სპორტსმენის გადაზიდვის გარშემო აღმოცენებული დავა — ტრანსფერზე თანხმობის უარი, ნაკრების ელიგიბელობის კითხვები, კლუბებს შორის კონფლიქტი — საქართველოში „სპორტის შესახებ“ კანონის რამდენიმე ნორმაზეა აგებული, და ამ ნორმების ცოდნა განსაზღვრავს, ვინ არის მართალი დავაში. კანონი აწესებს სპორტული კლუბის სტატუსს და ტრანსფერზე წარდგენის უფლებას, ეროვნული ნაკრების წევრობის წესებს, ფედერაციის ხელმძღვანელობის შეჩერების სახელმწიფო ლევერს და ზოგად პასუხისმგებლობის ნორმას. ამ გვერდზე ვხსნით, როგორ მუშაობს ეს ოთხი ფენა გადაზიდვის დავაში.
სპორტული კლუბი და ტრანსფერზე წარდგენის უფლება
დავის პირველი საყრდენი კლუბის სტატუსია. სპორტული კლუბი თავის საქმიანობას წარმართავს „სპორტის შესახებ“ კანონის, მოქმედი კანონმდებლობისა და საკუთარი წესდების შესაბამისად და იურიდიული პირია; სტატუსი ენიჭება იმ ორგანიზაციას, რომლის დამფუძნებელი დოკუმენტები აკმაყოფილებს საქართველოს კანონმდებლობისა და შესაბამისი ეროვნული სპორტული ფედერაციის მოთხოვნებს. ტრანსფერისთვის გადამწყვეტი ნორმა ასეთია: სპორტული კლუბის ხელმძღვანელობის უპირატესი უფლებაა თავისი წევრები ტრანსფერზე წარადგინოს ეროვნული სპორტული ფედერაციის თანხმობით. ეს ნიშნავს, რომ გადაზიდვის სამართლებრივი გზა ორ თანხმობაზეა აგებული: კლუბის გადაწყვეტილებაზე წევრის ტრანსფერზე წარდგენის შესახებ და ეროვნული ფედერაციის თანხმობაზე. დავა, რომელშიც რომელიმე ამ კომპონენტის უარყოფა ხდება — კლუბი უარს ამბობს წარდგენაზე ან ფედერაცია თანხმობას არ აძლევს — სწორედ ამ ნორმის გარშემო ტრიალებს: მხარეებმა უნდა აჩვენონ, რომ მათი პოზიცია ამ წესს ემთხვევა ან მისგან განსხვავებულ საფუძველს ეყრდნობა.
ეროვნული ნაკრები გუნდები და ელიგიბელობა
მეორე საბრძოლო ველი ნაკრების ელიგიბელობის წესებია. საქართველოს ეროვნულ ნაკრებ გუნდებს ამზადებენ და აკომპლექტებენ ეროვნული სპორტული ფედერაციები; ეროვნული ნაკრები გუნდის წევრს შეუძლია ნებისმიერ სპორტულ შეჯიბრებაში მიიღოს მონაწილეობა შესაბამისი ეროვნული ფედერაციის თანხმობით. აქ არის ორი მკაცრი აკრძალვა: საქართველოს მოქალაქეს არა აქვს უფლება გამოვიდეს შეჯიბრებებზე სხვა ქვეყნის ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში, და უცხოეთის მოქალაქეს ან მოქალაქეობის არმქონე პირს არ შეუძლია იასპარეზოს საქართველოს ეროვნული ნაკრები გუნდის სახელით. გამონაკლისი ერთია: საერთაშორისო ფედერაციის თანხმობის შემთხვევაში უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულის სტატუსის მქონე უცხო ქვეყნის მოქალაქეს უფლება აქვს, საქართველოს სახელით, ეროვნული ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში მიიღოს მონაწილეობა სპორტულ შეჯიბრებაში. ტრანსფერთან დაკავშირებულ დავაში ეს ნორმები ხშირად არის გადამწყვეტი: მოთამაშის საზღვარგარეთ გადასვლა და სხვა ქვეყნის ნაკრებში თამაშის მცდელობა პირდაპირ უპირისპირდება კანონს, და ფედერაციის პოზიცია ამ კითხვაში სამართლებრივად დასაბუთებული უნდა იყოს.
