SAFE-ის სამართლებრივი ბუნება ქართულ სამართალში
SAFE — მომავალი აქციების შესახებ შეთანხმება — ქართულ სამართალში ცალკე ხელშეკრულების ტიპად არ არსებობს: ინსტრუმენტი ორი მუხლიდან იგება. ერთი მხარეა „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის ის ნორმა, რომლითაც სამეწარმეო საზოგადოება უფლებამოსილია გამოუშვას სასესხო ფასიანი ქაღალდები (ობლიგაციები), მათ შორის ისეთი, რომელიც აქციად კონვერტაციის უფლებას მოიცავს (მუხლი 34¹). სასესხო ფასიანი ქაღალდი გულისხმობს სამეწარმეო საზოგადოების მიმართ ფულად მოთხოვნას და შეიძლება გამოიშვას პერიოდული პროცენტის (კუპონის) გადახდის პირობით ან მის გარეშე.
მეორე მხარეა აქციად კონვერტირებადი ფასიანი ქაღალდის რეჟიმი: სააქციო საზოგადოებას შეუძლია კანონით დადგენილი წესით გამოუშვას აქციად კონვერტირებადი სხვა ფასიანი ქაღალდი (მუხლი 158, პუნქტი 6). სასესხო ფასიანი ქაღალდი სხვა უფლებებთან ერთად სწორედ აქციად კონვერტაციის უფლებასაც შეიძლება მოიცავდეს — ეს არის ის კოჭი, რომლითაც SAFE-ის კონვერტაციის მექანიზმი ქართულ ნორმებზე ედება. ვალდებულებითი მხარე — ინვესტორის შენატანის სანაცვლოდ წარმოშობილი მოთხოვნა — სამოქალაქო სამართლის ზოგად ხელშეკრულებით წესებს ეყრდნობა, რადგან ცალკე სახის ხელშეკრულებად ის კანონში არ არის დასახელებული.
სასესხო ფასიანი ქაღალდების გამოშვების პირობები
სასესხო ფასიანი ქაღალდების მფლობელთა უფლებები და ვალდებულებები საზოგადოების მიმართ განისაზღვრება გამოშვების პირობებითა და შესაბამისი კანონმდებლობით. გამოშვების პირობებით ან წესდებით შეიძლება დადგინდეს ცალკეული უფლებამოსილებებიც, რომლებსაც მფლობელთა კრება განახორციელებს მათ სახელით — მათ შორის ვალდებულების რესტრუქტურიზაციასთან დაკავშირებული საკითხები (მუხლი 34¹, პუნქტი 2).
გამოსაშვებ პირობებს უნდა დაერთოს ემისიის პროსპექტი ან იმ ეკვივალენტური დოკუმენტი, რომლის საფუძველზეც ფასიანი ქაღალდები გამოშვებულია, და სასესხო ფასიანი ქაღალდების შეძენით პირი თანხმდება ამ პირობებს (პუნქტი 6). სტარტაპის ფინანსირების პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ SAFE-ის ან კონვერტირებადი ობლიგაციის ყოველი პარამეტრი — კონვერტაციის ფასი, ფასდაკლება, საგანგებო მოვლენები — დოკუმენტში ზუსტად უნდა იყოს დაფიქსირებული.
აქციების კლასები და კონვერტაციის შედეგი
კონვერტაციის შედეგად გამოშვებული აქციების სტატუსს მუხლი 158 განსაზღვრავს. თუ წესდებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, აქცია შეიძლება იყოს ჩვეულებრივი ან პრივილეგირებული: ერთი ჩვეულებრივი აქცია საერთო კრებაზე ერთი ხმის უფლებას უზრუნველყოფს, პრივილეგირებული აქცია კი ხმის უფლებას არ უზრუნველყოფს, გარდა კანონით ან წესდებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა; პრივილეგირებულ აქციათა რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს განთავსებული აქციების რაოდენობის ნახევარს (პუნქტი 1).
