ვინ წყვეტს გაძევების საკითხს
გაძევების გასაჩივრებამდე აუცილებელია იმის გაგება, ვინ და რომელი საფუძვლით წყვეტს გაძევებას. „უცხოელთა სამართლებრივი სტატუსის შესახებ“ კანონის 52-ე მუხლის თანახმად, კანონიერი საფუძვლის გარეშე შემოსვლისა და ყოფნის საფუძვლის აღარ არსებობის შემთხვევებში გაძევების თაობაზე გადაწყვეტილებას იღებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს უფლებამოსილი ორგანო, ხოლო დანარჩენ საფუძვლებზე — უსაფრთხოება, ჯანმრთელობის დაცვა, კანონმდებლობის სისტემატური დარღვევა, ყალბი დოკუმენტები, სასჯელი — გადაწყვეტილებას იღებს სასამართლო.
სასამართლოში საქმის აღძვრის საფუძველია შინაგან საქმეთა სამინისტროს უფლებამოსილი ორგანოს შუამდგომლობა. სახელმწიფო დაწესებულებები ვალდებული არიან სამინისტროს ორგანოს მიაწოდონ მათ ხელთ არსებული ინფორმაცია გაძევების საფუძვლის შესახებ — ანუ საქმე სახელმწიფოს მხრიდან მთელი არსენალით აგება, და დაცვამაც იმავე დონით უნდა იმუშაოს.
განხილვის ვადა და გადაწყვეტილების ფორმა
კანონის 53-ე მუხლი განსაზღვრავს გადაწყვეტილების მიღების წესს. შინაგან საქმეთა სამინისტროს უფლებამოსილი ორგანო გაძევების საფუძვლის აღმოჩენიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში განიხილავს საკითხს და იღებს ერთ-ერთ გადაწყვეტილებას: გაძევების, გაძევებაზე უარის თქმის ან გაძევების გადავადების თაობაზე. სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
გადაწყვეტილების მიმღები ორგანო ვალდებულია გასაძევებელ უცხოელს წარუდგინოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება. გადაწყვეტილების მიღებისას ითვალისწინებს უცხოელის კანონიერად ცხოვრების ხანგრძლივობას და მის პირად, სოციალურ, ეკონომიკურ და სხვა კავშირებს საქართველოსთან; ოჯახის ერთიანობის პრინციპს და მოსალოდნელ შედეგებს ოჯახისთვის; აგრეთვე უცხოელის სოციალურ-ეკონომიკურ და სხვა კავშირებს მიმღებ სახელმწიფოსთან. სწორედ ეს სამი ფაქტორი არის დაცვის მთავარი არგუმენტაციული საყრდენი.
სამივე გადაწყვეტილებითი ვარიანტიც — გაძევება, უარი, გადავადება — დაცვის ტაქტიკაში ცალკე ათიანებულია: უარი საქმეს სრულად ასრულებს, გადავადება კი დროს იგებს და ამავე დროს საკითხს ღიად ტოვებს. როცა ორგანო გადავადებას ირჩევს, დაცვამ უნდა იცოდეს, რომ გაძევების საფუძველი არ დაკმაყოფილებულა, არამედ მხოლოდ გადაიდო — და ეს განსხვავება მომდევნო ეტაპის არგუმენტაციის საფუძველი ხდება.
დასაბუთებული გადაწყვეტილების მოთხოვნა ფორმალური დეტალი არ არის: რეალურ საქმეებში სწორედ ის ნაწილი, სადაც ორგანო კავშირებსა და ოჯახურ გარემოებებს ვერ შეაფასებს ან საერთოდ არ განიხილავს, ხდება გასაჩივრების ყველაზე ნაყოფიერი საფუძველი. ამიტომ დაცვის მომზადებისას აუცილებელია არა მხოლოდ იმის ჩვენება, რომ გაძევების საფუძველი სინამდვილეში არ არსებობს, არამედ დადებითი ფაქტობრივი მასალის ჩალაგებაც — თუ რამდენი ხნის კანონიერი ყოფნა აქვს პირს, რა სოციალური და ეკონომიკური კავშირები გააჩნია, რა მოსალოდნელი შედეგები მოჰყვება გაძევებას ოჯახისთვის და რა კავშირი აქვს მიმღებ სახელმწიფოსთან.