სათამაშო ბიზნესი საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრად რეგულირებადი სფეროა: ნებართვების გაცემიდან ელექტრონულ კონტროლამდე მთელი სისტემა „ლატარიის, აზარტული და სხვა მომგებიანი თამაშობების შესახებ“ საქართველოს კანონით არის დადგენილი და სახელმწიფოს უწყებრივ მექანიზმებზეა აღჭურვილი. ამ გვერდზე ჩვენ სრულად ვხსნით სათამაშო ბიზნესის სამართლის ძირითად ბლოკებს — ნებართვის რეჟიმს, გამცემ ორგანოს, შემოწმებების წესს, ჯარიმებს, დამოკიდებულ პირთა სიას და კონტროლის ელექტრონულ სისტემას. Legal.ge უზრუნველყოფს ამ რეგულაციების პრაქტიკულ გამოყენებაში თანხმლივ დახმარებას.
ნებართვის საყოველთაო წესი სათამაშო ბიზნესში
კანონის მეხუთე მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს: საქართველოს ტერიტორიაზე ყველა სახის აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობების ჩატარება, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით მათი ორგანიზება და აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდება „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად ნებართვას მოითხოვს. უნებართვო საქმიანობა და სანებართვო პირობების შეუსრულებლობა კანონის დარღვევად მიიჩნევა და პასუხისმგებლობას იწვევს.
ამავე მუხლით განისაზღვრება დაშვებული საქმიანობის ფორმებიც: საქართველოს ტერიტორიაზე დასაშვებია მხოლოდ ამ კანონით გათვალისწინებული ლატარიის, აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობების მოწყობა, მათი სისტემურ-ელექტრონული ორგანიზება და ბილეთების გავრცელება. აქვე იწყება სახელმწიფოს დამცავი ჩარევაც: აკრძალულია თამბაქოს ნაწარმის სწრაფად გასაყიდად წამახალისებელ გათამაშებებად გამოყენება, ხოლო წამახალისებელი გათამაშებების სახელმწიფო უწყებაში გადაცემა მთავრობის კომპეტენციაა.
გამცემი ორგანო: შემოსავლების სამსახური და სანებართვო რეესტრი
მეშვიდე მუხლის პირველი პუნქტი განსაზღვრავს გამცემ ორგანოს: აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობის მოწყობის ნებართვის, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზებისა და თამაშების მიწოდების ნებართვების გაცემას, მათში ცვლილებების შეტანას, მათ გაუქმებას და შესაბამისი მონაცემების უწყებრივ სანებართვო რეესტრში შეტანას „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და ამ კანონის შესაბამისად ახორციელებს შემოსავლების სამსახური.
შემოსავლების სამსახური უფლებამოსილია გადაამოწმოს ნებართვის მაძიებლის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების უტყუარობა და მათი შესაბამისობა კანონის შესაბამის მოთხოვნებთან — მათ შორის დამატებით, სამორინის მოწყობის შემთხვევაში. ეს ნიშნავს, რომ განაცხადის ეტაპზევე დოკუმენტაცია უნდა იყოს უტყუარი და სრული, წინააღმდეგ შემთხვევაში პროცესი შეჩერდება.
შემოწმებები: ნებისმიერ დროს, რაოდენობრივი შეზღუდვის გარეშე
შემოსავლების სამსახური უფლებამოსილია სანებართვო პირობების შესრულებაზე კონტროლი დააწესოს. ამ მიზნით კალენდარული წლის განმავლობაში ნებისმიერ დროს და რაოდენობრივი შეზღუდვის გარეშე შეიძლება შემოწმდეს ნებართვის მფლობელის მიერ ამ კანონითა და სხვა ნორმატიული აქტებით დადგენილი მოთხოვნების შესრულების მდგომარეობა. შემოწმების წესი დგინდება საქართველოს ფინანსთა მინისტრისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის ერთობლივი ბრძანებით.
კონტროლის სისტემას ავსებს ოცდამეთხუთმეტე მუხლი: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ვალდებულია კონტროლი დააწესოს ამ კანონისა და გათამაშების წესების (რეგლამენტის) ყველა პუნქტის მოთხოვნათა შესრულებაზე. ასეთი მრავალსაფეხურიანი ზედამხედველობა ორგანიზატორისთვის ნიშნავს, რომ შესაბამისობა არა ერთჯერადი ღონისძიებაა, არამედ მუდმივი საწარმოო დისციპლინაა.
