სპორტული კლუბის წილებზე, მართვაზე თუ ქონებაზე დავა ისეთივე სამართლებრივი კონფლიქტია, როგორც ნებისმიერი სხვა იურიდიული პირის ირგლის ბრძოლა — და საქართველოში სპორტისთვის განსაკუთრებული სასამართლო ან საკანონმდებლო რეჟიმი ამ დავებისთვის არ არსებობს. ამ გვერდზე ვხსნით, რა სამართლებრივი ფორმა აქვს კლუბსა და ფედერაციას „სპორტის შესახებ“ კანონით, რატომ გადის მათი მფლობელობის დავები საერთო წესებით და რომელი ნორმები ქმნის იმ ჩარჩოს, რომელშიც ეს დავები წყდება.
ჩარჩო: სპორტული ორგანიზაციების სამართლებრივი ფორმა
„სპორტის შესახებ“ კანონის მერვე მუხლის თანახმად, საზოგადოებრივი და სხვა არასახელმწიფო სპორტული ორგანიზაცია არის სპორტული ფედერაცია, ასოციაცია, კლუბი და სხვა გაერთიანება, რომელიც მიზნად ისახავს სპორტის განვითარებას. სახელმწიფო ხელს უწყობს ამ ორგანიზაციების აქტივობის განვითარებას და იზიდავს მათ სპორტის მართვის საქმეში; აუცილებლობის შემთხვევაში განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს შეუძლია მათ გადასცეს ცალკეული უფლებამოსილებანი და გააკონტროლოს მათი განხორციელება. ამავე მუხლით ეს ორგანიზაციები საქმიანობას წარმართავენ კანონით და სპორტის სფეროში მოქმედი სხვა ნორმატიული აქტებით. აქედან გამომდინარე, კლუბისა თუ ფედერაციის მფლობელობის საკითხები წყდება იმ ზოგადი წესებით, რომლებიც შესაბამის სამართლებრივ ფორმას ერგება, და სპორტული სპეციფიკა ჩარჩოს აყალიბებს, მაგრამ სადავო ურთიერთობებს არ ცვლის.
ფედერაციის სტრუქტურა და მართვა
მუხლი 10 განსაზღვრავს საქართველოს ეროვნული სპორტული ფედერაციის სტატუსს: ის სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე შექმნილი კერძო სამართლის არასამეწარმეო იურიდიული პირია, რომელიც საქმიანობას წარმართავს კანონის, სხვა ნორმატიული აქტების, საერთაშორისო სპორტული ფედერაციებისა და საკუთარი წესდების შესაბამისად. ფედერაცია ერთადერთი ხელმძღვანელი ორგანოა სპორტის შესაბამის სახეობაში და წარმოადგენს ამ სახეობას როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ. ფედერაციის სტატუსი ენიჭება იმ გაერთიანებას, რომლის დამფუძნებელი დოკუმენტები აკმაყოფილებს ქართული კანონმდებლობისა და შესაბამისი საერთაშორისო ფედერაციის მოთხოვნებს, ხოლო მისი უფლებამოსილება ვრცელდება მთელ ტერიტორიაზე. მმართველობითი წესებიდან აღსანიშნავია: ფედერაციის უმაღლესი ორგანოა ყრილობა, რომლის წევრთა არანაკლებ სამ მეოთხედს სპორტული ორგანიზაციები უნდა წარმოადგენდნენ; პრეზიდენტი შეიძლება იყოს მაღალი რეპუტაციის მქონე, უმაღლესი განათლების მქონე საქართველოს მოქალაქე, რომელსაც ნასამართლობა არ აქვს. ეს მოთხოვნები სწორედ ის წერტილებია, რომლებზედაც დავა ყველაზე ხშირად იღვარება: ყრილობის შემადგენლობა, ხმის მიცემის კანონიერება და პრეზიდენტის უფლებამოსილება.
კლუბის სტატუსი
მუხლი 11-ის თანახმად, სპორტული კლუბი არის იურიდიული პირი, რომელიც საქმიანობას წარმართავს კანონით, მოქმედი კანონმდებლობითა და საკუთარი წესდებით. კლუბის სტატუსი ენიჭება იმ ორგანიზაციას, რომლის დამფუძნებელი დოკუმენტები აკმაყოფილებს ქართული კანონმდებლობისა და შესაბამისი ეროვნული სპორტული ფედერაციის მოთხოვნებს — ეს ნიშნავს, რომ კლუბის არსებობა ფედერაციის აღიარებას ეყრდნობა, და წესდებაში შეტანილი ცვლილებები ფედერაციის მოთხოვნებთან შესაბამისობაში უნდა რჩებოდეს. ამავე მუხლით კლუბის ხელმძღვანელობის უპირატესი უფლებაა თავისი წევრები ტრანსფერზე წარადგინოს ეროვნული სპორტული ფედერაციის თანხმობით — წესი, რომელიც მოთამაშის საკუთრების ნაცვლად წევრობით ურთიერთობაზე აყალიბებს კლუბის პოზიციას და ტრანსფერებთან დაკავშირებულ დავებშიც კი ფედერაციის თანხმობას ამჩნევს გადამწყვეტ მნიშვნელობას.