ფედერაციის ხელმძღვანელობის შეჩერება — სახელმწიფო ლევერი
როცა გადაზიდვის დავა ფედერაციის თანხმობას ეხება, კითხვა იკვეთება: რა ხდება, თუ თვით ფედერაცია მოქმედებს უკანონოდ. კანონი აქ მეოთხე მუხლით დადგენილ კომპეტენციათა შორის გამორჩეულ ლევერს იძლევა: საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს კომპეტენციას განეკუთვნება ეროვნული სპორტული ფედერაციების მიერ სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითადი პრინციპების დაუცველობისა და საქართველოს კანონმდებლობის უხეში დარღვევის შემთხვევებში მარეგისტრირებელ ორგანოსთან ერთად ამ ფედერაციების ხელმძღვანელთა უფლებამოსილების შეჩერება საგანგებო ყრილობის მოწვევამდე. ეს ნიშნავს, რომ ტრანსფერული კონფლიქტი, რომელშიც ფედერაციის ხელმძღვანელობა უხეშად არღვევს კანონს, შეიძლება ფედერაციის შიდა დავად გადაიზარდოს და სამინისტროს ჩარევით დასრულდეს — გამორიცხული არ არის, რომ ეს ლევერი დავის მხარეთათვის ზეწოლის ინსტრუმენტადაც გამოიყენებოდეს, ამიტომ მისი გამოყენების საფუძვლები ზუსტად უნდა იყოს დასაბუთებული.
ზოგადი პასუხისმგებლობის ნორმა
ბოლო ფენა ზოგადია: „სპორტის შესახებ“ კანონის მოთხოვნის დარღვევა იწვევს პასუხისმგებლობას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. ეს მოკლე ნორმა გადაზიდვის დავის საბოლოო მიმართულებას განსაზღვრავს: კანონით დადგენილი წესების — ტრანსფერზე ფედერაციის თანხმობის, ელიგიბელობის აკრძალვების — დარღვევა არ რჩება უსასჯელოდ, და პასუხისმგებლობის ფორმა ზოგად კანონმდებლობას მიჰყვება. დავის მომზადებისას ეს ნიშნავს, რომ მხარემ უნდა აჩვენოს როგორც დარღვევის ფაქტი ამ კანონის ნორმებთან მიმართებაში, ასევე ზიანი და მისი მოთხოვნის საფუძველი ზოგადი კანონმდებლობით.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვხსნით იმ საკითხებს, რომლებიც გადაზიდვის დავებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
ვის თანხმობაა საჭირო ტრანსფერისთვის?
ეროვნული სპორტული ფედერაციის — კლუბის ხელმძღვანელობა თავის წევრებს ტრანსფერზე ფედერაციის თანხმობით წარადგენს.
შეუძლიათ თუ არა ქართველ მოთამაშეს სხვა ქვეყნის ნაკრებში თამაში?
არა — საქართველოს მოქალაქეს არა აქვს უფლება სხვა ქვეყნის ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში გამოვიდეს; გამონაკლისი მხოლოდ საერთაშორისო ფედერაციის თანხმობით თანამემამულის სტატუსით არსებობს.
რა ხდება, თუ ფედერაცია კანონს არღვევს?
სამინისტრო, მარეგისტრირებელ ორგანოსთან ერთად, უხეში დარღვევის შემთხვევაში ფედერაციის ხელმძღვანელთა უფლებამოსილებას საგანგებო ყრილობამდე აჩერებს.
ვინ აკომპლექტებს ეროვნულ ნაკრებს?
ეროვნული სპორტული ფედერაციები ამზადებენ და აკომპლექტებენ მათ; ნაკრების წევრი ნებისმიერ შეჯიბრზე ფედერაციის თანხმობით გამოდის.
რა პასუხისმგებლობა აქვს კანონის დარღვევას?
კანონის მოთხოვნის დარღვევა პასუხისმგებლობას იწვევს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება სპორტსმენებს, კლუბებს, აგენტებსა და ფედერაციებს გადაზიდვის დავების ყველა ეტაპზე. შევაფასებთ ტრანსფერზე თანხმობის საფუძვლებს, განვასხვავებთ ელიგიბელობის წესებს, მოვამზადებთ პოზიციას ფედერაციასთან და სასამართლოში და შევაფასებთ ზიანის მოთხოვნის პერსპექტივას ზოგადი კანონმდებლობით. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს დავას და ავაგებთ სტრატეგიას, რომელიც კანონის ოთხ ფენას სწორად იყენებს.