ჯარიმები და გადახდის ვადა
სანებართვო პირობების დარღვევისათვის ნებართვის მფლობელს აჯარიმებს შემოსავლების სამსახური ან საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო. დაკისრებული ჯარიმების გადახდის ადმინისტრირებას საგადასახადო ორგანო საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესებით ახორციელებს.
ვადა მკაფიოდ არის განსაზღვრული: ნებართვის მფლობელი ვალდებულია სანებართვო პირობების დარღვევისთვის დაკისრებული ჯარიმა გადაიხადოს ჯარიმის დაკისრების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მისთვის ჩაბარებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში. ვადის გადაცდენა დამატებით პრობლემებს ქმნის, ამიტომ ჯარიმის აქტის მიღებისთანავე რეაგირება აუცილებელია.
დამოკიდებულ და აკრძალულ პირთა სიები
მეშვიდე მუხლის შემდგომი ნორმა ქმნის სოციალური დაცვის მექანიზმს: დამოკიდებულ პირთა სიასა და აკრძალულ პირთა სიას აწარმოებს შემოსავლების სამსახური, ხოლო ამ სიებში დასაშვებია მხოლოდ საქართველოს მოქალაქის შესახებ მონაცემების შეტანა. დამოკიდებულ პირთა სიაში მონაცემები შეიტანება ან თავად პირის მიმართვის საფუძველზე, ან მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის შესაბამისად.
დამოკიდებულ პირთა სიაში მონაცემები შეიტანება 5 წლის ვადით. ვადაზე ადრე მონაცემები ამოიღება საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის შემთხვევაში, აგრეთვე მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე — სიაში შეტანიდან არაუადრეს 3 წლისა. სიების წარმოების წესები დგინდება ფინანსთა მინისტრისა და მთავრობის ნორმატიული აქტებით.
კონტროლის ელექტრონული სისტემა და შერჩეული პირი
თანამედროვე სათამაშო ბიზნესის ზედამხედველობის ცენტრალური ინსტრუმენტი კონტროლის ელექტრონული სისტემაა. ის შემოსავლების სამსახურსა და შერჩეულ პირს შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე დაინერგება: შერჩეული პირი ვალდებულია ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად დანერგოს სისტემა და უზრუნველყოს მისი ოპერირება. ხელშეკრულება ფორმდება არაუმეტეს 15 წლის ვადით, ხოლო შერჩეული პირის სერვერი საქართველოს ტერიტორიაზე უნდა იყოს განთავსებული.
სისტემა აკონტროლებს სანებართვო პირობებისა და კანონმდებლობის მოთხოვნების შესრულებას სამორინის, სათამაშო აპარატების სალონისა და ტოტალიზატორის ორგანიზების, აგრეთვე ამ თამაშობების სისტემურ-ელექტრონული და საერთაშორისო ორგანიზების ნებართვის მფლობელთა მიერ. მთავრობა უფლებამოსილია ორგანიზატორისთვის და მიმწოდებლისთვის დამატებითი მოთხოვნებიც დაადგინოს; მათი შეუსრულებლობა სანებართვო პირობების დარღვევად მიიჩნევა. ნებართვის მაძიებელი და მფლობელი კი ვალდებულია გადაიხადოს სისტემის დანერგვასა და ოპერირებასთან დაკავშირებული საფასურები.
გარდამავალი კონტროლი და Legal.ge-ის დახმარება
კანონი წარსულსაც აწესრიგებს: ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების ორგანიზებაზე ამ კანონის ძალაში შესვლამდე გაცემული ლიცენზიების, აგრეთვე ნებართვების მფლობელთა მიერ საქართველოს საკანონმდებლო ნორმების შესრულებაზე კონტროლს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში ახორციელებს ფინანსთა სამინისტრო. თუ სათამაშო ბიზნესში ამოქმედებთ, Legal.ge დაგეხმარებათ ნებართვის პროცედურის, შემოწმებებისა და სანქციების რისკების სწორ მართვაში.