შრომითი მიგრაციის კანონი და შრომის ინსპექცია
უცხოელთა დასაქმების წესებთან შესაბამისობა საქართველოში „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონით არის განსაზღვრული. ამ კანონის მე-14 მუხლის თანახმად, შრომითი მიგრაციის სფეროში მოთხოვნების დარღვევისთვის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა განისაზღვრება ამ კანონით, ხოლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება — ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსითა და „შრომის ინსპექციის შესახებ“ კანონით. კონტროლს ახორციელებს შრომის ინსპექცია, რომელიც უფლებამოსილია სამართალდამრღვევებს დააკისროს პასუხისმგებლობა და ადმინისტრაციული სახდელები.
დამსაქმებლისთვის ეს ნიშნავს, რომ აუდიტი არ არის თეორიული საფრთხე: ინსპექციის მიერ შედგენილი ოქმი რეალურად გადაიზრდება ჯარიმად, თუ ხელშეკრულების პირობები, სამუშაო უფლება ან დოკუმენტაცია წესით არ არის მოწყობილი.
ხელშეკრულების აუცილებელი პირობები
კანონის მუხლი 13-2 აწესებს, რომ შრომით იმიგრანტსა და ადგილობრივ დამსაქმებელს შორის შრომით ხელშეკრულებაში, შრომის კოდექსით გათვალისწინებულ არსებით პირობებთან ერთად, უნდა მიეთითოს: შრომითი იმიგრანტის სახელი, გვარი და პირადი ნომერი ან ბინადრობის მოწმობის ან პასპორტის ნომერი; დამსაქმებელი ორგანიზაციის დასახელება და საიდენტიფიკაციო ნომერი; მისამართები და საბანკო რეკვიზიტები; ხელშეკრულების ძალაში შესვლის თარიღი და მოქმედების ვადა; სამუშაო ადგილი სტრუქტურული ერთეულის ჩათვლით და მისი სრული მისამართი; მხარეთა ძირითადი უფლებები, მოვალეობები და პასუხისმგებლობა.
ფორმაც არის მკაცრად განსაზღვრული: ხელშეკრულება იდება მხოლოდ განსაზღვრული ვადით, წერილობით, ქართულ ენასა და შრომითი იმიგრანტის მშობლიურ ენაზე ან მისთვის გასაგებ სხვა ენაზე. ეს მოთხოვნა ხშირად რჩება დაუკმაყოფილებელი და სწორედ იგი ხდება პროტოკოლის საფუძველი.
უფლების გარეშე მუშაობა
მუხლი 16-1 აწესებს ყველაზე მძიმე სანქციას: შრომითი იმიგრანტის მიერ შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე ანაზღაურებადი საქმიანობის განხორციელება იწვევს ადგილობრივი დამსაქმებლის დაჯარიმებას 2 000 ლარის ოდენობით თითოეულ შრომით იმიგრანტზე ინდივიდუალურად, და ამავე დროს — თავად შრომითი იმიგრანტის დაჯარიმებასაც 2 000 ლარის ოდენობით. თვითდასაქმებული უცხოელის შემთხვევაშიც ჯარიმა 2 000 ლარს შეადგენს.
განმეორება ფასით იბერის იზრდება: იმავე დარღვევის განმეორებით ჩადენა იწვევს ჯარიმის ორმაგ ოდენობას, ხოლო სახდელის დაკისრებულ პირს შემდგომი დარღვევისას — სამმაგ ოდენობას. ანუ ერთი დაუსწორებელი ხარვეზი მოკლე დროში რამდენჯერმე გაზრდილ ჯარიმად იქცევა.
ხელშეკრულების პირობის დარღვევა
მუხლი 16-4 შრომითი ხელშეკრულების პირობის დარღვევას გაფრთხილებით ან დაჯარიმებით ასახავს, კატეგორიებად: ფიზიკური პირი დამსაქმებელი წინა წლის 100 000 ლარამდე შემოსავლით — არანაკლებ 200 ლარი, მაგრამ არაუმეტეს 400 ლარისა; ფიზიკური პირი 100 000 ლარზე მეტი შემოსავლით — არანაკლებ 300 ლარი, არაუმეტეს 800 ლარისა; დღგ-ის გადამხდელი, რომლის საბეგრი ოპერაციები 12 თვეში 100 000 ლარს არ აღემატება — 300-800 ლარი; 100 000-დან 500 000 ლარამდე — 400-900 ლარი; 500 000 ლარზე მეტი — არანაკლებ 600, არაუმეტეს 1 000 ლარისა; სხვა დამსაქმებლები — 200-400 ლარი.