პრივილეგირებული აქცია მფლობელს ანიჭებს წესდებით დადგენილ უპირატესობას დივიდენდის განაკვეთისა და მიღების რიგითობის მხრივ, და იგივე უპირატესობა მოქმედებს დაშლილი საზოგადოების ქონების აქციონერთა შორის განაწილებისას (პუნქტი 2). აქციების კლასის, რაოდენობისა და მათთან დაკავშირებული უფლებების ცვლილება დასაშვებია შესაბამისი კლასის აქციების მფლობელთა 3/4-ის თანხმობით (პუნქტი 5) — კონვერტაციის დაგეგმვისას ეს კვოტები წინასწარ უნდა გათვალისწინდეს.
კაპიტალის გაზრდა და ახალი აქციების გამოშვება
კონვერტაცია ხორციელდება კაპიტალის ცვლილების ზოგადი წესით: დამატებითი აქციების გამოშვებით კაპიტალის გაზრდის შესახებ გადაწყვეტილებას, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, იღებს საერთო კრება კენჭისყრაში მონაწილეთა ხმების არანაკლებ 3/4-ით, და გადაწყვეტილებაში მიეთითება განსათავსებელი აქციების რაოდენობა, სახე, განთავსების წესი და პირობები (მუხლი 164, პუნქტები 1 და 2).
კაპიტალის გაზრდისას გამოშვებული აქციები განთავსების მომენტისთვის განაღდებული უნდა იყოს ნომინალური ღირებულების სულ მცირე 25 პროცენტით, ხოლო არაფულადი შენატანის შემთხვევაში ის სრულად უნდა განხორციელდეს გადაწყვეტილების მიღებიდან 5 წლის ვადაში და დამოუკიდებელი შეფასების წესს ექვემდებარება (პუნქტები 3 და 4). კონვერტირებადი ინსტრუმენტის შემთხვევაში ეს ნიშნავს, რომ კონვერტაციის ფასი წინასწარ ისე უნდა გაანგარიშდეს, რომ გამოშვების მომენტში კანონის ეს მოთხოვნები არ დაირღვეს.
ხშირად დასმული კითხვები
არსებობს თუ არა SAFE-ის ცალკე კანონიერი ტიპი საქართველოში?
არა. ინსტრუმენტი იწყობა სასესხო ფასიანი ქაღალდის გამოშვების ნორმიდან (მუხლი 34¹), აქციად კონვერტირებადი ფასიანი ქაღალდის რეჟიმიდან (მუხლი 158) და კაპიტალის გაზრდის წესიდან (მუხლი 164).
შეიძლება თუ არა კუპონის გარეშე გამოშვება?
დიახ — სასესხო ფასიანი ქაღალდი გამოიშვება პერიოდული პროცენტის (კუპონის) გადახდის პირობით ან მის გარეშე (მუხლი 34¹), რაც SAFE-ის დიზაინს შეესაბამება.
რა ხმის უფლება აქვს კონვერტაციის შედეგად მიღებულ აქციას?
ჩვეულებრივი აქცია საერთო კრებაზე ერთ ხმას უზრუნველყოფს; პრივილეგირებული ხმას არ აძლევს, გარდა გამონაკლისისა, და მისი წილი განთავსებული აქციების ნახევარს არ აღემატება (მუხლი 158).
რა წესით იზრდება კაპიტალი კონვერტაციისას?
საერთო კრების გადაწყვეტილებით, მონაწილეთა ხმების არანაკლებ 3/4-ით; აქციები ნომინალის სულ მცირე 25 პროცენტამდე ფასდაკლებით არ გამოიშვება, არაფულადი შენატანი კი 5 წლის ვადაში შეფასებით განხორციელდება (მუხლი 164).
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება სტარტაპებსა და ინვესტორებს SAFE-ისა და კონვერტირებადი ობლიგაციების მოწესრიგებაში: დოკუმენტის მომზადება ქართულ ნორმებზე აგებით, კონვერტაციის ფასისა და საგანგებო მოვლენების გაანგარიშება, საერთო კრების გადაწყვეტილებების მომზადება და წესდებაში საჭირო ცვლილებების პროექტირება. ჩვენ განვჭვრეტთ ინსტრუმენტის რისკებს ორივე მხრიდან და ვუზრუნველყოფთ კონვერტაციის კანონიერ განხორციელებას. დაგვიკავშირდით — განვიხილავთ თქვენს რაუნდს.