როგორ წყდება მფლობელობის დავა
რადგან კლუბი და ფედერაცია ჩვეულებრივი იურიდიული პირებია, მათი წილების, ქონების ან მართვის დავა წყდება იმ საერთო ნორმებით, რომლებიც შესაბამის ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმას ერგება — დამფუძნებელი დოკუმენტებით, კერძო სამართლის წესებით და, საბოლოო ჯამში, სასამართლოს მიერ. სპორტის კანონი ამ პროცესს იმით ავსებს, რაც ზემოთ აღწერილი ჩარჩოა: წესდებითი მოთხოვნები ფედერაციის შესაბამისობისა, ყრილობის შემადგენლობის წესი და სტატუსის მინიჭების პირობები. პასუხისმგებლობის ზოგადი წესი კანონის ოცდამერვე მუხლითაა დადგენილი: ამ კანონის მოთხოვნის დარღვევა იწვევს პასუხისმგებლობას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად — ეს კლაუზულა შეიძლება დაერთოს როგორც მართველი ორგანოების გადაწყვეტილებებს, ისე იმ პირთა ქმედებებს, რომლებიც დავის ესკალაციას უკანონო საშუალებებით ცდილობენ.
ხშირად დასმული კითხვები
გუნდის მფლობელობის დავებთან დაკავშირებით ხშირად დასმულ კითხვებს ქვემოთ ვპასუხობთ.
არსებობს თუ არა სპორტული კლუბებისთვის განსაკუთრებული სასამართლო?
არა — კანონი მფლობელობის დავებისთვის განსაკუთრებულ სასამართლოს არ ქმნის; დავა წყდება ზოგადი წესებით და სასამართლოს მიერ, ფედერაციის წესდებითი ჩარჩოს გათვალისწინებით.
ვინ ანიჭებს კლუბს სტატუსს?
სტატუსი ენიჭება ორგანიზაციას, რომლის დამფუძნებელი დოკუმენტები აკმაყოფილებს კანონმდებლობისა და შესაბამისი ეროვნული ფედერაციის მოთხოვნებს.
რა მნიშვნელობა აქვს ყრილობის შემადგენლობას?
ფედერაციის უმაღლესი ორგანოა ყრილობა, რომლის წევრთა არანაკლებ სამ მეოთხედს სპორტული ორგანიზაციები უნდა წარმოადგენდნენ — ამ წესის დარღვევა მმართველობითი გადაწყვეტილებების სადავოობის საფუძველია.
შეიძლება თუ არა მოთამაშის გაყიდვა ფედერაციის თანხმობის გარეშე?
არა — კლუბის ხელმძღვანელობის უპირატესი უფლებაა წევრების ტრანსფერზე წარდგენა ეროვნული ფედერაციის თანხმობით.
საბოლოოდ, მფლობელობის დავის ჩარჩო ასე იკვეთება: კლუბი იურიდიული პირია და მოქმედებს კანონითა და საკუთარი წესდებით; სპორტული კლუბის სტატუსი ენიჭება იმ ორგანიზაციას, რომლის დამფუძნებელი დოკუმენტები კანონმდებლობისა და შესაბამისი ეროვნული ფედერაციის მოთხოვნებს აკმაყოფილებს; ცალკეული უფლებამოსილებები შეიძლება გადაეცეს არასახელმწიფო სპორტულ ორგანიზაციებს და მათი განხორციელება კონტროლდება, ხოლო კანონის მოთხოვნის დარღვევა პასუხისმგებლობას იწვევს. დავის განხილვისას თითოეული ეს ელემენტი — სტატუსი, წესდება და გადაცემული უფლებამოსილება — ცალკე დადგენას საჭიროებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი მუშაობს კლუბების, ფედერაციების, მართველი ორგანოებისა და ინვესტორების მხარდაჭერაზე მფლობელობისა და მართვის დავებში. შევამოწმებთ დამფუძნებელ დოკუმენტებსა და წესდებას კანონის შესაბამისობის თვალსაზრისით, შევაფასებთ ყრილობისა და ხმის მიცემის კანონიერებას, მოვამზადებთ სარჩოს ან წინააღმდეგობის პოზიციას და წარგვიდგენთ თქვენს ინტერესებს. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს სიტუაციას და გითხრათ, რომელი ნაბიჯებით დაიცავთ პოზიციას დავაში.