მზა ლიცენზირებული VASP კომპანიის შეძენა ბაზარზე დაპირებულია სისწრაფეზე: „არ ელოდე ლიცენზიას — იყიდე კომპანია ლიცენზიითო“. ამ გვერდის ამბავი სხვაა და უფრო ზუსტი: ლიცენზია იურიდიულ პირს მიეკუთვნება, ამიტომ წილების გარიგება მართლაც ყიდის კომპანიას ლიცენზიითურთ — მაგრამ ყველა სერიოზულ რეჟიმში მფლობელობის კონტროლის შეცვლა თავად რეგულირებადი გარიგებაა: ის რეგულატორის წინასწარ თანხმობას ან შეტყობინებას ითხოვს და მყიდველს იმავე ლოგიკით ამოწმებს, როგორც ახალ განმცხადებელს. ანუ M&A მარშრუტი დროს ზოგავს მხოლოდ მაშინ, როცა ის პირველივე დღიდან რეგულატორულ პროცესად არის გაწყობილი.
ჩვენი M&A მომსახურება სწორედ ეს არის: სამიდვე რგოლის — სასყიდლო კვლევის, რეგულატორული თანხმობების და ხელშეკრულების — ერთდროული მართვა, ისე, რომ გარიგება არ ჩაიშალოს იმ ეტაპზე, რომელზეც ყველაზე ხშირად იშლება: თანხმობაზე. ქვემოთ — რეჟიმების მიხედვით დადასტურებული ფაქტები, სასყიდლო კვლევის ჩეკ-ლისტი და ქართული ფენა.
კონტროლის შეცვლა რეგულირებადი გარიგებაა
MiCA-ს სივრცეში ეს ჩარჩო თავად რეგლამენტში წერია: ავტორიზაციის განაცხადი (მუხლი 62) მოითხოვს მენეჯმენტის ორგანოსა და კვალიფიციური აქციონრების — ათი პროცენტი ან მეტი (მუხლი 3(1)(36)) — შესაბამისობის შემოწმებას; კვალიფიციური წილის შემცველი შესყიდვა კი ამ შემოწმებას თავიდან ატარებს ახალ მფლობელზე. CySEC-ის ფასთა რეგლამენტირება ამ პროცესს ევროებშიც აქვეყნებს: კვალიფიციური წილის განზრახული შესყიდვა CASP-ზე — 8 000 ევრო თითოეულ განზრახულ შესყიდვაზე (მუხლი 83), მენეჯმენტის ორგანოს ცვლილების შეტყობინება — 2 000 ევრო თითო ცვლილებაზე (მუხლი 69). ჩეხეთში კი 2025 წლის აგვისტოდან MiCA მომსახურების გაწევა მხოლოდ იურიდიულ პირს შეუძლია — მყიდველის ფორმაციაც ამიტომ გადაწყვეტილების წინაპირობაა.
არა-EU რეჟიმებშიც იგივე ლოგიკაა: სერბეთში NBS თანხმობას გასცემს როგორც მენეჯმენტის წევრებისა და დირექტორების, ისე კვალიფიციური წილის მფლობელობის შემძენ პირებზე — თანხების წარმომავლობის AML შემოწმებით და ოფშორული/მაღალრისკიანი კვალის ალმებით. სომხეთში ცენტრალური ბანკის (CBA) წინასწარი თანხმობა კვალიფიციური წილის შესყიდვაზე საჭიროა და გადაწყვეტილება ერთ თვეში უნდა მიიღოს (მუხლი 28). ანუ იქ, სადაც გაყიდულია „სწრაფი შესვლა რეგულატორის გარეშე“, სინამდვილეში გაქვთ გარიგება, რომელიც თანხმობის გარეშე დახურვამდე ვერ მიდის — და თანხმობის გარეშე დახურული გარიგება თავად ხდება წესდებულების დარღვევა.