სამართალწარმოების ენა და თარჯიმნის გარანტია
სამოქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვა სახელმწიფო ენაზე წარიმართება, მაგრამ სახელმწიფო ენის არმცოდნე პირი ამის გამო პროცესს ვერ მოეწყვება უფლებამოსილების დაკარგვას. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მუხლი 9 პირდეპარდება, რომ სახელმწიფო ენის არმცოდნე პირს მიეჩინება თარჯიმანი. ეს გარანტია სასამართლოს გამოსათხოვი არაა — მისი გამოყენების მოთხოვნა ხელს უწყობს როგორც მხარის პროცესულ უფლებებს, ასევე საქმის სრულფასოვან განხილვას: განმარტებები, ჩვენებები და დოკუმენტები, რომლებიც მხარეს საერთოდ ან სრულყოფილად არ ესმის, ვერ იქნება მტკიცებულებათა საფუძველი მისი პოზიციის დასაცავად.
იგივე მუხლი სასამართლოს ღიაობის წესსაც შეიცავს: სასამართლოში ყველა საქმე განიხილება ღია სხდომებზე, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება სახელმწიფო საიდუმლოების დაცვის ინტერესებს; დახურულ სხდომაზე განხილვა დასაშვებია კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებშიც, მხარის მოტივირებული შუამდგომლობის საფუძველზე. დახურულ სხდომაზე მონაწილეობენ მხარეები და მათი წარმომადგენლები, ხოლო აუცილებლობის შემთხვევაში — მოწმეები, ექსპერტები, სპეციალისტები და თარჯიმნები; ასეთი გადაწყვეტილების შესახებ სასამართლო მოტივირებულ განჩინებას გამოიტანს. თარჯიმნის ფიგურა აქაც აქტუალურია — სხდომის ფორმატის მიუხედავად, ენის ბარიერი არ უნდა გახდეს განხილვის ხარისხის ფაქტორი.
თარჯიმნის მოვალეობის ფარგლები
მუხლი 213 ზუსტად აღწერს, რას აკეთებს სასამართლო თარჯიმანი. სასამართლო განუმარტავს თარჯიმანს მის მოვალეობას: თარგმნოს იმ პირთა განმარტებები, ჩვენებები და განცხადებები, რომლებიც არ ფლობენ სამართალწარმოების ენას ან აქვთ შესაძლებლობის იმგვარი შეზღუდვა, რაც ჟესტური ენის გარეშე მათთან კომუნიკაციას გამორიცხავს. ეს ნიშნავს, რომ თარჯიმნობა არ არის მხოლოდ უცხოენოვან მხარეზე გავრცელებული — სასმენი აღქმის შეზღუდვის მქონე პირსაც ჟესტურ ენაზე თარჯიმანი ემსახურება.
თარჯიმნის მოვალეობა ორმხრივია: მან უნდა უთარგმნოს ამ პირებს სხვათა განმარტებათა, ჩვენებათა და განცხადებათა შინაარსი და, პარალელურად, სასამართლოში გამოქვეყნებულ დოკუმენტთა შინაარსი, აგრეთვე სასამართლოს განკარგულებები, განჩინებები და გადაწყვეტილებები. ანუ თარჯიმანი ხიდს აგებს მხარესა და სასამართლოს შორის ორივე მიმართულებით: არამხოლოდ პირის ნათქვამი გადადის პროცესში, არამედ პროცესის მთელი მიმდინარეობა ხდება გასაგები თვით პირისთვის.