ექსპატის საგადასახადო დაგეგმარება საქართველოში ოთხ საკითხზეა აგებული: ვინ ითვლება რეზიდენტად და როგორ ითვლება დღეები, როგორ იბეგრება არარეზიდენტის შემოსავალი წყაროსთან, რომელი შემოსავლებია გათავისუფლებული და როდის წარმოშობს საქმიანობა მუდმივ დაწესებულებას. ამ გვერდზე ამ ოთხ საყრდენს ვხსნით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის საფუძველზე — იმ ნორმებით, რომლებიც დაგეგმარების ყველა გადაწყვეტილებას აწესრიგებს. წინასწარ აღვნიშნავთ: სხვა სახელმწიფოების გადასახადო რეჟიმები — მათ შორის აშშ-ს მოდელები ან შენგენის სივრცის წესები — საქართველოში გამოყენებადი არ არის; აქ მხოლოდ ქართული კოდექსი მუშაობს.
დაგეგმარების საწყისი — რეზიდენტობის წესი
საქართველოს რეზიდენტად, მთელი მიმდინარე საგადასახადო წლის განმავლობაში, ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს. დღეების ათვლის წესიც მნიშვნელოვანია: ფაქტობრივ ყოფნად ითვლება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირი იმყოფებოდა საქართველოში, აგრეთვე დრო, რომლითაც იგი საზღვარგარეთ გავიდა სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად. ამასთან, ფაქტობრივ ყოფნას არ მიეკუთვნება დრო, როდესაც პირი საქართველოში იმყოფებოდა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციაში მუშაობით, ტრანზიტით ერთი უცხო ქვეყნიდან მეორეში, ანდა სპეციალურად სამკურნალოდ ან დასასვენებლად. ყოფნის დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი იმყოფებოდა საქართველოში, მიუხედავად ამ ყოფნის ხანგრძლივობისა. სტატუსი ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის ცალკე დგინდება, და წინა პერიოდში ჩათვლილი დღეები შემდეგ პერიოდში აღარ განიხილება.
არარეზიდენტის შემოსავლის დაბეგვრა წყაროსთან
არარეზიდენტის მიერ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი, რომელიც არ მიეკუთვნება მის მუდმივ დაწესებულებას, იბეგრება გადახდის წყაროსთან გამოქვითვების გარეშე. განაკვეთები შემდეგია: როიალტი — 5 პროცენტი; საერთაშორისო კავშირგაბმულობის ტელესაკომუნიკაციო და საერთაშორისო გადაზიდვების სატრანსპორტო მომსახურებისთვის გადახდილი თანხები — 10 პროცენტი; ნავთობისა და გაზის ოპერაციებისას არარეზიდენტ ქვეკონტრაქტორების შემოსავალი — 4 პროცენტი; სხვა ქართული წყაროდან მიღებული თანხები — 10 პროცენტი; შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე ქვეყანაში რეგისტრირებული პირის ზოგიერთი შემოსავალი — 15 პროცენტი. დივიდენდები და პროცენტები ცალკე ნორმებით იბეგრება, ჯამურად კი ხელფასი და საიჯარო მომსახურება შესაბამისი საგანაკვეთო წესით. მნიშვნელოვანი შესაძლებლობაა გადაანგარიშება: არარეზიდენტს უფლება აქვს საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგინოს დეკლარაცია დაკავებული გადასახადის დაბრუნების მოთხოვნით — ამ დროს შემოსავალი განისაზღვრება, როგორც სხვაობა ერთობლივ შემოსავალსა და გამოსაქვით თანხებს შორის.