რას არეგულირებს ეს გვერდი
ტურისტული და საკურორტო მომსახურება საქართველოში საბუთობრივ საფუძველზე ხორციელდება: ხელშეკრულებაზე, საგზურზე ან სამარშრუტო წიგნაკზე. ეს გვერდი განმარტავს, რომელი საბუთებით ხორციელდება ტურისტული მომსახურება, რას განსაზღვრავს ეს საბუთი, როგორ ფუნქციონირებს არაორგანიზებული ტურისტის გამონაკლისი და როგორ ერწყმის ამ სურათს მომსახურების ლიცენზიის აღების უფლება.
გვერდი სასარგებლოა ტურისტული და საკურორტო საწარმოებისთვის, საბუთების მომზადებასა და განხილვაში ჩართულ იურისტებისთვის და თავად ტურისტებისთვის, რომლებიც საკუთარი უფლებების გაცნობას ისურვებენ. გაითვალისწინეთ: შესაბამისი კანონი ჩარჩო ხასიათის აქტია — ის ადგენს მომსახურების საბუთობრივ საფუძველს, ხოლო აუცილებელი პირობების ჩამონათვალი, დამტკიცებული ფორმები, ვადები და პასუხისმგებლობა სხვა კანონმდებლობით რეგულირდება. სადაც ასეა, ეს გვერდი ამის შესახებ პირდაპირ წერს.
ძირითადი ცნებები: ვინ არის ტურისტი
ტურისტი კანონით არის ფიზიკური პირი, რომელიც ნებაყოფლობით მოგზაურობს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის ფარგლებს გარეთ, დასვენების, გაჯანსაღების, საქმიანი ან სხვა მიზნით, არანაკლებ 24 საათის და არა უმეტეს ერთი წლის ვადით, და რომლის მოგზაურობაც არ ანაზღაურდება დროებითი ყოფნის ადგილის საფინანსო წყაროებიდან. ეს დროითი ჩარჩო საზღვრავს ცნების საზღვრებს: 24 საათზე ნაკლები ან ერთ წელზე მეტი ხანგრძლივობის მოგზაურობა მას გარეთ რჩება.
ტურიზმი კანონით განმარტებულია როგორც ადამიანის თავისუფალი, ნებაყოფლობითი, დროებითი გადაადგილება საკუთარი საცხოვრებელი ადგილიდან — დასვენების, გაჯანსაღების, ისტორიისა და კულტურის ძეგლების დათვალიერების და/ან სხვა მიზნით. სამკურნალო ტურიზმი ცალკე ცნებაა და ნიშნავს კურორტების გამოყენებას მკურნალობის, სამედიცინო გამოკვლევისა და სხვა სამედიცინო მომსახურების მისაღებად.
ტურისტული რესურსები არის ბუნებრივი, ისტორიულ-კულტურული, შემეცნებითი და სოციალურ-საყოფაცხოვრებო რესურსებისა და საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურის ერთობლიობა, რომელიც აკმაყოფილებს ტურისტის მოთხოვნილებებს. ბუნებრივ სამკურნალო რესურსებად კანონი მოიხსენიებს მინერალურ წყლებს, სამკურნალო ტალახებს, სამკურნალოდ ვარგის კარსტულ მღვიმეებს, ზღვას, ტყესა და სამკურნალო კლიმატს — მკურნალობის, პროფილაქტიკისა და რეაბილიტაციის მიზნით.
რომელ საბუთებზეა დაფუძნებული ტურისტული მომსახურება
ტურისტული მომსახურება ხორციელდება ჯგუფური და ინდივიდუალური, აგრეთვე ორგანიზებული და არაორგანიზებული ტურისტული მოგზაურობის პროცესში. ტურისტული და საკურორტო მომსახურება კი ხორციელდება ხელშეკრულების, საგზურის, სამარშრუტო წიგნაკის საფუძველზე.
სწორედ ეს საბუთი განსაზღვრავს ტურისტისთვის გასაწევი მომსახურების სახეობასა და მოცულობას. პრაქტიკული შედეგი ცხადია: საბუთის გაფორმებამდე მომსახურების ჩარჩო კანონით განსაზღვრული ფორმით არ არის დაფიქსირებული, ხოლო საბუთში არაასახული მოლოდინები მის საბუთობრივ საფუძველს გარეთ რჩება. ამიტომ ხელშეკრულების, საგზურის ან სამარშრუტო წიგნაკის მომზადება ფორმალობა კი არა, მომსახურების ჩამოყალიბების აქტია.
