგებას საეჭვოს ნიშნები, დაგეხმარებთ უჩვეულო გარიგების შესწავლის დასაბუთებაში და წარდგენის პროცედურის დოკუმენტურ გაფორმებაში. მიმართეთ კონსულტაციისთვის სანამ ვადა დაირღვევა — საფუძვლიანი ეჭვის გაჩენის დღე შეუცვლელი ვადაა.