დამაზღუდავი გარემოება: დარღვევა არასრულწლოვნის, ორსულის ან შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის მიმართ ჩადენილი — ორმაგი ჯარიმა; სახდელის დაკისრებიდან 1 კალენდარული წლის განმავლობაში განმეორება — კვლავ ორმაგი ოდენობა.
ინსპექციასთან თანამშრომლობის ვალდებულება
მუხლი 16-2 აწესრიგებს შრომის ინსპექციის საქმიანობისთვის ხელის შეშლას ან უცხოელის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტაციის წარუდგენლობას. ჯარიმები აქ მნიშვნელოვნად მაღალია: ფიზიკური პირი დამსაქმებლისთვის — 1 000 ლარი 100 000 ლარამდე შემოსავლის შემთხვევაში და 2 000 ლარი მეტის შემთხვევაში; დღგ-ის გადამხდელებისთვის — 2 000, 5 000 ან 7 000 ლარი ოპერაციების მოცულობიდან გამომდინარე; სხვა დამსაქმებლისთვის — 1 000 ლარი; თვითდასაქმებული უცხოელისთვის — 5 000 ლარი. ერთი წლის განმავლობაში განმეორება ორმაგ ჯარიმას ნიშნავს.
აუდიტის შედეგად აღმოჩენილი თითოეული ხარვეზი — ვადით, ფორმით, ენით ან შემცველობით — ზუსტად ამ მუხლებით ფასდება, ამიტომ შესაბამისობის შემოწმება წინასწარ, სანქციის დადგენამდე არის რაციონალური.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ საიმიგრაციო წესებთან შესაბამისობის შესახებ ხშირად დასმულ კითხვებს.
რამდენია ჯარიმა უფლების გარეშე მომუშავე უცხოელზე?
2 000 ლარი დამსაქმებლისთვის თითოეულ იმიგრანტზე და 2 000 ლარი თვით იმიგრანტისთვის; განმეორებისას — ორმაგი, შემდგომ — სამმაგი ოდენობა.
რომელ ენებზე იდება ხელშეკრულება?
წერილობით, განსაზღვრული ვადით, ქართულ ენასა და იმიგრანტის მშობლიურ ან მისთვის გასაგებ სხვა ენაზე.
რა უნდა ეწეროს ხელშეკრულებაში დამატებით?
მხარეთა იდენტიფიკაცია, მისამართები და საბანკო რეკვიზიტები, ძალაში შესვლის თარიღი და ვადა, სამუშაო ადგილი სრული მისამართით და მხარეთა უფლებები-მოვალეობები.
რამდენია ჯარიმა დოკუმენტაციის წარუდგენლობისთვის?
დამსაქმებლის კატეგორიიდან გამომდინარე — 1 000-დან 7 000 ლარამდე; თვითდასაქმებული უცხოელისთვის — 5 000 ლარი.
ვინ ახორციელებს კონტროლს?
შრომის ინსპექცია, რომელიც უფლებამოსილია დააკისროს პასუხისმგებლობა და გამოიყენოს კანონით დადგენილი სახდელები.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ატარებს დამსაქმებლების შესაბამისობის აუდიტს: ამოწმებს ხელშეკრულებებს მუხლი 13-2 მოთხოვნებთან მიმართებაში, აფასებს სამუშაო უფლების დოკუმენტაციას და წინასწარ ავლენს იმ ხარვეზებს, რომლებიც ინსპექციის ოქმად და ჯარიმად იქცევა.
დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე: აუდიტი ჯარიმამდე ბევრად იაფია და სრულიად კანონიერი გზით ათავისუფლებს რისკისგან.