რას უნდა განსაზღვრავდეს ხელშეკრულება, საგზური და სამარშრუტო წიგნაკი
კანონის თანახმად, საბუთი განსაზღვრავს მომსახურების სახეობასა და მოცულობას, რომელიც ტურისტს უნდა გაეწიოს. საბუთის მომზადების პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ გადამწყვეტი მნიშვნელობა საბუთში მომსახურების აღწერას აქვს: რაც შეთანხმებულ სახეობასა და მოცულობაში არ აისახება, მომსახურების საბუთობრივ საფუძველს გარეთ რჩება.
ამასთან, საჭიროა სიფრთხილე: კანონი ამ ნორმებში არ ჩამოთვლის ხელშეკრულების აუცილებელ პირობებს, არ ადგენს დამტკიცებულ ფორმებს და არ აწესრიგებს გაფორმების ვადებს. ეს საკითხები სხვა კანონმდებლო აქტებით რეგულირდება, ამიტომ კონკრეტული მოთხოვნების შესახებ შესაბამის ნორმებთან კონსულტაციაა საჭირო. ამ გვერდზე ამიტომ ვერ იპოვით ვადებს ან ფორმების დეტალებს — ისინი აქ აღწერილ ნორმებში არ შედის.
არაორგანიზებული ტურისტი: მომსახურების გამონაკლისი
კანონი პირდაპირ ადგენს, რომ არაორგანიზებულ ტურისტს შეიძლება ეს მომსახურება არ გაეწიოს. ეს ნიშნავს, რომ საბუთობრივი მექანიზმი, რომლებზეც ზემოთ ვილაპარაკეთ, მოგზაურობის ორგანიზატორთან დაუკავშირებელ პირს თავისთავად არ ეხება: დამოუკიდებლად მოგზაური ვერ ივარაუდებს, რომ მასთან მიმართებაში ვინმე ამ მომსახურების გაწევით არის ვალდებული.
ტურისტული საქმიანობის სუბიექტისთვის ეს გამონაკლისი იმას ნიშნავს, რომ მომსახურების გაწევამდე უნდა განისაზღვროს, ორგანიზებულ თუ არაორგანიზებულ მოგზაურობას გვაქვს საქმე — სწორედ ამან განსაზღვრავს, შეიძლება თუ არა საბუთზე დაფუძნებული მომსახურების გაწევა.
მომსახურების ლიცენზია — უფლება, და არა ვალდებულება
კანონი აღწერს ტურისტულ და საკურორტო საწარმოებს: მათ უფლება აქვთ აიღონ მომსახურების ლიცენზია, თუ ეს მათი საქმიანობის ინტერესებიდან გამომდინარეობს. ყურადღება მიაქციეთ ფორმულირებას: საქმე ეხება უფლებას და არა ვალდებულებას — კანონი არ აწესრიგებს, რომ ლიცენზია აუცილებელია.
ლიცენზიის აღების წესი, პირობები და ლიცენზირების ამჟამინდელი მოცულობა სხვა კანონმდებლობით რეგულირდება. ამ გვერდზე ეს წესები არ მოყვანილა და არც იმის თქმა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ლიცენზია აუცილებელია — ეს იქნებოდა დაშვება, რომელსაც აქ აღწერილი ნორმები არ აკეთებს. ლიცენზიის საკითხზე გადაწყვეტილება მხოლოდ შესაბამის კანონმდებლო აქტებთან კონსულტაციის შემდეგ მიიღეთ.
რა არ არის დაწერილი ამ ნორმებში და როდის მიმართოთ იურისტს
ხელშეკრულების აუცილებელი პირობები, დამტკიცებული დოკუმენტის ფორმები, გაფორმების ვადები და საბუთების ნაკლოვანებების შედეგები ამ ნორმებით დადგენილი არ არის — ისინი საქართველოს სხვა კანონმდებლო აქტებით რეგულირდება. ამიტომ კონკრეტული ხელშეკრულების ან საგზურის შეფასება მხოლოდ ამ გვერდზე აღწერილ ჩარჩოზე დაყრდნობით შეუძლებელია.
თუ გიწევთ ხელშეკრულების, საგზურის ან სამარშრუტო წიგნაკის მომზადება ან განხილვა, ან კამათია საბუთით გათვალისწინებული მომსახურების მოცულობაზე, იურიდიული კონსულტაცია დაგეხმარებათ სიტუაციის სწორ შეფასებაში. Legal.ge-ის სპეციალისტები გაეცნობიან თქვენს საბუთებს და განმარტავენ, რომელი ნორმები გამოიყენება თქვენს შემთხვევაში.